Từ năm 2027, mức doanh thu 500 triệu đồng/năm vốn từng là ranh giới miễn thuế cho hộ kinh doanh tại Việt Nam sẽ không còn tồn tại, mở ra một giai đoạn mới trong chính sách thuế, nơi hàng triệu tiểu thương phải bước vào diện kê khai và quản lý chặt chẽ hơn…
Sáng ngày 24/4/2026, trong kỳ họp Quốc hội cộng sản Việt Nam tại Hà Nội, một quyết định đáng chú ý đã được thông qua: bãi bỏ ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm đối với hộ kinh doanh cá thể. Đây là mức từng được xem như “lằn ranh an toàn” giúp nhiều hộ buôn bán nhỏ lẻ không phải thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ. Theo các bản tin báo chí trong nước, thay đổi này nằm trong gói sửa đổi tổng thể các luật thuế quan trọng, gồm thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp.
Theo nội dung được thông qua, kể từ khi luật có hiệu lực (dự kiến sau năm 2026), sẽ không còn một con số cố định mang tính “ngưỡng miễn thuế” được ghi cứng trong luật. Thay vào đó, việc xác định mức doanh thu chịu thuế sẽ được giao cho Chính phủ điều chỉnh tùy theo từng giai đoạn kinh tế, ngân sách và yêu cầu quản lý.
Hiểu một cách đơn giản, con số 500 triệu đồng – vốn được nhiều người buôn bán nhỏ xem như một “vùng đệm sinh tồn” – đã chính thức bị xóa khỏi hệ thống pháp lý. Từ nay, câu hỏi không còn là “dưới mức nào thì miễn thuế”, mà là “mức nào thì phải bắt đầu kê khai”.
Tại nghị trường, đại diện Bộ Tài chính do Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn trình bày cho rằng việc thay đổi này nhằm tăng tính linh hoạt trong quản lý, đồng thời hạn chế thất thu ngân sách trong bối cảnh quy mô hộ kinh doanh ngày càng đa dạng. Một số ý kiến thẩm tra cũng tỏ ra đồng thuận về hướng đi này, nhưng đồng thời lưu ý cần có hướng dẫn cụ thể để tránh gây xáo trộn trong thực tế triển khai.
Nhìn trên bình diện chính sách, đây có thể được xem như một bước “cải tổ kỹ thuật” nhằm hiện đại hóa hệ thống thuế. Tuy nhiên, ở góc độ đời sống kinh tế, điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ – từ quán ăn gia đình, sạp chợ truyền thống cho đến người bán hàng qua mạng – sẽ không còn một ngưỡng an toàn cố định để dựa vào.
Tại nhiều khu chợ ở Hà Nội và Sài Gòn, không khí lo lắng đã bắt đầu xuất hiện. Không ít tiểu thương cho rằng doanh thu 500 triệu đồng mỗi năm trên giấy tờ không đồng nghĩa với giàu có, bởi sau khi trừ chi phí thuê mặt bằng, nhập hàng và nhân công, phần lợi nhuận thực tế rất thấp. Có người chia sẻ thẳng thắn: doanh thu nghe lớn nhưng lời lãi không bao nhiêu, nay thêm nghĩa vụ thuế thì càng thêm áp lực.
Điều đáng nói là chính sách lần này không chỉ tác động đến nghĩa vụ tài chính, mà còn ảnh hưởng đến tâm lý vận hành của khu vực kinh doanh nhỏ lẻ. Khi không còn ngưỡng cố định, sự ổn định trong tính toán kinh doanh vốn dựa trên kinh nghiệm “dưới mức thì an toàn” sẽ bị thay thế bằng sự phụ thuộc vào các nghị định hướng dẫn, vốn có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
Một số đại biểu cũng từng cảnh báo nguy cơ phát sinh tình trạng “lách ngưỡng”, tức chia nhỏ hộ kinh doanh hoặc tách dòng doanh thu nhằm tránh vượt mức quy định. Điều này có thể khiến cơ quan quản lý phải tăng cường các biện pháp kiểm soát như hóa đơn điện tử, dữ liệu ngân hàng và truy xuất dòng tiền.
Ở góc độ quản lý, việc bỏ ngưỡng cứng giúp hệ thống thuế linh hoạt hơn, dễ thích ứng với biến động kinh tế. Nhưng ở chiều ngược lại, nó cũng khiến môi trường kinh doanh nhỏ trở nên khó dự đoán hơn, đặc biệt đối với những người vốn quen với sự đơn giản trong tính toán thu chi hàng ngày.
Một chuyên gia tài chính được dẫn lại trên báo chí nhận định rằng nếu không có lộ trình minh bạch và hướng dẫn rõ ràng, chính sách mới có thể tạo ra trạng thái “bất định thuế”, khiến người kinh doanh không biết chắc mình thuộc diện nào trong tương lai gần. Trong thực tế kinh doanh nhỏ, sự bất định đôi khi còn gây áp lực lớn hơn cả mức thuế cụ thể.
Về phía cơ quan soạn thảo, mục tiêu dài hạn vẫn được nhấn mạnh là mở rộng diện quản lý thuế, tăng tính minh bạch và từng bước đưa hộ kinh doanh vào khu vực chính thức của nền kinh tế. Tuy nhiên, khoảng cách giữa mục tiêu chính sách và khả năng thích ứng của người dân vẫn là điểm gây nhiều tranh luận.
Nhìn rộng hơn, thay đổi lần này cho thấy xu hướng thuế không còn là những con số cố định, mà trở thành công cụ điều hành linh hoạt theo từng giai đoạn kinh tế. Nhưng chính sự linh hoạt ấy, nếu thiếu ổn định và minh bạch, rất dễ biến thành áp lực tâm lý đối với nhóm yếu thế nhất – những hộ kinh doanh nhỏ sống dựa vào từng đồng lời mỗi ngày.
Và sau cùng, vấn đề không chỉ nằm ở việc bỏ hay giữ ngưỡng 500 triệu đồng, mà là liệu hệ thống mới có đủ rõ ràng để người dân yên tâm làm ăn, hay lại khiến họ bước vào một giai đoạn mà mọi quy tắc đều có thể thay đổi chỉ bằng một quyết định dưới luật.
NGƯỜI QUAN SÁT
