Một chiến dịch an ninh bí mật chưa từng được công bố trước đó của chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thu hút sự chú ý tại Washington sau khi nhiều chi tiết mới được tiết lộ.
Trong chuyến công du Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng 7, sau khi tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, Tổng thống Trump ban đầu được cho là sẽ rời Thổ Nhĩ Kỳ trên chiếc máy bay tổng thống quen thuộc. Nhưng vào phút chót, Cơ quan Mật vụ Mỹ (Secret Service) nhận được thông tin tình báo về một mối đe dọa được đánh giá là đáng tin cậy và có thể xảy ra ngay lập tức, liên quan đến khả năng máy bay chở tổng thống bị tấn công bằng tên lửa vác vai.
Trong một chiến dịch được giữ bí mật, Trump được đưa ra khỏi chiếc máy bay lớn bằng một xe tải phục vụ suất ăn, sau đó chuyển sang một chiếc máy bay quân sự nhỏ hơn, loại C-32A.
Trong khi đó, chiếc máy bay lớn vẫn rời Thổ Nhĩ Kỳ như kế hoạch ban đầu, chở theo nhiều quan chức cấp cao của chính quyền Trump và đoàn báo chí. Nó vô tình trở thành một “máy bay nghi binh”, khiến những người có ý định tấn công khó xác định chính xác tổng thống đang ở đâu.
Theo các thông tin mới, trên chiếc máy bay nghi binh có Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Giám đốc truyền thông Tòa Bạch Ốc Steven Cheung cùng nhiều phụ tá và khoảng 13 thành viên đoàn báo chí.
Rubio biết kế hoạch, còn Bessent có thể cũng biết
Một trong những chi tiết mới đáng chú ý nhất liên quan đến hai thành viên hàng đầu trong nội các Trump.
Một quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ, người được báo cáo về sự việc, nói với AP rằng Ngoại trưởng Marco Rubio biết về việc thay đổi máy bay và biết về mối đe dọa tình báo đứng phía sau. Tuy nhiên, quan chức này không giải thích tại sao Rubio vẫn ở lại trên chiếc máy bay ban đầu.
Đối với Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, tình hình ít rõ ràng hơn. Quan chức này cho biết Bessent có khả năng biết về kế hoạch, nhưng không thể xác nhận chắc chắn ông có được thông báo đầy đủ hay không.
Điều này làm xuất hiện một câu hỏi đáng chú ý: nếu chiếc máy bay lớn thực sự được xem là mục tiêu tiềm năng của một cuộc tấn công, tại sao một số quan chức cấp cao vẫn ở lại trên đó?
Giới chức Mỹ giải thích rằng các biện pháp bảo vệ tổng thống được áp dụng ở mức cao hơn rất nhiều so với ngay cả những thành viên cao cấp nhất trong nội các.
Trump từng là mục tiêu của nhiều mối đe dọa và âm mưu ám sát, vì vậy Secret Service có trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo vệ ông.
Mối đe dọa được cho là liên quan đến tên lửa vác vai
Thông tin tình báo xuất hiện vào ngày cuối cùng của chuyến thăm Ankara, trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang ở mức cao.
Theo Reuters, nguồn tin được báo cáo cho biết mối đe dọa có khả năng liên quan đến một loại tên lửa phòng không vác vai, thường được gọi là MANPADS.
Đây là loại vũ khí có thể được một cá nhân hoặc một nhóm nhỏ mang theo và phóng từ mặt đất nhằm vào máy bay đang bay ở độ cao tương đối thấp.
Một nguồn tin nói rằng Secret Service đánh giá mối đe dọa là đáng tin cậy và sắp xảy ra, khiến cơ quan này không có nhiều thời gian để chuẩn bị. Kế hoạch thay đổi máy bay vì thế được xây dựng gần như vào phút chót.
Reuters cũng dẫn lời chuyên gia Douglas Birkey, giám đốc điều hành Mitchell Institute for Aerospace Studies, cho rằng mối đe dọa có thể liên quan đến một loại tên lửa tìm nhiệt, vốn nhắm vào nhiệt phát ra từ động cơ máy bay.
Một số hệ thống tên lửa được đề cập gồm SA-67 của Iran và 9K333 Verba do Nga sản xuất. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là khả năng được các chuyên gia phân tích, chứ chưa có xác nhận công khai rằng một trong những loại vũ khí này thực sự được sử dụng hoặc triển khai để tấn công Trump.
Trump được đưa đi bằng xe tải chở suất ăn
Chi tiết gây chú ý nhất của chiến dịch có lẽ là cách tổng thống được chuyển sang máy bay khác.
Sau khi xuất hiện như thể chuẩn bị lên chiếc máy bay lớn, Trump cùng một nhóm nhỏ phụ tá được đưa vào một xe tải phục vụ suất ăn tại sân bay.
Xe này sau đó đưa Trump đến chiếc C-32A đang chờ ở một vị trí khác.
Theo các nguồn tin, những người đi cùng Trump trong xe tải gồm một số phụ tá thân cận, trong đó có Dan Scavino, Natalie Harp và Walt Nauta. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng được cho là đã đi cùng tổng thống trên chuyến bay bí mật.
Chiếc C-32A nhỏ hơn và ít gây chú ý hơn so với máy bay tổng thống cỡ lớn.
Mục đích của kế hoạch rất rõ ràng: không để bất kỳ ai quan sát từ bên ngoài biết chính xác Trump đã lên máy bay nào.
Chiếc Air Force One trở thành “mồi nhử”
Trong khi Trump bí mật rời đi bằng máy bay khác, chiếc máy bay lớn tiếp tục thực hiện hành trình như thể tổng thống vẫn đang ở trên đó.
Trên máy bay có các quan chức cấp cao, nhân viên Tòa Bạch Ốc và đoàn báo chí thường đi theo tổng thống.
Điều này khiến chiếc máy bay trở thành một dạng “decoy” — mục tiêu nghi binh.
Nếu một nhóm nào đó thực sự đang tìm cách tấn công máy bay chở tổng thống, họ có thể theo dõi chiếc máy bay lớn và cho rằng Trump vẫn ở trên đó.
Theo Reuters, một nguồn tin cho biết không có kế hoạch rõ ràng về cách thức những kẻ thù của Trump sẽ thực hiện cuộc tấn công. Thay vào đó, tình báo chỉ cho thấy ý định tấn công, khiến giới chức Mỹ vẫn quyết định cho các máy bay cất cánh nhưng đồng thời áp dụng biện pháp nghi binh để giảm nguy cơ.
Không có tên lửa nào được phóng vào bất kỳ máy bay nào.
Đoàn báo chí không biết mình đang ở trên máy bay nghi binh
Chi tiết này đang gây tranh luận mạnh tại Washington.
Đoàn báo chí đi cùng tổng thống không được thông báo rằng Trump đã bí mật chuyển sang một máy bay khác.
Nhiều phóng viên và nhân viên trên máy bay ban đầu vẫn tin rằng họ đang cùng tổng thống trở về Mỹ.
Một số nguồn tin cho biết các nhà báo thậm chí được yêu cầu giữ rèm cửa sổ máy bay đóng, một phần của những biện pháp nhằm hạn chế khả năng người bên ngoài xác định vị trí và hoạt động của chiếc máy bay.
Điều này đồng nghĩa với việc các nhà báo, nhân viên và một số quan chức trên máy bay không biết họ đang tham gia vào một chiến dịch nghi binh.
Sau khi thông tin được tiết lộ, một số nhà lập pháp và cựu quan chức đặt câu hỏi liệu việc giữ bí mật với những người trên máy bay có phải là một quyết định hợp lý hay không.
Vì sao Secret Service không nói cho tất cả mọi người biết?
Giới chức Mỹ cho rằng nguyên nhân nằm ở tính chất khẩn cấp của mối đe dọa.
Một nguồn tin nói với Reuters rằng Secret Service không có “xa xỉ” về thời gian để chuẩn bị một kế hoạch phức tạp.
Họ phải phản ứng nhanh với điều mà họ đánh giá là một mối đe dọa đáng tin cậy và sắp xảy ra.
Trong tình huống như vậy, việc càng nhiều người biết kế hoạch càng làm tăng nguy cơ thông tin bị rò rỉ.
Chính vì vậy, một nhóm rất nhỏ được thông báo và Trump được đưa sang máy bay khác mà không để lộ thông tin cho phần lớn những người đi cùng.
Tình báo Israel được cho là nguồn cảnh báo
Một chi tiết khác được nhiều nguồn truyền thông đưa ra là Israel có thể đã cung cấp thông tin tình báo cho chính quyền Trump về mối đe dọa.
Wall Street Journal đưa tin tình báo Mỹ và Israel đã cảnh báo về khả năng Iran có âm mưu tấn công chiếc máy bay rời Ankara bằng tên lửa vác vai.
Reuters cũng dẫn nguồn tin cho biết cảnh báo xuất hiện giữa lúc căng thẳng Mỹ-Iran gia tăng.
Tuy nhiên, mức độ chính xác và độ tin cậy của thông tin tình báo vẫn chưa được công khai đầy đủ.
Một nguồn tin được Reuters dẫn lời cho rằng không có bằng chứng về một kế hoạch tấn công hoàn chỉnh. Có thể chỉ tồn tại ý định hoặc khả năng tấn công.
Đây là điểm rất quan trọng, bởi nó có nghĩa rằng không có xác nhận công khai về việc Iran thực sự chuẩn bị phóng tên lửa vào máy bay của Trump.
Secret Service chỉ phải quyết định liệu rủi ro có đủ nghiêm trọng để hành động hay không.
Trump nói ông chỉ làm theo chỉ thị của Secret Service
Sau khi thông tin về vụ việc được tiết lộ, Trump xác nhận rằng ông đã thay đổi máy bay.
Tổng thống nói quyết định này được đưa ra theo chỉ thị của Secret Service và ông đã làm theo hướng dẫn của cơ quan chịu trách nhiệm bảo vệ mình.
Trump cũng đưa ra một nhận xét đáng chú ý: ông cho rằng chiếc máy bay nhỏ mà ông thực sự sử dụng có thể còn dễ bị tấn công hơn chiếc máy bay lớn đóng vai trò nghi binh.
Theo Reuters, Trump nói chiếc máy bay ông sử dụng có thể là mục tiêu có nguy cơ cao hơn vì nếu kẻ tấn công biết ông đang ở đâu, họ có thể tập trung vào chiếc máy bay đó.
Tuy nhiên, ông không đưa ra bằng chứng công khai để chứng minh nhận định này.
Đây không phải lần đầu tổng thống Mỹ dùng chiến thuật bí mật
Việc tổng thống Mỹ di chuyển bí mật để tránh nguy cơ an ninh không phải là điều chưa từng xảy ra.
Các tổng thống Mỹ trước đây cũng từng thực hiện những chuyến đi bí mật hoặc bất ngờ khi đến các khu vực nguy hiểm.
Một ví dụ nổi tiếng là chuyến đi bất ngờ của Tổng thống George W. Bush đến Baghdad vào dịp Lễ Tạ ơn năm 2003.
Tuy nhiên, điểm khác biệt trong trường hợp Trump là quy mô của chiến dịch nghi binh và việc đoàn báo chí cùng nhiều quan chức không biết tổng thống đã rời khỏi máy bay.
Đây cũng là lần đầu tiên trong nhiệm kỳ Trump được biết đến công khai rằng một chiến dịch dùng máy bay nghi binh như vậy đã được thực hiện.
Câu hỏi lớn: Ai đã được đặt vào nguy hiểm?
Sau khi sự việc được tiết lộ, tranh luận không chỉ xoay quanh việc Trump có bị đe dọa hay không.
Câu hỏi lớn hơn là: Nếu chiếc máy bay ban đầu thực sự có nguy cơ bị tấn công, việc để các quan chức và phóng viên tiếp tục ở trên đó có hợp lý hay không?
Trên máy bay có Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cùng nhiều quan chức và nhân viên Nhà Trắng.
Ngoài ra còn có đoàn báo chí gồm khoảng 13 người.
Một số nhà bình luận cho rằng những người này có thể đã trở thành “mục tiêu thay thế” mà không được thông báo.
Ngược lại, những người bảo vệ quyết định của Secret Service lập luận rằng mục tiêu chính của cơ quan này là bảo vệ tổng thống, và trong một tình huống khẩn cấp, không phải mọi biện pháp an ninh đều có thể được giải thích hoặc thông báo cho tất cả mọi người.
Vụ việc đặt ra vấn đề về minh bạch
Một vấn đề khác được đặt ra là mức độ minh bạch của Tòa Bạch Ốc.
Việc một tổng thống bí mật rời khỏi máy bay trong khi Nhà Trắng để truyền thông và nhiều quan chức tin rằng ông vẫn đang trên máy bay là một biện pháp an ninh cực kỳ bất thường.
Những người chỉ trích cho rằng các nhà báo không nên bị biến thành những người tham gia bất đắc dĩ trong một chiến dịch nghi binh mà họ không hề biết.
Nhưng phía chính quyền có thể lập luận rằng nếu thông tin bị tiết lộ ngay lập tức, chính chiến thuật nghi binh sẽ mất tác dụng.
Đặc biệt, trong trường hợp mối đe dọa đến từ một lực lượng nước ngoài và có khả năng sử dụng tên lửa vác vai, yếu tố bí mật và bất ngờ có thể quyết định hiệu quả của biện pháp bảo vệ.
Một câu chuyện cho thấy mức độ căng thẳng Mỹ-Iran
Vụ “chuyến bay nghi binh” xảy ra trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ và Iran đang đặc biệt căng thẳng.
Việc tình báo Mỹ lo ngại Iran có thể biết chính xác vị trí của Trump tại Ankara, trong đó có thông tin về nơi ông lưu trú, đã khiến vấn đề an ninh của tổng thống trở nên nghiêm trọng hơn.
Theo những thông tin được công bố, mối đe dọa không dẫn đến một cuộc tấn công thực sự. Không có tên lửa nào được phóng và tất cả các máy bay đều rời Thổ Nhĩ Kỳ an toàn.
Nhưng việc Secret Service đủ lo ngại để tổ chức một chiến dịch chuyển tổng thống bằng xe tải chở suất ăn cho thấy các quan chức Mỹ đánh giá nguy cơ ở mức đáng kể.
Điều gì còn chưa được giải đáp?
Cho đến nay, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có câu trả lời rõ ràng.
Nguồn tình báo chính xác là gì? Chính phủ Mỹ chưa công bố đầy đủ.
Iran có thực sự chuẩn bị tấn công máy bay của Trump hay chỉ có ý định? Chưa có bằng chứng công khai cho thấy một kế hoạch tấn công hoàn chỉnh đã tồn tại.
Tại sao Rubio được thông báo nhưng vẫn ở lại máy bay nghi binh? Giới chức chưa giải thích.
Bessent có biết mình đang ở trên chiếc máy bay nghi binh hay không? Một quan chức nói ông có khả năng biết, nhưng không thể xác nhận chắc chắn.
Tại sao đoàn báo chí không được thông báo? Lý do chính được đưa ra là để bảo đảm tính bí mật của chiến dịch.
Và quan trọng nhất: nếu Secret Service tin rằng chiếc máy bay lớn có thể bị tấn công, mức độ rủi ro đối với những người vẫn ở trên đó thực sự là bao nhiêu?
Những câu hỏi này có thể tiếp tục trở thành chủ đề tranh luận tại Quốc hội và trong giới an ninh quốc gia Mỹ.
Một chiến dịch bí mật đã trở thành câu chuyện chính trị
Điều ban đầu được thực hiện như một chiến dịch bảo vệ tổng thống nay đã trở thành một câu chuyện chính trị và an ninh gây tranh cãi.
Về mặt an ninh, chiến thuật dường như đã đạt mục tiêu: Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ an toàn, không có cuộc tấn công nào xảy ra và chiếc máy bay nghi binh hoàn thành hành trình.
Nhưng về mặt chính trị, việc nhiều quan chức và phóng viên không biết họ đang ở trên chiếc máy bay nghi binh đã tạo ra một loạt câu hỏi về trách nhiệm, minh bạch và mức độ thông tin mà những người cùng đi với tổng thống cần được biết.
Cho đến nay, điều chắc chắn nhất là Trump đã được bí mật chuyển sang một máy bay quân sự nhỏ hơn sau khi tình báo cảnh báo về khả năng máy bay của ông bị tấn công, trong khi chiếc máy bay lớn tiếp tục bay như thể tổng thống vẫn ở trên đó.
Chiến dịch này cho thấy một thực tế đáng chú ý: trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Iran và những mối đe dọa nhằm vào Trump, ngay cả một chuyến bay của tổng thống cũng có thể biến thành một chiến dịch tình báo và nghi binh phức tạp — trong đó chiếc máy bay được mọi người tưởng là chở tổng thống lại chính là chiếc được dùng để đánh lạc hướng những kẻ có thể đang tìm cách tấn công ông.
Calitoday tổng hợp
