CaliToday News – Thủ tướng Benjamin Netanyahu từng đặt cược rằng cuộc chiến chung với Donald Trump sẽ lật đổ chính quyền giáo sĩ Iran, đồng thời củng cố vị thế của chính ông trước thềm bầu cử quốc nội với tư cách là kiến trúc sư của liên minh Mỹ – Israel nhằm tái định hình Trung Đông.
Thế nhưng, vị Thủ tướng tại vị lâu nhất lịch sử Israel hiện đang trên lộ trình đối đầu trực diện với Tổng thống Mỹ, trong bối cảnh ông Trump tìm cách rút chân khỏi cuộc chiến khi mục tiêu của cả hai đều chưa thành, còn quân đội Israel thì đang sa lầy tại mặt trận Lebanon.
Hiện tại, các quan chức Israel vẫn tỏ ra thận trọng trước công luận vì lo ngại sẽ làm phật lòng đồng minh quan trọng nhất của mình — người vốn nổi tiếng là nhạy cảm trước những lời chỉ trích.
Tuy nhiên, trong các cuộc đối thoại kín, sự thất vọng được thể hiện rõ ràng. “Đây là một thỏa thuận tồi tệ đối với Israel,” một quan chức cấp cao của Israel thẳng thắn đánh giá với điều kiện giấu tên. “Và không một ai trong hàng ngũ lãnh đạo Israel có góc nhìn khác, từ Thủ tướng cho đến Tổng tham mưu trưởng.”
Washington cho biết trong vòng 60 ngày tới, khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, họ sẽ đàm phán các điều khoản toàn diện nhằm giải quyết các mối quan ngại của cả Mỹ và Israel, đặc biệt là về chương trình hạt nhân của Iran.
Dẫu vậy, các quan chức Israel chia sẻ với Reuters rằng họ lo ngại thời hạn đàm phán của thỏa thuận có xu hướng sẽ bị kéo dài, khiến Israel bị trói tay không thể hành động quân sự trong khi các mối đe dọa cốt lõi vẫn chưa được giải quyết.
Những cái đầu nóng và rạn nứt đồng minh
Ông Netanyahu và ông Trump đã nhiều lần xung đột do phía Israel từ chối hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn tại Lebanon — nơi mà việc chấm dứt thù địch là yêu cầu then chốt từ phía Tehran.
Vào đầu tháng này, trong một cuộc điện đàm đầy giận dữ, ông Trump đã dùng những lời lẽ gay gắt để mô tả về ông Netanyahu, ra lệnh cho ông không được tấn công Beirut trong lúc Mỹ đang nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận với Iran.
Thủ tướng Israel đã hủy bỏ các cuộc không kích ngay trong ngày hôm đó, nhưng lại cho oanh tạc các vùng ngoại ô phía nam Beirut một tuần sau đó. Động thái này vấp phải các đòn trả đũa bằng tên lửa của Iran vào Israel, đồng thời khiến ông Trump công khai chỉ trích cả hai bên.
Chỉ vài giờ trước khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận tạm thời, Israel lại một lần nữa không kích thủ đô của Lebanon vào hôm Chủ Nhật, sau khi các quả tên lửa được phóng từ Lebanon hướng vào Israel — một loạt đạn mà ông Trump mô tả là “nhỏ nhặt và vô nghĩa”.
Quay trở lại Jerusalem, ông Netanyahu tuyên bố Israel đã bước ra “mạnh mẽ và vững vàng” dưới một sự lãnh đạo kiên định và khôn ngoan. Tại cuộc họp báo cuối ngày thứ Hai, ông thừa nhận bản thân và Tổng thống Trump đôi khi có những điểm khác biệt.
“Ông ấy là Tổng thống Hoa Kỳ, còn tôi là Thủ tướng Israel. Chúng tôi có nhiều khi đồng lòng, nhưng cũng có những lúc bất đồng. Trách nhiệm của tôi là bảo vệ lợi ích an ninh của Israel,” ông Netanyahu khẳng định.
Đối mặt với cuộc bầu cử vào mùa thu này mà các dự báo cho thấy có thể thất bại, ông Netanyahu có lẽ sẽ sẵn sàng thách thức ông Trump hơn. Nhất là khi các cuộc thăm dò dư luận cho thấy công chúng Israel đang ngày càng hoài nghi về cam kết của Tổng thống Mỹ đối với an ninh của quốc gia họ.
“Đây là khoảnh khắc phân kỳ lợi ích khá gay gắt,” Dan Shapiro, cựu Đại sứ Mỹ tại Israel dưới thời chính quyền Obama, hiện đang làm việc tại Hội đồng Đại Tây Dương (Atlantic Council), nhận định.
“Ông ấy sẽ cố gắng không công khai phản đối [thỏa thuận] để tránh một cuộc khẩu chiến với Trump,” ông Shapiro nói. “Nhưng ông ấy sẽ ra tín hiệu rằng Israel không bị ràng buộc bởi thỏa thuận đó và Israel bảo lưu các quyền của mình.”
Israel tuyên bố đứng ngoài cuộc bộ dàn xếp Mỹ – Iran
Bản ghi nhớ ghi nhớ giữa Mỹ và Iran dự kiến sẽ được ký kết vào thứ Sáu tuần này tại Thụy Sĩ. Dù các điều khoản chính xác chưa được tiết lộ ngay lập tức, quốc gia trung gian Pakistan cho biết hiệp ước yêu cầu chấm dứt vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Lebanon.
Tuy nhiên, ông Netanyahu khẳng định Israel vẫn sẽ duy trì lực lượng ở miền nam Lebanon và giữ vững “quyền tự do hành động” chống lại các cuộc tấn công của Hezbollah.
“Iran muốn chúng tôi rút quân, nhưng tôi đã kiên quyết cự tuyệt,” ông phát biểu trước các phóng viên. “Chúng tôi đang duy trì quyền tự do hành động và duy trì vùng an ninh để bảo vệ người dân ở phía bắc Israel.”
Thỏa thuận tạm thời này sẽ mở cửa trở lại Eo biển Hormuz — huyết mạch dầu mỏ chiến lược — đồng thời để lại số phận của chương trình hạt nhân Tehran cho các bên định đoạt trong vòng 60 ngày đàm phán hướng tới thỏa thuận cuối cùng.
Hai vấn đề khác mà cả ông Netanyahu và ông Trump từng tuyên bố là lý do chính đáng để phát động cuộc chiến ngay từ đầu — kiềm chế chương trình tên lửa của Iran và chấm dứt sự hỗ trợ của nước này cho các nhóm vũ trang trong khu vực — được cho là không nằm trong chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán sắp tới.
Ba quan chức Israel cho biết nước này nhận định rất có khả năng thỏa thuận 60 ngày sẽ được gia hạn thành 90 ngày, trong bối cảnh Mỹ duy trì việc triển khai các khí tài quân sự trong khu vực khi nước này đàm phán một thỏa thuận rộng lớn hơn.
Hai quan chức Israel khác tiết lộ rằng phía Israel đã hoàn toàn bị bất ngờ vào tuần trước khi ông Trump lần đầu tiên tuyên bố một thỏa thuận với Iran đã cận kề. Họ thừa nhận rằng Israel gần như không gặt hái được thành công trong việc gây ảnh hưởng lên tiến trình đàm phán.
Canh bạc chính trị của ông Netanyahu
Ông Netanyahu, người thường xuyên xung đột với Washington dưới thời các chính quyền Dân chủ của Barack Obama và Joe Biden, từ lâu luôn tự khắc họa bản thân trước công chúng Israel là người duy nhất sở hữu kỹ trị ngoại giao khéo léo khi làm việc với ông Trump thuộc đảng Cộng hòa.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, Israel đã giành được những thay đổi chính sách lớn từ Washington, bao gồm việc chuyển đại sứ quán Mỹ đến Jerusalem và bảo trợ cho Hiệp định Abraham, mang lại mối quan hệ ngoại giao chính thức giữa Israel với UAE và Bahrain. Đối với Iran, chính ông Trump cũng đã xé bỏ thỏa thuận hạt nhân được đàm phán dưới thời Obama mà Israel từ lâu luôn phàn nàn là quá mềm mỏng.
Trong các cuộc bầu cử năm 2019, ông Netanyahu thậm chí đã cho căng những tấm áp phích tranh cử khổng lồ ở Tel Aviv và Jerusalem, vẽ hình ông và ông Trump đang mỉm cười bắt tay nhau.
Nhưng giờ đây, thỏa thuận Mỹ – Iran đang làm lung lay luận điểm của ông Netanyahu rằng mối quan hệ thân thiết với Trump là vũ khí giúp ông khác biệt so với các ứng cử viên Thủ tướng khác, theo Jonathan Rynhold, nhà khoa học chính trị tại Đại học Bar-Ilan, gần Tel Aviv.
“Ông Netanyahu sẽ không thể thuyết phục công chúng Israel chấp nhận thỏa thuận này,” ông Rynhold nhận định. “Hy vọng lớn nhất của ông ấy lúc này là các bên thất bại trong việc đạt được một thỏa thuận cuối cùng, và cuộc chiến sẽ tái diễn theo hướng có lợi cho Israel sau 60 ngày nữa.”
Theo một cuộc thăm dò được Viện Dân chủ Israel công bố hôm thứ Sáu, chỉ có 41% người Do Thái tại Israel nghĩ rằng an ninh của họ là mối bận tâm cốt lõi của ông Trump, giảm mạnh so với mức 64% hồi tháng Ba.
Eli Cohen, Bộ trưởng Năng lượng của ông Netanyahu, khẳng định Israel sẽ chuẩn bị sẵn sàng hành động đơn độc nếu Iran tái thiết lập năng lực hạt nhân và tên lửa, mặc dù ông nhận định khả năng Tehran thực hiện bước đi đó dưới thời ông Trump là rất thấp.
“Nếu Iran cố gắng khôi phục các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo — chúng tôi sẽ có mặt ở đó và hành động,” ông Cohen phát biểu trên đài phát thanh công cộng Kan của Israel.
Nguồn Tổng hợp
