Ukraine sắp nhận thêm chiến đấu cơ hiện đại từ Thụy Điển, trong lúc Nga liên tục lên tiếng cảnh cáo Hoa Kỳ và NATO đừng đưa thêm lực lượng áp sát biên giới Nga. Giữa tiếng còi báo động, các đợt oanh kích dữ dội cùng bầu không khí căng như dây đàn, châu Âu đang ở giai đoạn nghẹt thở nhất kể từ đầu năm tới nay…
Ngày 29 tháng 5 năm 2026, chiến sự Nga – Ukraine tiếp tục leo thang dữ dội với hàng loạt diễn biến khiến cả châu Âu rơi vào trạng thái bất an chưa từng thấy trong nhiều tháng qua. Từ việc Ukraine đạt thỏa thuận mua thêm tiêm kích hiện đại của Thụy Điển cho tới những lời cảnh báo cứng rắn từ Moscow nhắm vào Hoa Kỳ và NATO, mọi thứ đang cho thấy cuộc chiến này không còn đơn thuần là xung đột giữa hai quốc gia láng giềng nữa, mà đang từ từ trượt sang một cuộc đối đầu rộng lớn hơn giữa Nga và khối NATO.
Thông tin gây chú ý nhiều nhất là việc Ukraine chính thức đạt thỏa thuận mua 20 chiến đấu cơ JAS 39 Gripen từ Thụy Điển. Theo truyền thông Âu Châu cùng nhiều hãng tin quốc tế, đây được xem là bước nâng cấp đáng kể cho không lực Ukraine sau nhiều tháng Kyiv liên tục kêu gọi phương Tây tăng cường viện trợ quân sự hiện đại.
Gripen là loại tiêm kích đa nhiệm thế hệ 4.5 do hãng Saab của Thụy Điển chế tạo, nổi tiếng nhờ chi phí vận hành thấp, khả năng cất cánh và đáp xuống trên đường băng ngắn, đặc biệt thích hợp với chiến tranh cường độ cao. Theo nhiều chuyên gia quân sự, loại phi cơ này có thể mang theo hỏa tiễn không đối không tầm xa Meteor, hỏa tiễn hành trình cùng bom dẫn đường chính xác — những vũ khí mà Ukraine đang rất cần để đối phó ưu thế không quân của Nga.
Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Điển Pål Jonson tuyên bố Stockholm sẽ “tiếp tục hỗ trợ Ukraine bảo vệ chủ quyền trước các cuộc tấn công từ Nga”. Trong khi đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky gọi thương vụ này là “một bước ngoặt quan trọng” giúp Kyiv tăng cường khả năng phòng không và phản công.
Theo ước tính của Viện Nghiên cứu Chiến tranh ISW, nếu được bàn giao đầy đủ cùng với chương trình huấn luyện phi công hoàn chỉnh, 20 chiếc Gripen có thể giúp Ukraine tạo áp lực đáng kể lên các tuyến tiếp vận của Nga ở miền đông và miền nam. Tuy nhiên, Moscow xem đây là hành động cực kỳ nguy hiểm.
Chỉ vài giờ sau khi thông tin trên xuất hiện, Bộ Ngoại giao Nga đã lập tức phát đi cảnh báo cứng rắn nhắm vào Washington và NATO. Phát ngôn nhân Maria Zakharova tuyên bố Moscow “không chấp nhận việc Hoa Kỳ tiếp tục gia tăng hiện diện quân sự gần biên giới Nga”, đồng thời cảnh báo điều này có thể dẫn tới “những hậu quả khó lường”.
Theo Reuters và TASS, Nga đặc biệt tức giận trước các báo cáo cho rằng Hoa Kỳ đang cân nhắc điều thêm binh sĩ, hệ thống phòng không cùng khí tài hạng nặng tới Ba Lan và các quốc gia Baltic. Bộ Quốc phòng Nga cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy NATO đang từng bước chuẩn bị cho khả năng đối đầu trực tiếp với Moscow.
Không khí căng thẳng càng tăng thêm khi Nga đồng thời thúc giục các nhà ngoại giao ngoại quốc rời khỏi Ukraine trong trường hợp tình hình an ninh “xấu đi nhanh chóng”. Bộ Ngoại giao Nga cho rằng nhiều cơ quan đại diện ngoại giao Âu Châu hiện đối diện nguy cơ bị cuốn vào một đợt leo thang quân sự nghiêm trọng.
Điều đáng chú ý hơn nữa là Moscow cũng thẳng thừng bác bỏ vai trò trung gian của Liên hiệp Âu Châu trong bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào. Ngoại trưởng Sergei Lavrov tuyên bố Liên hiệp Âu Châu hiện đã “mất hoàn toàn tính trung lập” và đang hoạt động như “một phần trong guồng máy chiến tranh chống Nga”.
Phát biểu này cho thấy Điện Kremlin gần như không còn đặt niềm tin vào bất kỳ cơ chế ngoại giao nào do phương Tây dẫn dắt. Suốt nhiều tháng qua, các nỗ lực đàm phán với sự hỗ trợ của Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar và Liên Hiệp Quốc đều rơi vào bế tắc khi cả Nga lẫn Ukraine đều tin rằng mình vẫn còn khả năng giành ưu thế quân sự trên chiến trường.
Trong lúc các tuyên bố ngoại giao ngày càng cứng rắn, tình hình ngoài mặt trận cũng nóng lên từng giờ. Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, chỉ trong vòng 48 giờ qua đã xảy ra hơn 140 cuộc giao tranh lớn dọc theo chiến tuyến Donetsk và Zaporizhzhia. Nga tiếp tục sử dụng drone cảm tử Shahed cùng hỏa tiễn tầm xa để tấn công hạ tầng năng lượng của Ukraine, trong khi Kyiv tăng cường các đợt tập kích bằng UAV nhắm vào kho nhiên liệu và phi trường quân sự Nga gần biên giới.
Nhiều chuyên gia cảnh báo cuộc chiến hiện đang bước sang giai đoạn cực kỳ nguy hiểm khi cả hai bên đều tin rằng thời gian không còn đứng về phía mình. Nga muốn tận dụng ưu thế nhân lực cùng kỹ nghệ quốc phòng để gây sức ép tối đa trước khi Ukraine nhận thêm các gói viện trợ mới. Ngược lại, Kyiv đang cố kéo dài sức kháng cự cho tới khi các loại vũ khí tối tân hơn từ phương Tây xuất hiện ngoài chiến trường.
Theo số liệu của Viện Kiel bên Đức, tính tới tháng 5 năm 2026, tổng giá trị hỗ trợ quân sự và tài chính mà phương Tây dành cho Ukraine đã vượt mức 310 tỷ Mỹ kim kể từ khi chiến tranh bùng nổ. Nhưng ngay cả con số khổng lồ đó cho tới nay vẫn chưa đủ tạo ra bước ngoặt quyết định.
Điều khiến giới quan sát lo ngại nhất hiện nay chính là nguy cơ tính toán sai lầm. Khi NATO liên tục gia tăng hiện diện quân sự sát biên giới Nga, còn Moscow ngày càng xem mọi khoản viện trợ dành cho Ukraine là hành động “tham chiến gián tiếp”, khoảng cách giữa chiến tranh ủy nhiệm và đối đầu trực tiếp đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Tại nhiều thủ đô Âu Châu, nỗi lo chiến tranh lan rộng đã hiện rõ. Ba Lan cùng các quốc gia Baltic đã nâng mức báo động quân sự, trong khi nhiều nước thuộc Liên hiệp Âu Châu bắt đầu chuẩn bị thêm kế hoạch di tản khẩn cấp cho công dân đang ở Ukraine. Các thị trường năng lượng và tài chánh quốc tế cũng chao đảo mạnh vì lo ngại cuộc xung đột kéo dài sẽ tiếp tục làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Sau hơn ba năm chiến sự, cuộc chiến Nga – Ukraine giờ đây không còn là những trận pháo kích đơn thuần giữa hai quốc gia láng giềng nữa. Nó đã trở thành cuộc thử sức địa chính trị lớn nhất của thế kỷ 21.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
