Ban Bí thư CSVN vừa khai trừ khỏi đảng ba cán bộ thuộc các lãnh vực tư pháp, hàng không và chính quyền địa phương. Giữa lúc nội bộ cầm quyền bước vào giai đoạn tái sắp xếp quyền lực sau Đại Hội XIV, quyết định này lập tức làm dấy lên nhiều đồn đoán về một đợt siết quyền lực mới trong thượng tầng chính trị…
Ngày 12 tháng 5 năm 2026, tại trụ sở trung ương Đảng ở Hà Nội, Ban Bí thư CSVN đã họp xem xét đề nghị từ Ủy ban Kiểm tra Trung ương và quyết định áp dụng hình thức kỷ luật nặng nhất đối với ba cán bộ gồm ông Nguyễn Văn Bường, ông Vũ Thế Phiệt và ông Lê Văn Hà. Động thái này lập tức gây chú ý vì diễn ra đúng vào thời điểm guồng máy chính trị bước vào giai đoạn cực kỳ nhạy cảm sau Đại Hội XIV và trước tiến trình kiện toàn nhân sự cho nhiệm kỳ mới.
Theo thông báo chính thức, ông Nguyễn Văn Bường, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Chánh án Tòa án Nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng; ông Vũ Thế Phiệt, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tổng công ty Cảng Hàng không Việt Nam; cùng ông Lê Văn Hà, nguyên Tỉnh ủy viên, nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân phường Lê Hồ, tỉnh Ninh Bình, bị xác định đã “suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống”, vi phạm nghiêm trọng quy định của đảng cầm quyền và luật pháp quốc gia trong quá trình thi hành trách nhiệm được giao.
Thông báo của Ban Bí thư nhấn mạnh các cá nhân nói trên đã vi phạm quy định về phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực; vi phạm những điều đảng viên không được phép làm và trách nhiệm nêu gương, gây hậu quả “rất nghiêm trọng”, tạo dư luận bất bình và ảnh hưởng xấu tới uy tín của tổ chức đảng cũng như cơ quan nơi công tác. Chính vì vậy, Ban Bí thư quyết định khai trừ cả ba người khỏi đảng và yêu cầu các cơ quan hữu trách đồng thời thi hành các hình thức kỷ luật hành chánh liên quan.
Nhìn bề ngoài, đây tiếp tục là một phần trong chiến dịch bài trừ tham nhũng và chỉnh đốn nội bộ vốn đã kéo dài nhiều năm qua. Nhưng nếu quan sát kỹ hơn, quyết định này phản ánh một thực tế khác: cuộc thanh lọc quyền lực trong thượng tầng chính trị Việt Nam dường như vẫn chưa dừng lại sau Đại Hội XIV.
Điều đáng chú ý là ba nhân vật bị xử lý lần này thuộc ba lãnh vực cực kỳ nhạy cảm: tư pháp, hạ tầng kinh tế và chính quyền địa phương. Trong đó, trường hợp của ông Vũ Thế Phiệt gây chú ý đặc biệt vì Tổng công ty Cảng Hàng không Việt Nam là doanh nghiệp giữ vai trò chiến lược trong toàn bộ hệ thống hạ tầng hàng không quốc gia, quản lý hàng loạt phi trường trọng điểm và liên hệ trực tiếp tới nhiều dự án trị giá hàng trăm ngàn tỷ đồng.
Khi người đứng đầu một doanh nghiệp mang tính “xương sống” như ACV bị khai trừ, thông điệp chính trị phát ra rất rõ ràng: không còn “vùng đệm an toàn” cho những nhóm quyền lợi kinh tế từng được xem là có ảnh hưởng mạnh trong guồng máy.
Trong nhiều năm qua, các tập đoàn và tổng công ty nhà nước không chỉ là đơn vị kinh tế đơn thuần mà còn là những “sân quyền lực”, nơi đan xen quyền lợi giữa doanh nghiệp, quan chức và các mạng lưới chính trị. Bởi vậy, mỗi vụ xử lý cấp cao thường không đơn giản chỉ là chống tham nhũng, mà còn là tiến trình tái phân phối ảnh hưởng trong nội bộ.
Trường hợp ông Nguyễn Văn Bường cũng mang ý nghĩa đặc biệt. Việc một cựu Chánh án cấp cao bị khai trừ cho thấy lãnh vực tư pháp, vốn từng được xem là “thành trì quyền lực kín”, nay cũng nằm trong vùng bị rà soát mạnh tay. Điều này phản ánh áp lực rất lớn từ trung ương trong việc siết kỷ luật nội bộ, đặc biệt sau hàng loạt đại án liên quan tới ngành kiểm sát, tòa án và điều tra trong những năm gần đây.
Nhưng mặt khác, điều đó cũng đặt ra một câu hỏi lớn: tại sao nhiều sai phạm nghiêm trọng chỉ bị phát giác khi cán bộ đã leo lên vị trí rất cao hoặc đã rời chức vụ? Câu hỏi cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở cá nhân sai phạm, mà còn nằm ở chính cơ chế giám sát quyền lực.
Một hệ thống mà cán bộ có thể bước lên những vị trí quan trọng rồi mới bị phát hiện vi phạm rõ ràng đang tồn tại khoảng trống lớn trong việc kiểm tra và phản biện nội bộ.
Trong chính trị, chiến dịch chống tham nhũng luôn là con dao hai lưỡi. Nó có thể giúp củng cố tính chính danh cho tầng lớp lãnh đạo trung ương, nhưng đồng thời cũng phơi bày rõ hơn những va chạm quyền lực bên trong guồng máy.
Đặc biệt trong giai đoạn Việt Nam sau Đại Hội XIV, khi bộ máy mới vừa hình thành, mọi đợt kỷ luật lớn đều khó tránh khỏi suy đoán về các cuộc thanh lọc phe nhóm và tái sắp xếp cán cân ảnh hưởng.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy càng gần các kỳ đại hội hoặc các giai đoạn kiện toàn nhân sự, nhịp độ xử lý cán bộ cấp cao càng gia tăng mạnh. Điều đó không phải ngẫu nhiên. Bởi trong một hệ thống quyền lực tập trung cao độ, công tác kỷ luật không chỉ nhằm xử lý sai phạm mà còn là công cụ tái lập trật tự quyền lực.
Vấn đề nằm ở chỗ: nếu chiến dịch bài trừ tham nhũng chỉ dừng lại ở việc xử lý cá nhân mà CSVN không cải tổ cơ chế kiểm soát quyền lực, vòng xoáy “bổ nhiệm rồi kỷ luật” sẽ còn tiếp tục tái diễn. Và đây mới là nghịch lý lớn nhất của guồng máy hiện nay: càng chống tham nhũng quyết liệt, người dân càng chứng kiến thêm nhiều đại án và nhiều viên chức cao cấp bị xử lý hơn trước.
Điều đó cho thấy chiến dịch đang mạnh tay hơn, nhưng đồng thời cũng phản ánh mức độ ăn sâu của quyền lợi phe nhóm trong hệ thống quyền lực của CSVN hiện tại.
NGƯỜI QUAN SÁT
