Chính quyền Mỹ vừa công bố một thay đổi lớn trong chính sách cấp thẻ xanh, làm dấy lên làn sóng lo ngại trong cộng đồng di dân và giới luật sư di trú. Theo chính sách mới được công bố bởi U.S. Citizenship and Immigration Services (USCIS) thuộc Department of Homeland Security (DHS), nhiều người đang sinh sống hợp pháp tại Mỹ nhưng muốn xin thẻ xanh sẽ không còn được nộp hồ sơ điều chỉnh tình trạng cư trú ngay trong nước Mỹ như trước đây. Thay vào đó, họ sẽ phải quay trở về quốc gia quê hương để hoàn tất quá trình xin thường trú nhân thông qua lãnh sự quán Mỹ ở nước ngoài.
Đây được xem là một trong những thay đổi lớn nhất đối với hệ thống di trú Mỹ trong hơn 60 năm qua. Trong nhiều thập niên, người có visa hợp pháp tại Mỹ — bao gồm du học sinh, lao động tay nghề cao, người kết hôn với công dân Mỹ hoặc người được bảo lãnh gia đình — thường có thể xin “Adjustment of Status” (điều chỉnh tình trạng cư trú) ngay tại Mỹ mà không cần rời khỏi quốc gia này.
Theo quy định mới, việc điều chỉnh tình trạng cư trú trong nước chỉ còn được áp dụng trong những “trường hợp đặc biệt” do viên chức USCIS xem xét từng hồ sơ cụ thể.
Giới chức DHS cho rằng thay đổi này nhằm đưa hệ thống di trú “trở lại đúng tinh thần của luật pháp”, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng các “kẽ hở” trong hệ thống nhập cư Mỹ. Một phát ngôn viên của USCIS cho biết người nước ngoài đến Mỹ với visa tạm thời không nên xem việc ở lại Mỹ như bước đầu tiên để xin thẻ xanh.
Chính quyền cũng lập luận rằng chính sách mới sẽ giúp USCIS tiết kiệm nguồn lực và tập trung giải quyết các hồ sơ khác như hồ sơ nhập tịch, visa cho nạn nhân bạo lực hoặc nạn nhân buôn người.
Tuy nhiên, nhiều tổ chức bảo vệ quyền di dân và các luật sư di trú cảnh báo rằng chính sách mới có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hơn một triệu người đang chờ thẻ xanh tại Mỹ. Theo một số ước tính, có khoảng 1.2 triệu người nhập cư hợp pháp hiện đang có hồ sơ xin thường trú nhân chờ xét duyệt và có thể bị ảnh hưởng bởi quy định mới.
Các chuyên gia cho biết việc buộc người xin thẻ xanh phải rời Mỹ có thể khiến nhiều gia đình bị chia cắt trong thời gian dài. Những người đã xây dựng cuộc sống ổn định tại Mỹ — có công việc, nhà cửa, con cái đang đi học — nay có nguy cơ phải rời khỏi Mỹ trong thời gian không xác định để chờ phỏng vấn tại lãnh sự quán. Trong một số trường hợp, họ còn có thể gặp khó khăn khi quay trở lại Mỹ nếu hồ sơ bị chậm trễ hoặc phát sinh vấn đề.
Đặc biệt, nhiều người đến từ các quốc gia đang có bất ổn chính trị, chiến tranh hoặc nằm trong diện hạn chế visa của Mỹ sẽ đối mặt với rủi ro lớn hơn. Một số tổ chức nhân đạo cảnh báo rằng nạn nhân của bạo lực gia đình, trẻ em bị ngược đãi hoặc nạn nhân buôn người có thể bị buộc phải quay về môi trường nguy hiểm để hoàn tất hồ sơ thẻ xanh.
Không chỉ ảnh hưởng đến các gia đình nhập cư, giới doanh nghiệp Mỹ cũng lo ngại về tác động kinh tế. Nhiều công ty công nghệ, y tế và nghiên cứu khoa học phụ thuộc vào lao động quốc tế tay nghề cao đang chờ thẻ xanh. Nếu các chuyên gia này phải rời Mỹ để làm thủ tục lãnh sự, doanh nghiệp có thể mất nhân sự chủ chốt trong nhiều tháng hoặc thậm chí lâu hơn.
Một số nhà lập pháp thuộc đảng Dân Chủ đã lên tiếng chỉ trích gay gắt chính sách mới. Dân biểu Ted Lieu của California cho rằng chính sách này có thể khiến Mỹ mất đi nhiều nhà khoa học, bác sĩ và chuyên gia công nghệ tài năng vào tay các quốc gia cạnh tranh như Trung Quốc hoặc Nga.
Ngoài thay đổi về thủ tục thẻ xanh, chính quyền Mỹ thời gian qua cũng liên tục siết chặt nhiều chính sách di trú khác. Theo các báo cáo gần đây, USCIS đã tăng cường kiểm tra lý lịch, xét duyệt tài chính và áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn đối với hồ sơ nhập cư và nhập tịch.
Một số thay đổi khác được nhắc đến trong năm 2026 gồm tăng lệ phí di trú, siết quy định “gánh nặng xã hội” (public charge), kiểm tra mạng xã hội của đương đơn và thay đổi bài thi nhập tịch Mỹ theo hướng khó hơn.
Ngoài ra, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng đã áp dụng một số hạn chế visa đối với công dân từ nhiều quốc gia, đồng thời tăng cường kiểm tra đối với du học sinh, khách trao đổi văn hóa và một số nhóm visa lao động.
Nhiều chuyên gia nhận định các chính sách mới cho thấy xu hướng giảm mạnh nhập cư hợp pháp vào Mỹ trong những năm tới. Một số nghiên cứu cho rằng lượng người được cấp thẻ xanh có thể giảm từ 33% đến 50% nếu các chính sách hiện nay tiếp tục được áp dụng lâu dài.
Trong lúc đó, cộng đồng di dân tại Mỹ đang theo dõi sát sao diễn biến tiếp theo của chính sách này. Giới luật sư di trú khuyên những người đang có hồ sơ xin thẻ xanh nên nhanh chóng tham khảo ý kiến luật sư để đánh giá tình trạng hồ sơ của mình, đặc biệt là những người đang chờ điều chỉnh tình trạng cư trú trong nước Mỹ.
Hiện USCIS chưa công bố đầy đủ hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng quy định mới đối với các hồ sơ đã nộp trước đây, nên vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp. Tuy nhiên, điều chắc chắn là hệ thống di trú Mỹ đang bước vào một giai đoạn thay đổi lớn và khó đoán định hơn đối với hàng triệu người nhập cư trên khắp nước Mỹ.
Tổng hợp
