CaliToday News – Hà Nội đang tăng tốc thực hiện các siêu dự án cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo, kéo theo làn sóng giải tỏa đất đai trên quy mô rất lớn. Trong khi nhà cầm quyền nói về viễn ảnh đô thị hiện đại và mở rộng không gian phát triển, nhiều người dân lại thấp thỏm trước nguy cơ mất đất, mất kế sinh nhai và phải rời bỏ nơi chốn đã gắn bó suốt nhiều thế hệ…
Những ngày cuối tháng 5 năm 2026, câu chuyện giải tỏa mặt bằng phục vụ các đại công trình giao thông tại Hà Nội –Việt Nam tiếp tục trở thành đề tài gây tranh cãi dữ dội. Từ cầu Tứ Liên nối quận Tây Hồ với Đông Anh cho tới cầu Trần Hưng Đạo bắc ngang sông Hồng, hàng loạt kế hoạch di dời cư dân, xây khu tái định cư và thu hồi đất đang được thúc đẩy với tốc độ rất nhanh. Nhà cầm quyền gọi đây là bước đi cần thiết để “mở rộng không gian phát triển thủ đô”, nhưng phía sau những bản quy hoạch hào nhoáng ấy là nỗi bất an của hàng ngàn gia đình đứng trước nguy cơ mất nhà, mất đất và bị bật gốc khỏi nơi sinh sống bao đời.
Theo kế hoạch của Ủy ban nhân dân Hà Nội, dự án cầu Tứ Liên có tổng vốn đầu tư khoảng 20.000 tỷ đồng, chiều dài toàn tuyến gần 5,15 cây số, nối từ khu vực đường Nghi Tàm, quận Tây Hồ sang huyện Đông Anh. Đây được xem là cây cầu chiến lược nhằm kết nối trung tâm Hà Nội với khu vực phía Bắc sông Hồng – nơi đang được định hướng trở thành “thành phố mới” với hàng loạt đại đô thị và trung tâm tài chánh trong tương lai. Trong khi đó, cầu Trần Hưng Đạo dài khoảng 5,6 cây số, tổng mức đầu tư dự kiến hơn 15.000 tỷ đồng, nối quận Hoàn Kiếm với Long Biên. Giới lãnh đạo thành phố kỳ vọng hai cây cầu này sẽ giúp giảm kẹt xe và tạo cú hích cho việc phát triển đô thị.
Tuy nhiên, để có mặt bằng sạch phục vụ các dự án, hàng ngàn gia đình sẽ phải di dời. Theo báo cáo sơ bộ được công bố trong tháng 5 năm 2026, riêng dự án cầu Tứ Liên có thể ảnh hưởng tới hơn 2.000 hộ dân tại các quận Tây Hồ, Long Biên và huyện Đông Anh. Nhiều khu dân cư lâu đời nằm sát bờ sông Hồng thuộc diện giải tỏa hoàn toàn. Đối với dự án cầu Trần Hưng Đạo, hàng loạt hộ dân tại khu vực Chương Dương, Phúc Tân và Long Biên cũng nằm trong danh sách bị thu hồi đất.
Ng ười đứng đầu Ủy ban nhân dân Hà Nội –Chủ tịch Vũ Đại Thắng yêu cầu các quận huyện liên hệ phải “đẩy nhanh tiến độ giải tỏa mặt bằng, không để chậm trễ ảnh hưởng tiến độ dự án”. Cùng thời điểm đó, nhiều khu tái định cư quy mô lớn bắt đầu được chuẩn bị xây dựng tại Đông Anh, Gia Lâm và Long Biên nhằm phục vụ việc di dời dân cư. Trên giấy tờ, các khu tái định cư được quảng bá với hình ảnh hiện đại, hạ tầng đồng bộ và đầy đủ tiện nghi. Nhưng với nhiều người dân, điều họ mất đi không chỉ là vài chục mét vuông đất mà còn là kế sinh nhai, ký ức và cả mạng lưới quan hệ cộng đồng đã tồn tại hàng chục năm.
Một người dân sống gần khu vực bãi giữa sông Hồng than thở: “Nhà cửa ở đây tuy cũ nhưng tụi tui sống quen rồi. Đùng một cái nghe quy hoạch, mai mốt lên chung cư tầng mười mấy biết buôn bán gì mà sống.” Câu nói ấy phản ánh nỗi lo rất thật của nhiều gia đình lao động, đặc biệt là những hộ sống nhờ buôn bán nhỏ, kinh doanh ven đường hoặc làm nghề tự do. Khi bị dời lên các khu tái định cư xa trung tâm, không ít người có nguy cơ mất luôn nguồn thu nhập vốn đã bấp bênh từ trước.
Giới chuyên gia quy hoạch cho rằng, việc xây thêm cầu là điều cần thiết đối với một đô thị hơn 10 triệu dân như Hà Nội. Nhưng vấn đề nằm ở cách thực hiện và cách đối xử với người dân bị ảnh hưởng. Nhiều ý kiến cho rằng lâu nay cụm từ “vì lợi ích chung” thường được sử dụng rất mạnh trong các dự án hạ tầng, nhưng người phải hy sinh trực tiếp phần lớn lại là dân thường. Có người chua chát nói rằng trong các bản phối cảnh đô thị hiện đại, cây xanh, cầu đẹp và cao ốc lúc nào cũng hiện lên lung linh, chỉ tiếc là người dân cũ thì biến mất khỏi bức tranh.
Điều khiến dư luận đặc biệt nhạy cảm là giá đất quanh các dự án lớn thường tăng vọt ngay sau khi quy hoạch được công bố. Nhiều khu vực ven sông Hồng trước đây từng bị xem là vùng ngoại ô nay bỗng hóa thành “đất vàng”. Điều này dẫn tới nghi ngờ rằng phía sau các đại công trình hạ tầng không chỉ là mục tiêu giảm ùn tắc giao thông mà còn là cuộc tái phân chia quyền lợi đất đai khổng lồ. Không ít người dân đặt câu hỏi: nếu đất sau quy hoạch tăng giá gấp nhiều lần thì liệu mức bồi thường hiện tại có thật sự công bằng hay không?
Trong các cuộc họp gần đây, giới lãnh đạo Hà Nội khẳng định sẽ bảo đảm quyền lợi tái định cư cho người dân, đồng thời cam kết thực hiện đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, thực tế nhiều năm qua cho thấy không ít khu tái định cư từng rơi vào cảnh xuống cấp nhanh chóng, thiếu dịch vụ căn bản hoặc nằm quá xa nơi làm việc. Có những gia đình từ nhà mặt đất chuyển lên chung cư rồi vài năm sau phải bán đi vì không thích nghi nổi với cuộc sống mới. Một số người lớn tuổi còn nửa đùa nửa thật rằng: “Ở dưới đất thì nghèo nhưng còn có xóm giềng. Lên chung cư rồi nhiều khi cả tầng chẳng biết mặt nhau.”
Trong bối cảnh Hà Nội tiếp tục mở rộng và chạy đua xây dựng hạ tầng, áp lực giải tỏa mặt bằng chắc chắn sẽ còn gia tăng mạnh hơn nữa. Thành phố cần cầu mới, đường mới và không gian phát triển mới. Nhưng nếu tiến trình ấy khiến quá nhiều người dân bị bật gốc khỏi nơi ở cũ mà không có sự bảo đảm lâu dài về sinh kế và đời sống, thì những cây cầu hiện đại kia có thể sẽ trở thành biểu tượng cho một kiểu phát triển mà người yếu thế luôn là bên phải trả giá đầu tiên. Và như nhiều người dân cay đắng nói với nhau: “Cầu thì đẹp cho thành phố, còn nước mắt thì dân tự lau lấy.”
NGƯỜI QUAN SÁT
