Hoa Kỳ tiếp tục mở các đợt không kích nhắm vào những mục tiêu quân sự của Iran, trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như tê liệt từng phần. Toàn vùng Trung Đông đang nóng lên từng giờ, và thế giới lo ngại một cuộc xung đột dầu mỏ quy mô lớn bùng phát lan rộng…
Rạng sáng ngày 29/5/2026 theo giờ Trung Đông, bầu trời phía đông thành phố cảng Bandar Abbas của Iran lại rực sáng bởi nhiều tiếng nổ dữ dội. Chỉ ba ngày sau đợt không kích trước đó, quân lực Hoa Kỳ tiếp tục mở thêm một chiến dịch tấn công mới nhắm vào các mục tiêu quân sự của Iran, trong bối cảnh lệnh ngưng bắn vốn đã mong manh giữa hai bên đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn.
Theo thông báo từ Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ (CENTCOM), phía Hoa Kỳ phát hiện Iran đang chuẩn bị triển khai thêm drone tấn công tại khu vực Bandar Abbas — một vị trí chiến lược nằm sát eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới. CENTCOM cho biết trước khi tiến hành không kích, lực lượng Hoa Kỳ đã bắn hạ bốn thiết bị bay không người lái của Iran, và quyết định ra tay khi Tehran “chuẩn bị phóng chiếc drone thứ năm”.
Truyền thông Iran xác nhận có nhiều tiếng nổ lớn vang lên tại khu vực phía đông Bandar Abbas trong đêm 28 rạng sáng 29/5, nhưng không công bố chi tiết thiệt hại. Hãng tin Tasnim dẫn lời giới chức quân sự Iran cáo buộc Hoa Kỳ “vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận ngưng bắn” và tuyên bố Tehran sẽ có biện pháp đáp trả “vào thời điểm thích hợp”.
Bandar Abbas không phải là mục tiêu ngẫu nhiên. Đây là cửa ngõ chiến lược của Iran tại eo biển Hormuz — nơi gần 20% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua mỗi ngày. Chỉ cần tuyến Hormuz bị phong tỏa hoặc gián đoạn nghiêm trọng, nền kinh tế toàn cầu có thể bị chấn động chỉ trong vài ngày.
Trong suốt tuần lễ vừa qua, khu vực này đã trở thành một trong những điểm nóng quân sự nguy hiểm nhất hành tinh. Ngày 28/5, quân đội Kuwait tuyên bố hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn “các mối đe dọa bằng drone và hỏa tiễn thù địch”, dù không nêu rõ nguồn gốc. Nhiều căn cứ quân sự của Hoa Kỳ tại vùng Vịnh cũng được đặt trong tình trạng báo động cao nhất kể từ đầu năm đến nay.
Song song với các hoạt động quân sự, Washington tiếp tục gia tăng áp lực kinh tế nhằm bóp nghẹt nguồn tài chính của Tehran. Bộ Tài chính Hoa Kỳ ngày 28/5 công bố loạt trừng phạt mới nhắm vào “Cơ quan quản lý eo biển vùng Vịnh Ba Tư” — tổ chức của Iran phụ trách thu phí từ các tàu thương mại đi qua Hormuz. Theo tuyên bố từ Washington, bất kỳ công ty vận tải hoặc tàu biển nào thanh toán cho cơ quan này đều có nguy cơ bị áp dụng trừng phạt thứ cấp.
Giới phân tích nhận định đây là một đòn đánh mạnh vào “nguồn sinh lực tài chính” của Iran trong bối cảnh nền kinh tế nước này vốn đã kiệt quệ vì các lệnh cấm vận kéo dài nhiều năm. Tờ Wall Street Journal cho biết riêng trong năm 2025, Iran đã thu về hàng tỷ mỹ kim từ các loại phí vận tải, trung chuyển và dịch vụ hàng hải liên quan đến Hormuz. Việc Hoa Kỳ đánh trực tiếp vào dòng tiền này cho thấy Washington không chỉ muốn kiềm chế quân sự mà còn tìm cách đẩy Tehran vào thế áp lực tài chính nặng nề.
Trong khi đó, Iran cũng phát đi các tín hiệu ngày càng cứng rắn. Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đã “bắn cảnh cáo” một số tàu nước ngoài tiếp cận khu vực quân sự tại Hormuz. Tehran đồng thời khẳng định đã bắn hạ một thiết bị bay trinh sát của Hoa Kỳ gần không phận miền nam Iran, dù phía Washington chưa xác nhận thông tin này.
Trên thực địa, tình hình đang trở nên cực kỳ nguy hiểm khi cả hai bên liên tục thử giới hạn lẫn nhau, nhưng không bên nào muốn bị xem là người xuống thang trước. Một nhà ngoại giao Âu Châu tại Doha nói với Reuters rằng “tình hình hiện nay chẳng khác nào một thùng thuốc súng, chỉ chờ tia lửa cuối cùng”.
Điều khiến thế giới lo ngại nhất là nguy cơ xung đột có thể vượt ra ngoài khuôn khổ Hoa Kỳ– Iran, kéo toàn bộ Trung Đông vào vòng xoáy chiến tranh. Chỉ trong ba tháng qua, giá dầu Brent đã tăng hơn 28%, nhiều hãng vận tải biển quốc tế bắt đầu né tuyến Hormuz hoặc tăng phí bảo hiểm ở mức cao chưa từng thấy kể từ thời chiến Iraq. Goldman Sachs cảnh báo nếu Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn trong vòng hai tuần, giá dầu có thể vọt lên hơn 180 mỹ kim mỗi thùng, kéo theo một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Các cuộc đàm phán ngưng bắn do Oman và Qatar làm trung gian hiện gần như rơi vào bế tắc. Dù cả Washington lẫn Tehran đều tuyên bố “không muốn chiến tranh toàn diện”, nhưng các hành động quân sự liên tiếp đang từng bước phá vỡ mọi nỗ lực ngoại giao. Tại Liên Hiệp Quốc, Tổng Thư ký António Guterres cảnh báo Trung Đông đang ở vào “thời khắc nguy hiểm nhất trong nhiều năm trở lại đây”.
Nhiều chuyên gia quân sự nhận định Iran đang tránh đối đầu trực diện với hải quân Hoa Kỳ, nhưng sẽ gia tăng chiến thuật “chiến tranh vùng xám” bằng drone, hỏa tiễn tầm ngắn và các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Trong khi đó, Washington muốn duy trì áp lực tối đa để buộc Tehran phải nhượng bộ mà không cần mở một cuộc chiến trên bộ quy mô lớn.
Tuy nhiên, lịch sử Trung Đông cho thấy những cuộc chiến lớn thường khởi đầu từ các tính toán sai lầm nhỏ nhất. Một chiếc drone bị bắn nhầm, một tàu chở dầu phát nổ, hoặc một căn cứ quân sự bị tấn công quá mức đều có thể biến căng thẳng hiện nay thành một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa Hoa Kỳ và Iran. Trong khi đó, dân chúng tại Bandar Abbas, Kuwait, Bahrain và nhiều thành phố vùng Vịnh đang sống trong bầu không khí bất an bao trùm.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
