Bangkok đang tính tới việc đưa mối hợp tác quân sự với Hoa Kỳ vào bàn thương lượng về mậu dịch, trong lúc chánh sách quan thuế của Washington đang gây áp lực lên nền kinh tế Thái Lan. Nếu cuộc tập trận Cobra Gold bị thu hẹp, đây có thể là một dấu hiệu đáng chú ý đối với mối bang giao Hoa Kỳ–Thái Lan…
Ngày 12 tháng 8 năm 2026, quan hệ Thái Lan–Hoa Kỳ xuất hiện một diễn biến đáng chú ý khi Bangkok được cho là đang chuẩn bị đưa vấn đề hợp tác quân sự vào cuộc thương lượng mậu dịch với chánh quyền Tổng thống Donald Trump. Theo một giới chức am hiểu vấn đề được The Star và Strait Times dẫn lại, Thái Lan có thể cảnh cáo Washington rằng nếu chánh sách quan thuế của Hoa Kỳ gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Thái Lan, Bangkok có thể phải thu hẹp một số hoạt động hợp tác quốc phòng, trong đó đáng chú ý nhứt là cuộc tập trận Cobra Gold.
Cobra Gold không phải là một cuộc tập trận thông thường. Đây là hoạt động quân sự đa quốc gia do Hoa Kỳ và Thái Lan tổ chức hằng năm, có lịch sử từ năm 1982 và đã trở thành một trong những biểu tượng quan trọng nhứt của quan hệ an ninh Mỹ–Thái tại Đông Nam Á. Năm 2026, cuộc tập trận lần thứ 45 diễn ra từ ngày 24 tháng 2 tới ngày 6 tháng 3, với khoảng 8.000 quân nhân đến từ 30 quốc gia tham dự các hoạt động huấn luyện quân sự, cứu trợ nhân đạo và ứng phó thiên tai.
Chính vì vậy, việc Bangkok tính tới khả năng giảm quy mô Cobra Gold mang một ý nghĩa lớn hơn vấn đề kỹ thuật quân sự. Nó cho thấy chánh sách “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump đang khiến ngay cả những đồng minh lâu năm của Washington cũng phải tính toán lại cách bảo vệ quyền lợi của mình. Thay vì để vấn đề mậu dịch và an ninh nằm trong hai lãnh vực riêng biệt, Bangkok dường như đang phát đi tín hiệu rằng quan hệ giữa hai nước phải được nhìn nhận như một gói quyền lợi tổng thể.
Theo những tin tức được công bố, Hoa Kỳ đang gây áp lực thương mại đối với Thái Lan trong bối cảnh Washington mở rộng các cuộc điều tra liên quan tới năng lực sản xuất dư thừa và chánh sách thương mại. Bangkok đã đưa ra một số nhượng bộ nhằm cải thiện vị thế thương lượng, trong đó có đề nghị loại bỏ một số mức quan thuế đối với hàng nhập cảng từ Hoa Kỳ và áp dụng tiêu chuẩn của Mỹ đối với một số mặt hàng.
Đây là điểm đáng chú ý trong chiến thuật của Thái Lan. Bangkok không chỉ dùng những đề nghị về mậu dịch để thuyết phục Washington mà còn nhắc tới giá trị chiến lược của mối hợp tác quốc phòng. Thông điệp có thể hiểu khá đơn giản: nếu Hoa Kỳ muốn duy trì ảnh hưởng và mạng lưới an ninh tại Đông Nam Á, Washington cũng phải tính tới quyền lợi kinh tế của những đối tác trong vùng.
Về phía Hoa Kỳ, Cobra Gold có giá trị vượt khỏi phạm vi bang giao song phương. Cuộc tập trận giúp quân đội Mỹ duy trì khả năng phối hợp với nhiều lực lượng trong khu vực, đồng thời tạo ra một cơ chế hợp tác về cứu trợ thiên tai, y tế, tiếp vận và an ninh khu vực. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ mô tả Cobra Gold là hoạt động nhằm tăng cường hợp tác an ninh khu vực, hỗ trợ nhân đạo và khả năng ứng phó thiên tai tại vùng Thái Bình Dương.
Vì thế, nếu Bangkok thực sự thu hẹp quy mô hợp tác, ảnh hưởng sẽ không chỉ nằm ở số quân nhân Hoa Kỳ hay Thái Lan tham dự. Nó còn có thể trở thành một tín hiệu ngoại giao cho thấy mức độ tin cậy trong mối quan hệ đồng minh đang bị ảnh hưởng bởi những bất đồng về kinh tế.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc “cân nhắc” và một “quyết định”. Những nguồn tin hiện nay cho biết Bangkok đang chuẩn bị sử dụng khả năng thu hẹp hợp tác quân sự như một đòn bẩy trong cuộc thương lượng, chớ chưa cho thấy Thái Lan đã chính thức quyết định hủy bỏ hoặc cắt giảm Cobra Gold. Đây là điểm quan trọng để tránh biến một đề nghị trên bàn thương lượng thành một chánh sách đã được chính thức ban hành.
Nhìn từ khía cạnh địa chánh trị, động thái của Bangkok phản ảnh một khuynh hướng ngày càng rõ tại Đông Nam Á: các quốc gia trong vùng muốn duy trì quan hệ với Hoa Kỳ nhưng đồng thời không muốn hoàn toàn lệ thuộc vào Washington. Thái Lan có quan hệ quốc phòng lâu đời với Hoa Kỳ, nhưng cũng duy trì những mối liên hệ kinh tế và chiến lược đáng kể với Trung Quốc. Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ–Trung ngày càng gay gắt, Bangkok thường phải tìm cách giữ một khoảng cách đủ linh động với cả hai cường quốc.
Chánh sách này giải thích tại sao Cobra Gold có một giá trị đặc biệt. Đây không chỉ là một cuộc tập trận, mà còn là biểu tượng cho sự hiện diện lâu dài của Hoa Kỳ tại Đông Nam Á. Nếu Bangkok đưa chương trình này lên bàn thương lượng, thông điệp gửi tới Washington sẽ khá mạnh: hợp tác an ninh cũng có giá trị kinh tế và không thể được xem là điều đương nhiên.
Nhưng chiến thuật này cũng có những rủi ro. Nếu sử dụng hợp tác quốc phòng quá mạnh như một công cụ gây áp lực trong thương lượng mậu dịch, Bangkok có thể khiến Washington đặt câu hỏi về mức độ ổn định lâu dài của mối quan hệ đồng minh. Trong khi đó, Thái Lan cũng cần Hoa Kỳ vì những quyền lợi về an ninh, huấn luyện và hợp tác quốc tế mà những chương trình như Cobra Gold mang lại.
Vì vậy, đây là một cuộc mặc cả khá tế nhị. Thái Lan muốn Washington hiểu rằng áp lực thương mại có thể tạo ra hậu quả đối với cả lãnh vực an ninh; nhưng Bangkok đồng thời phải tránh để lời cảnh cáo biến thành một cuộc đối đầu thực sự với một đồng minh lâu năm.
Điều đáng chú ý nhứt trong câu chuyện này là sự thay đổi trong cách các quốc gia Đông Nam Á nhìn về quan hệ với những cường quốc. Trong quá khứ, hợp tác quân sự và mậu dịch thường được giải quyết tương đối riêng biệt. Nhưng dưới chánh quyền Donald Trump, khi chánh sách thương mại ngày càng mang tính mặc cả và “có đi có lại”, các quốc gia đồng minh cũng bắt đầu tìm kiếm những lợi thế tương ứng trên bàn thương lượng.
Nếu Bangkok thực sự dùng Cobra Gold làm đòn bẩy, đây có thể trở thành một thí dụ điển hình cho kiểu ngoại giao giao dịch mới tại Á Châu: an ninh đổi lấy kinh tế, hợp tác đổi lấy nhượng bộ, và ngay cả quan hệ đồng minh cũng phải được chứng minh bằng những quyền lợi cụ thể cho cả đôi bên.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp: The Star, Strait Times …
