Trước bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung Quốc ngày càng gay gắt, mỗi quyết định về hạ tầng viễn thông không đơn thuần là chuyện kinh tế. Khi CSVN tiếp tục mở rộng hợp tác 5G với các tập đoàn công nghệ Trung Quốc, câu hỏi lớn lập tức được đặt ra, đây là lựa chọn chiến lược, rủi ro an ninh và sức ép chính trị liệu có thách thức Mỹ ?…
Theo nguồn tin do Reuters công bố ngày 7/ 3/ 2026, nhà mạng Mobifone – doanh nghiệp viễn thông trực thuộc Bộ Công An CSVN đang tiến hành các cuộc đàm phán với một số công ty công nghệ Trung Quốc nhằm xây dựng một số hạ tầng quan trọng của mạng 5G tại Việt Nam.
Các cuộc thương lượng này diễn ra trong bối cảnh đặc biệt nhạy cảm về địa chính trị. Theo các nguồn tin trong ngành viễn thông, quá trình đàm phán được thúc đẩy trước chuyến thăm dự kiến tới Trung Quốc của người đứng đầu Đảng CSVN Tổng Bí Thư Tô Lâm trong những tuần tới. Chuyến thăm này được cho là nhằm củng cố quan hệ song phương giữa hai nước trong bối cảnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang chứng kiến nhiều biến động chiến lược.
Theo Reuters, Mobifone đang trao đổi với một số nhà cung cấp thiết bị mạng của Trung Quốc để tham gia xây dựng các phần trong hệ thống 5G. Dù chi tiết các gói thầu chưa được công bố, các cuộc thảo luận này diễn ra sau khi hai nhà mạng lớn khác của Việt Nam là Viettel và VNPT đã ký các thỏa thuận hợp tác công nghệ với hai tập đoàn viễn thông lớn của Trung Quốc là Huawei và ZTE trong năm 2025.
Huawei và ZTE từ lâu đã là những nhà cung cấp thiết bị viễn thông lớn trên thế giới, nhưng cũng đồng thời là tâm điểm của tranh cãi quốc tế. Chính phủ Mỹ trong nhiều năm qua liên tục cảnh báo rằng việc sử dụng thiết bị 5G của các công ty này có thể tạo ra rủi ro an ninh, bởi các hệ thống viễn thông thế hệ mới không chỉ phục vụ liên lạc dân sự mà còn liên quan đến hạ tầng chiến lược của các quốc gia.
Washington đã nhiều lần kêu gọi các nước đồng minh hạn chế hoặc loại bỏ thiết bị 5G của Trung Quốc khỏi mạng lưới viễn thông quốc gia. Một số quốc gia phương Tây như Anh, Australia và Canada đã áp dụng các biện pháp hạn chế đối với Huawei trong các dự án 5G. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia đang phát triển, các tập đoàn công nghệ Trung Quốc vẫn duy trì lợi thế nhờ chi phí thấp và khả năng triển khai nhanh.
Việc Việt Nam mở rộng hợp tác công nghệ với các doanh nghiệp Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh quốc gia này đang đẩy nhanh quá trình triển khai mạng 5G trên phạm vi toàn quốc. Theo kế hoạch của Bộ Thông Tin & Truyền Thông, Việt Nam đặt mục tiêu phổ cập dịch vụ 5G tại các đô thị lớn và khu công nghiệp trọng điểm trong giai đoạn 2026–2030 nhằm phục vụ chiến lược chuyển đổi số quốc gia.
Một số chuyên gia cho rằng yếu tố chi phí và tốc độ triển khai là những lý do quan trọng khiến các doanh nghiệp viễn thông cân nhắc lựa chọn nhà cung cấp thiết bị từ Trung Quốc. So với các đối thủ phương Tây, các công ty như Huawei và ZTE thường cung cấp thiết bị với giá cạnh tranh hơn và có kinh nghiệm triển khai mạng viễn thông quy mô lớn tại nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, quyết định hợp tác với các nhà cung cấp Trung Quốc cũng đặt Việt Nam vào một thế cân bằng khá nhạy cảm trong quan hệ với các đối tác chiến lược khác. Mỹ hiện là một trong những đối tác kinh tế và công nghệ quan trọng của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và chuỗi cung ứng công nghệ cao.
Chính vì vậy, việc các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam tiếp tục làm việc với các tập đoàn công nghệ Trung Quốc được một số nhà phân tích xem như một phép thử đối với chiến lược cân bằng giữa các cường quốc của Hà Nội. Trong nhiều năm qua, Việt Nam thường theo đuổi chính sách đa phương hóa quan hệ, cố gắng duy trì hợp tác với nhiều đối tác khác nhau mà không nghiêng hẳn về bất kỳ bên nào.
Dẫu vậy, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt, các quyết định liên quan đến hạ tầng công nghệ chiến lược như mạng 5G có thể mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi kinh tế thuần túy. Bởi mạng 5G không chỉ là nền tảng cho dịch vụ viễn thông, mà còn là hạ tầng cốt lõi cho các công nghệ tương lai như xe tự hành, thành phố thông minh và Internet vạn vật.
Vì thế, mỗi bước đi trong việc lựa chọn đối tác công nghệ đều có thể được nhìn nhận dưới góc độ địa chính trị. Việc Việt Nam tiếp tục đàm phán với các công ty công nghệ Trung Quốc, bất chấp những cảnh báo từ Washington, cho thấy Hà Nội đang cố gắng duy trì quyền tự chủ trong các quyết định phát triển hạ tầng số của mình. Nhưng cũng đầy thách thức, liệu CSVN có động thái chính trị nhạy cảm nào giữa hai cường quốc công nghệ là Mỹ và Trung Quốc?.
Trong nhiều năm qua, Washington liên tục cảnh báo các quốc gia về những rủi ro an ninh mạng khi sử dụng thiết bị từ các công ty như Huawei hay ZTE. Tuy nhiên, đối với Việt Nam, bài toán không chỉ đơn giản là lựa chọn theo một phía, mà phải đối diện với những áp lực địa chính trị không nhỏ. Có thể xem đây là hành động CSVN “thách thức” Mỹ, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, mỗi quyết định về hạ tầng số cũng trở thành một phép thử đối với quan hệ ngoại giao và an ninh trong khu vực./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp)
