Sau vụ nổ súng gây chấn động tại Nonthaburi, chánh phủ Thái Lan đang chịu áp lực phải hành động mạnh tay. Từ việc siết giấy phép, kiểm soát súng trong dân cho tới tăng hình phạt đối với những hành vi vi phạm, một cuộc sửa đổi toàn diện luật súng đạn đang được đặt ra…
Trước đó, vào ngày 7/8/2026, một vụ nổ súng tại trường Debsirin Nonthaburi, tỉnh Nonthaburi, phía bắc Bangkok, đã gây chấn động Thái Lan. Một thiếu niên 14 tuổi được xác định đã sử dụng khẩu súng ngắn 9mm thuộc quyền sở hữu hợp pháp của ông mình. Trước khi tới trường, thiếu niên này đã bắn chết ông bà tại nhà; sau đó tiếp tục nổ súng tại trường, khiến nhiều nhân viên nhà trường và những người khác thiệt mạng, rồi tự sát. Số người chết được các nguồn tin cập nhật trong những ngày sau đó lên tới 9 người, kể cả hung thủ; hơn 20 người bị thương.
Vụ việc lập tức đặt ra một câu hỏi gai góc: nếu khẩu súng đã được đăng ký hợp pháp nhưng lại lọt vào tay một thiếu niên 14 tuổi, thì vấn đề nằm ở chính sách cấp giấy phép hay ở cách xã hội kiểm soát hàng triệu khẩu súng đang tồn tại trong dân chúng?
Ngày 7/8, Thủ tướng Anutin Charnvirakul tuyên bố sẽ thúc đẩy một đạo luật mới về kiểm soát súng. Theo Reuters, ông cho biết hướng cải tổ có thể hạn chế mạnh việc mang súng nơi công cộng, với chủ trương chỉ cho phép công chức đang thi hành nhiệm vụ được mang súng. Đây là một tuyên bố đáng chú ý, bởi Thái Lan vốn có một trong những tỷ lệ sở hữu súng dân sự cao nhất khu vực Đông Nam Á.
Đến ngày 11 và 12/8, chánh phủ tiếp tục chuyển từ lời hứa sang những biện pháp tức thời. Thủ tướng Anutin yêu cầu tạm ngưng cấp mới một số giấy phép liên quan tới súng, ngưng gia hạn giấy phép mang súng và thúc đẩy nhanh việc sửa đổi toàn diện luật kiểm soát súng. Chánh quyền cũng yêu cầu tăng cường truy xét súng bất hợp pháp và việc mua bán võ khí qua mạng.
Theo Bangkok Post, chánh phủ đang cứu xét mô hình giấy phép sở hữu súng có thời hạn, thay vì để giấy phép kéo dài mà không có cơ chế xét lại thường xuyên. Đây là một thay đổi đáng chú ý: người sở hữu súng có thể phải định kỳ chứng minh rằng họ vẫn hội đủ điều kiện để tiếp tục giữ võ khí.
Điểm khó nhất của cuộc cải tổ nằm ở chỗ Thái Lan không chỉ phải kiểm soát những khẩu súng mới được mua, mà còn phải giải quyết một kho võ khí khổng lồ đã tồn tại trong xã hội.
Theo ước tính của Small Arms Survey được Reuters dẫn lại, Thái Lan có khoảng 10,3 triệu khẩu súng trong tay thường dân, tương đương khoảng 15 khẩu trên 100 người. Trong số đó có khoảng 4,1 triệu khẩu không được đăng ký. Đây là một khoảng cách rất lớn giữa luật pháp trên giấy tờ và thực tế ngoài đời.
Vì vậy, nếu chỉ đóng cửa việc cấp thêm giấy phép, chính sách mới có thể không giải quyết được phần nguy hiểm nhất. Hàng triệu khẩu súng đã tồn tại trong các gia đình, cộng đồng và những đường dây mua bán bất hợp pháp vẫn còn đó.
Vụ án tại Nonthaburi chính là thí dụ rõ ràng nhất. Khẩu súng được sử dụng không phải là một khẩu súng lậu mới mua ngoài chợ đen, mà là võ khí được đăng ký hợp pháp cho ông của nghi phạm. Điều này khiến dư luận đặt câu hỏi về cách thức cất giữ súng trong gia đình và khả năng một người không có quyền sử dụng vẫn có thể lấy được võ khí.
Vụ thảm sát tại Nonthaburi xảy ra trong bối cảnh Thái Lan đã trải qua nhiều vụ bạo lực súng đạn nghiêm trọng. Đơn cử, ngày 6/10/2022, cựu cảnh sát Panya Khamrab thực hiện vụ tấn công tại một nhà trẻ ở Nong Bua Lamphu, sau đó tiếp tục tấn công trên đường tháo chạy. Tổng cộng 37 người thiệt mạng trước khi hung thủ tự sát. Vụ án trở thành một trong những vụ giết người hàng loạt kinh hoàng nhất trong lịch sử hiện đại Thái Lan.
Tháng 10/2023, một thiếu niên 14 tuổi cũng từng nổ súng tại một trung tâm thương mại ở Bangkok, khiến 2 người chết. Đầu năm 2026, một vụ nổ súng khác xảy ra tại một trường học ở Hat Yai, tỉnh Songkhla, làm một người thiệt mạng và nhiều người bị thương.
Những vụ việc liên tiếp xảy ra khiến vấn đề súng đạn không còn có thể được xem là những trường hợp cá biệt.
Đáng chú ý, cảnh sát điều tra vụ Nonthaburi cho biết thiếu niên 14 tuổi đã tìm hiểu cách sử dụng súng qua mạng xã hội và có biểu hiện quan tâm tới võ khí trong một thời gian dài. Thiếu tướng cảnh sát Atthapol Anusit, Phó tư lệnh Cảnh sát Vùng 1, cho biết cuộc điều tra đã xem xét cả quá trình thiếu niên này tiếp xúc với nội dung bạo lực và võ khí trên mạng.
Sau vụ tấn công, Chánh phủ Thái Lan không chỉ tập trung vào luật súng mà còn yêu cầu tăng cường an ninh tại trường học. Các biện pháp được đưa ra gồm kiểm tra võ khí, tăng cường phát hiện vật nguy hiểm, diễn tập ứng phó khẩn cấp và hỗ trợ sức khỏe tâm lý cho học sinh.
Đây là hướng tiếp cận cần thiết, nhưng cũng cho thấy một nghịch lý: nếu trường học phải biến thành những khu vực được kiểm soát an ninh nghiêm ngặt chỉ để đối phó với súng đạn, thì xã hội đã phải trả một cái giá rất lớn.
Bài toán không thể chỉ được giải quyết tại cổng trường. Nó phải bắt đầu từ nơi khẩu súng được mua, nơi nó được đăng ký, cách thức nó được cất giữ và ai có khả năng tiếp cận nó.?
Thủ tướng Anutin đang chịu áp lực phải biến lời hứa sau thảm kịch thành một chương trình cải tổ thực chất. Nhưng đây không phải chuyện đơn giản. Luật súng hiện hành của Thái Lan có lịch sử lâu đời, trong khi xã hội đã hình thành một lượng võ khí dân sự rất lớn. Việc thay đổi quy định về sở hữu, mang, cấp phép và thu hồi súng chắc chắn sẽ tác động tới hàng triệu người.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
