CaliToday News – Trong bối cảnh căng thẳng leo thang với các đợt tập kích qua lại giữa hai bên, quân đội Mỹ hôm thứ Ba đã hộ tống 40 tàu thương mại chở 18 triệu thùng dầu qua eo biển Hormuz. Đây là mức cao kỷ lục kể từ khi cuộc chiến bùng phát hơn sáu tháng trước, theo hai quan chức Mỹ giấu tên chia sẻ với đài CNN. Trước chiến tranh, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày từng lưu thông qua tuyến hàng hải huyết mạch này.
Chiến dịch quy mô lớn
Để bảo vệ đoàn tàu thương mại trong hải trình đầy rủi ro, phía Mỹ đã triển khai hàng loạt khí tài không quân, hải quân và không gian vũ trụ. Lực lượng này vừa tấn công làm suy giảm năng lực đe dọa của Iran, vừa đồng thời đánh chặn các đợt tấn công bằng máy bay không người lái (drone) và vô hiệu hóa các tên lửa hành trình chống hạm.
Trong ngày diễn ra chiến dịch, Mỹ đã đánh trúng gần 60 mục tiêu quân sự xung quanh eo biển Hormuz, bao gồm:
- Các trận địa phòng không
- Hệ thống radar giám sát
- Khí tài hàng hải
- Cơ sở hỗ trợ rải thủy lôi
- Các trạm thông tin liên lạc
Phát biểu từ Phòng Bầu dục hôm thứ Tư, Tổng thống Donald Trump cho biết đợt tập kích mới nhất đã triệt hạ khả năng theo dõi tàu thuyền của Iran tại eo biển: “Họ cố gắng quan sát các con tàu, nhưng giờ họ không thể nhìn thấy vì hệ thống radar đã bị phá hủy, và chúng tôi đã thổi bay nhiều thứ hơn thế vào đêm qua.” Ông cũng tái khẳng định Washington duy trì quyền kiểm soát tuyến đường thủy và đủ năng lực vừa đánh phá bờ biển Iran, vừa bảo vệ tàu thuyền.
Chuyển dịch trọng tâm chiến lược
Chiến dịch này nằm trong chiến lược “gây sức ép toàn diện” của chính quyền Tổng thống Trump nhằm siết chặt kinh tế đối với Tehran. Trọng tâm tác chiến của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hiện được chỉ đạo dồn vào việc kiểm soát eo biển Hormuz, hộ tống tàu chở dầu và duy trì lệnh phong tỏa đường biển—biện pháp đã chặn toàn bộ hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran kể từ tháng 7.
Song song đó, các ưu tiên khác của ông Trump—bao gồm việc triệt phá các bộ phận thuộc chương trình hạt nhân của Iran—tạm thời bị gác lại. Dù từng coi việc vô hiệu hóa kho uranium làm giàu cao là mục tiêu hàng đầu, Tổng thống Trump gần đây bày tỏ sự hài lòng với việc để kho vật liệu này (vốn chưa bị phá hủy hoàn toàn trong đợt không kích năm ngoái vào ba cơ sở hạt nhân) bị chôn vùi dưới lòng đất và chỉ giám sát qua ảnh vệ tinh.
Giới chức quân sự Mỹ đánh giá việc tập kích quanh eo biển sẽ phải diễn ra liên tục như việc “cắt cỏ” hay trò chơi “đập chuột”, bởi Iran vẫn có năng lực tái thiết khí tài. Washington kỳ vọng sang tháng sau có thể mở rộng làn đường an toàn đã rà phá thủy lôi để các tàu cơ động linh hoạt hơn.
Nghi ngại từ ngành vận tải biển
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz đã đạt mức kỷ lục trong thời chiến với hơn 17 triệu thùng/ngày vào hôm thứ Hai, khẳng định đây là bằng chứng cho thấy Iran không thể kiểm soát eo biển. Trước đó vào tháng 8, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cũng tuyên bố xuất khẩu dầu từ Trung Đông từng có thời điểm trở lại mức trước chiến tranh. Giới chức Mỹ cho rằng lượng dầu thực tế qua eo biển cao hơn số liệu công khai do các tàu thường tắt bộ phát đáp để tránh bị phát hiện—điều mà phần lớn trong số 40 tàu hôm thứ Ba đã thực hiện.
Tuy vậy, giới quan sát và ngành vận tải biển vẫn tỏ ra hoài nghi về tuyên bố “kiểm soát hoàn toàn” của Mỹ:
- Chi phí đắt đỏ: Giá thuê tàu chở dầu qua eo biển tăng vọt, có thời điểm ước tính vượt 500.000 USD/ngày; chi phí bảo hiểm duy trì ở mức rất cao.
- Quyết định thận trọng: Các hãng vận tải quyết định cho tàu chạy theo từng chuyến cụ thể. Các tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thậm chí còn thận trọng hơn trước nguy cơ thảm khốc nếu trúng drone, thủy lôi hay tên lửa.
- Tác động kinh tế: Giá năng lượng thế giới vẫn neo ở mức cao, gây chao đảo thị trường trái phiếu toàn cầu.
Ở giai đoạn đầu xung đột, kế hoạch hộ tống tương tự mang tên Project Freedom từng bị đình trệ do vấp phải sự phản đối từ Ả Rập Xê Út liên quan đến quyền tiếp cận căn cứ và không phận. Tuy nhiên, khi cuộc chiến bước sang giai đoạn mới và lực lượng Houthi mở các cuộc tấn công vào lãnh thổ Ả Rập Xê Út, các đối tác trong khu vực đã thể hiện sự ủng hộ lớn hơn đối với các chiến dịch hộ tống của Mỹ qua tuyến hàng hải này.
Ban tập viên CaliToday
