Một làn sóng thuyết âm mưu mới đang lan truyền trên mạng xã hội khắp cả nước sau vụ ám sát hụt Tổng thống Trump vào tối thứ Bảy tại bữa tiệc thường niên của Hiệp hội Phóng viên Tòa Bạch Ốc (WHCA).
Những giả thuyết vô căn cứ này chủ yếu dựa trên các đoạn video ngắn ghi lại hình ảnh những người có mặt trong phòng và các bản tin ban đầu được đăng tải vài phút sau khi một tay súng cố gắng đột nhập vào phòng khiêu vũ tại khách sạn Washington Hilton, nơi có ông Trump và hàng trăm quan chức chính phủ cùng các phóng viên khác bên trong.
Vào thời điểm ông Trump quay trở lại Tòa Bạch Ốc để phát biểu về vụ việc và đăng tải bức ảnh của kẻ tấn công bị tình nghi, hàng nghìn bài đăng trên mạng xã hội đã lan truyền, cho rằng vụ việc là “được dàn dựng” hoặc bằng cách nào đó là giả mạo.
Những lý do mà người dùng đưa ra cho trò lừa bịp này rất đa dạng, từ mong muốn đánh lạc hướng dư luận khỏi cuộc chiến tranh Iran đến nhu cầu biện minh cho việc ông Trump muốn xây dựng phòng khiêu vũ tại Tòa Bạch Ốc để tổ chức các sự kiện lớn như bữa tối thường niên của WHCA.
Đây chỉ là ví dụ mới nhất về một vụ xả súng có thật dẫn đến những thuyết âm mưu sai lệch. Vụ ám sát hụt ông Trump lần đầu tiên tại một cuộc mít tinh tranh cử ở Butler, Pennsylvania năm 2024 cũng đã gây ra những câu chuyện sai sự thật, cũng như vụ ám sát nhà hoạt động chính trị bảo thủ Charlie Kirk năm ngoái.
Các chuyên gia về thông tin sai lệch cho rằng tin tức nóng hổi ngày càng trở thành mảnh đất màu mỡ cho các thuyết âm mưu vô căn cứ, một phần vì mọi người đang thấy quá nhiều thông tin trực tuyến mà hóa ra lại không đúng sự thật.
“Chúng ta đang sống trong một môi trường thông tin mà mọi người dường như không tin vào bất cứ điều gì họ thấy vì họ đã quá mệt mỏi với dòng chảy thông tin không ngừng được chia sẻ mà sau đó hóa ra lại không đúng sự thật,” Katie Sanders, tổng biên tập của trang web kiểm chứng thông tin PolitiFact, nói với The Hill. “Mọi người có thể muốn phớt lờ tất cả, nhưng điều đó có nghĩa là họ không ở vị trí tốt để phân biệt đâu là sự thật khi tin tức nóng hổi xảy ra.”
Vụ sát hại Kirk đã được ghi lại bằng video và lan truyền nhanh chóng trên mạng. Một người đàn ông bị buộc tội bắn chết anh ta đang bị xét xử tại Utah.
Nhưng điều đó không ngăn cản những giả thuyết lan truyền rằng Israel chịu trách nhiệm về vụ giết hại Kirk.
Các thuyết âm mưu đôi khi cũng được lan truyền bởi những nhân vật có lượng người theo dõi lớn trên mạng xã hội.
Một số thuyết âm mưu về Kirk xuất phát từ các nhà bình luận nổi tiếng cánh hữu và ít nhất một cựu quan chức tình báo cấp cao trong chính quyền Trump, Joe Kent.
Các tác nhân nhà nước cũng thường chịu trách nhiệm lan truyền các thuyết âm mưu.
Tờ New York Times đưa tin đầu tiên rằng một số người dùng mạng xã hội hôm thứ Bảy đã lan truyền thông tin sai lệch rằng nghi phạm trong vụ xả súng hôm thứ Bảy có thiện cảm với Israel, một tuyên bố được hãng truyền thông nhà nước RT do Nga điều hành lan truyền.
Vụ tấn công vào nhà riêng của cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi (Đảng Dân chủ, California) năm 2022, nhắm vào chồng bà, Paul Pelosi, đã gây ra nhiều ngày lan truyền các thuyết âm mưu trên mạng, trong đó có cả từ tỷ phú Elon Musk.
Trong những tuần sau vụ ám sát hụt đầu tiên nhằm vào Trump ở Butler, nhiều người theo thuyết âm mưu trên mạng cho rằng vụ nổ súng là một màn kịch dàn dựng nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi những tin tức tiêu cực xoay quanh chiến dịch tranh cử của Trump vào thời điểm đó.
Sanders cho rằng những lời bàn tán như vậy có thể đã “chuẩn bị” cho một số hoài nghi trực tuyến xuất hiện sau các sự kiện hôm thứ Bảy.
Hôm thứ Hai, Tòa Bạch Ốc đã công khai lên án thông tin sai lệch lan truyền trên mạng về vụ việc hôm thứ Bảy, nhưng không cho biết họ đã nỗ lực như thế nào để hợp tác với các công ty truyền thông xã hội nhằm ngăn chặn sự lan truyền của những tin đồn sai sự thật về vụ xả súng.
“Điều rất quan trọng đối với chúng tôi là phải nhanh chóng tìm ra sự thật và các thông tin chính xác về vụ việc này và bất kỳ vụ việc nào khác, để xua tan những thông tin vô lý đang lan tràn trên mạng”, thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt nói với các phóng viên tại Tòa Bạch Ốc.
“Theo quan điểm của chúng tôi, [chúng tôi muốn] cung cấp sự minh bạch tối đa. Và hy vọng mọi người sẽ tin vào sự thật thay vì những lời dối trá và thuyết âm mưu thường xuyên lan truyền trên mạng xã hội”, bà nói thêm.
Bà Sarah B. Rogers, Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách ngoại giao công chúng, cho biết hôm Chủ nhật rằng bà đã nói chuyện với ít nhất một nhà báo, người đã “than thở về sự suy thoái trí tuệ do chứng cuồng loạn tập thể trong số độc giả của họ” về vụ việc này.
“Vì lý do ích kỷ hoặc thiển cận, một số người cố gắng gán cho loại thuyết âm mưu ác ý, có động cơ này là một hiện tượng phe phái. Điều đó không đúng”, Rogers nói. “Điều quan trọng là cách chúng ta phản ứng với nó, đặc biệt là khi việc kiểm duyệt (một cách đúng đắn) đã bị loại bỏ.”
Ông Trump và các đồng minh của ông đã chỉ ra bản tuyên ngôn do nghi phạm trong vụ tấn công hôm thứ Bảy để lại, trong đó thể hiện những luận điệu chống Cơ đốc giáo và chống ông Trump, đồng thời đổ lỗi cho đảng Dân chủ về những lời chỉ trích tổng thống mà họ cho là đã truyền cảm hứng cho những vụ tấn công như vậy.
Phát biểu từ bục phát biểu của Tòa Bạch Ốc chỉ vài phút sau vụ tấn công, ông Trump cho rằng vụ xâm phạm an ninh là bằng chứng cho thấy sự cần thiết của phòng khiêu vũ trong Tòa Bạch Ốc. Điều này có thể đã làm dấy lên những suy đoán vô căn cứ rằng vụ tấn công là “được dàn dựng”, đặc biệt là trên các tài khoản mạng xã hội và những người dùng chỉ trích tổng thống.
Nhà bình luận chính trị cấp tiến Don Lemon đã đăng tải một video ghi lại cảnh ông phỏng vấn người dân trên đường phố về vụ việc, một số người nói với ông rằng họ “có thể tin” rằng vụ tấn công hôm thứ Bảy có thể là giả mạo.
Những người khác lại chỉ ra cuộc tranh cãi đang diễn ra tại Quốc hội về việc cấp ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa, một điểm mà đảng Cộng hòa đã liên tục nhấn mạnh kể từ vụ việc hôm thứ Bảy, khi họ cảnh báo rằng nước Mỹ và các quan chức cấp cao của Mỹ sẽ kém an toàn hơn nếu không có đủ kinh phí an ninh.
“Nếu họ sẵn sàng chết để ám sát người khác, hãy tưởng tượng họ sẽ làm gì nếu giành được quyền lực chính trị,” Musk, tỷ phú chủ sở hữu nền tảng mạng xã hội X, người có tiền sử chia sẻ thông tin sai lệch hoặc gây hiểu nhầm trên mạng, đã viết.
Những người khác thuộc phe cánh hữu, bao gồm cả nhà bình luận bảo thủ Matt Walsh, đã chế giễu những lý thuyết như vậy.
“Tôi chính thức tin chắc rồi. Đó là một trò lừa bịp. Chính quyền Trump đã tuyển mộ một người cánh tả ghét Trump, từng bỏ phiếu cho Kamala Harris, để tham gia vào một vụ ám sát dàn dựng, trong đó kẻ ám sát sẽ bị bắn trả và sau đó bị giam giữ trong nhà tù liên bang suốt đời”, Walsh viết trong một bài đăng mỉa mai trên X.
Một số nhà quan sát cho rằng việc người dân tin vào các thuyết âm mưu bắt nguồn từ các hành vi bạo lực có động cơ chính trị là một cách để người Mỹ đối phó với những sự kiện đau thương, không thể giải thích được.
Theo những người này, các thuyết âm mưu chỉ có thể lan rộng hơn trong bối cảnh chính trị Mỹ ngày càng bất ổn.
“Các vụ xả súng hoặc tin tức về xả súng thường diễn ra trong môi trường hỗn loạn, và chính sự hỗn loạn đó thu hút những người tin vào thuyết âm mưu,” Geoff Dancy, một nhà khoa học chính trị tại Đại học Toronto, cho biết. “Những người tìm kiếm thuyết âm mưu thường tìm kiếm sự an ủi hoặc trật tự giữa sự hỗn loạn. Việc nghĩ rằng tất cả đều đã được lên kế hoạch có thể mang lại cảm giác an tâm. Nó phần nào xoa dịu nỗi sợ hãi khi nghĩ rằng đây không chỉ là một người nào đó có vũ khí và mất kiểm soát… điều đó thật đáng sợ.”
Ny (Theo The Hill)
