Eo biển Hormuz đang trở thành ngòi nổ nguy hiểm nhất thế giới. Nhưng phía sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ và chiến sự Iran là một cuộc đấu âm thầm còn đáng sợ hơn: Trung Cộng bắt đầu chen chân tranh giành ảnh hưởng trực tiếp với Hoa Kỳ tại Trung Đông…
Từ cuối tháng 3 tới giữa tháng 5 năm 2026, eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển gần 20% lượng dầu hỏa toàn cầu đã trở thành điểm nóng nguy hiểm nhất hành tinh. Chỉ cần vài giờ giao tranh hay một tuyên bố cứng rắn từ Tehran, giá dầu thế giới lập tức rung chuyển, còn các thị trường tài chánh toàn cầu chao đảo trong hoảng loạn. Nhưng giữa cơn bão địa chính trị ấy, một nhân tố đang nổi lên với tham vọng ngày càng rõ ràng: Trung Cộng.
Không còn chỉ là “người đứng ngoài quan sát,” Bắc Kinh giờ đây đang từng bước chen vào vai trò trung gian tại Trung Đông, khu vực vốn suốt nhiều thập niên được xem là sân sau chiến lược của Washington. Và câu hỏi lớn đang khiến giới phân tích quốc tế tranh cãi dữ dội là: phải chăng Trung Cộng đang lợi dụng cuộc khủng hoảng Iran để tranh giành ảnh hưởng toàn cầu với Hoa Kỳ?
Mọi chuyện bùng phát sau khi chiến sự liên quan tới Iran leo thang dữ dội hồi đầu năm 2026. Các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel nhắm vào cơ sở quân sự cùng chương trình nguyên tử của Iran đã kéo theo phản ứng cực mạnh từ Tehran. Đến cuối tháng 3, Iran siết chặt hoạt động qua eo biển Hormuz, khiến hàng loạt tàu dầu mắc kẹt và đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng báo động đỏ.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đây được xem là “cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại.” Giá dầu Brent có lúc tăng hơn 13%, trong khi nhiều chuyên gia cảnh báo nếu Hormuz bị phong tỏa dài ngày, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mức 100 Mỹ kim một thùng.
Đối với Trung Cộng, đây gần như là một cơn ác mộng chiến lược. Bắc Kinh hiện phụ thuộc nặng nề vào dầu hỏa Trung Đông, đặc biệt là nguồn cung từ Iran và vùng Vịnh. Khoảng 90% lượng dầu nhập cảng của Trung Cộng phải đi qua eo biển Hormuz. Nếu tuyến hàng hải này bị bóp nghẹt, guồng máy công nghiệp khổng lồ của Trung Cộng có nguy cơ bị tổn thương nặng nề.
Chính vì vậy, từ cuối tháng 3, Trung Cộng bắt đầu chuyển sang thế chủ động ngoại giao chưa từng thấy.
Ngày 31 tháng 3 năm 2026, Bắc Kinh cùng Pakistan đưa ra “sáng kiến 5 điểm” kêu gọi ngừng bắn, tái lập ổn định khu vực và mở lại eo biển Hormuz. Theo nhiều nguồn tin quốc tế, Trung Cộng đã đóng vai trò hậu trường trong việc thúc đẩy Iran chấp nhận lệnh ngừng bắn tạm thời hồi đầu tháng 4.
Đáng chú ý hơn, ngày 14 tháng 5, giữa lúc Donald Trump đang công du Bắc Kinh, Reuters dẫn nguồn từ hãng Fars cho biết Iran đã cho phép một số tàu Trung Quốc đi qua Hormuz theo cơ chế phối hợp đặc biệt giữa Bắc Kinh và Tehran. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy ảnh hưởng trực tiếp của Trung Cộng đối với Iran đang gia tăng mạnh mẽ.
Trong cuộc gặp tại Bắc Kinh ngày 14 và 15 tháng 5, Donald Trump xác nhận Chủ tịch Tập Cận Bình đã bày tỏ mong muốn “Hormuz phải được mở lại.” Ông Trump nói cả Hoa Kỳ lẫn Trung Cộng đều có quyền lợi sống còn trong việc duy trì tuyến vận tải dầu hỏa này.
Nhưng phía sau những lời ngoại giao mềm mại ấy là một cuộc đấu quyền lực cực kỳ căng thẳng. Washington muốn Trung Cộng sử dụng ảnh hưởng để gây áp lực lên Tehran. Đổi lại, Bắc Kinh dường như muốn biến vai trò “người giải cứu Hormuz” thành đòn bẩy chiến lược nhằm nâng cao vị thế toàn cầu của mình.
Al Jazeera dẫn lời nhiều nhà phân tích nhận định Bắc Kinh sẽ không giúp Washington miễn phí. Nếu Trung Cộng thực sự gây áp lực lên Iran để ổn định khu vực, họ có thể yêu cầu Hoa Kỳ nhượng bộ ở những hồ sơ khác như Đài Loan, thương mại hay các hạn chế công nghệ chip AI.
Nói cách khác, Iran và Hormuz giờ đây không còn chỉ là vấn đề Trung Đông. Nó đã trở thành quân bài trong cuộc mặc cả quyền lực giữa hai siêu cường lớn nhất thế giới.
Điều khiến Washington lo ngại nhất là Trung Cộng đang tận dụng cuộc khủng hoảng để xây dựng hình ảnh một “cường quốc hòa giải,” đối lập với hình ảnh Hoa Kỳ thường gắn liền với chiến tranh và sức mạnh quân sự.
Trong khi Hoa Kỳ triển khai chiến dịch hộ tống tàu dầu mang tên “Operation Project Freedom” và liên tục điều chiến hạm tới Vịnh Ba Tư, Trung Cộng lại đẩy mạnh thông điệp ngoại giao, đối thoại và ổn định khu vực.
Đó là một chiến lược cực kỳ khôn khéo. Bắc Kinh hiểu rằng họ chưa đủ sức thay thế vai trò quân sự của Hoa Kỳ tại Trung Đông. Nhưng Trung Cộng có thể trở thành trung tâm kinh tế và ngoại giao mới của khu vực bằng cách khai thác sự mệt mỏi chiến tranh của thế giới.
Giới phân tích còn lưu ý một chi tiết đáng sợ hơn: nếu Trung Cộng kiểm soát được vai trò trung gian tại Hormuz, họ không chỉ bảo vệ được nguồn dầu cho riêng mình mà còn có thể gây ảnh hưởng trực tiếp tới huyết mạch năng lượng của toàn cầu. Khi đó, Trung Cộng sẽ sở hữu một dạng quyền lực mới, không cần nổ súng nhưng vẫn đủ khả năng khiến kinh tế thế giới rung chuyển.
Theo Iran International, Bắc Kinh hiện đang chơi một ván bài rất tinh vi: vừa giữ quan hệ chiến lược với Tehran, vừa tránh đối đầu trực tiếp với Washington, đồng thời tận dụng khủng hoảng để chứng minh rằng Hoa Kỳ không còn là siêu cường duy nhất có thể quyết định số phận Trung Đông.
Trong lúc đó, chính Donald Trump cũng đang bị dồn vào thế khó. Nếu Hoa Kỳ không thể nhanh chóng ổn định Hormuz, giá dầu leo thang sẽ tạo áp lực cực lớn lên kinh tế Hoa Kỳ cùng cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Nhưng nếu Washington phải nhờ tới vai trò trung gian của Bắc Kinh, điều đó đồng nghĩa với việc thừa nhận Trung Cộng đã bước lên một đẳng cấp địa chính trị mới.
Đó chính là điều khiến cuộc khủng hoảng Hormuz năm 2026 trở nên đáng sợ hơn bất kỳ cuộc đối đầu dầu mỏ nào trước đây. Bởi phía sau các chiến hạm, hỏa tiễn và những đoàn tàu dầu mắc kẹt ngoài khơi là một cuộc chiến âm thầm nhằm tái định hình trật tự quyền lực toàn cầu. Và lần này, Trung Cộng không còn che giấu tham vọng của mình nữa.
NGƯỜI QUAN SÁT
