Một công điện vừa do Chính Phủ CSVN ban hành đã khiến không ít người giật mình “huy động vàng và ngoại tệ trong dân”, câu hỏi lập tức bật ra: đây là giải pháp kinh tế hay dấu hiệu của một cuộc vơ vét nguồn lực tiếp theo là chạm tới tài sản cuối cùng của người dân?…
Vào ngày 8 / 2/ 2026, Thủ Tướng Chính Phủ CSVN Phạm Minh Chính đã ký ban hành công điện số 12 về một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm trong điều hành chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa năm 2026 tại Việt Nam.
Trích dẫn từ một số nguồn thông tin từ truyền thông CSVN cho hay, một trong những nội dung đáng chú ý của công điện này là yêu cầu sớm có giải pháp huy động nguồn ngoại tệ và vàng miếng đang nằm trong dân cư, nhằm góp phần ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối và bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế.
Theo chỉ đạo của ông Chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và cơ quan liên quan để khẩn trương hoàn thiện báo cáo nghiên cứu các giải pháp huy động ngoại tệ và vàng miếng trong dân. Việc nghiên cứu này được xác định là nhiệm vụ ưu tiên, cần triển khai kịp thời, thận trọng và phù hợp với thực tiễn, nhằm tạo ra cơ chế thu hút nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội vào phục vụ cho các mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững.
Cùng với đó, người đứng đầu Chính Phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt, hiệu quả và phối hợp đồng bộ với các chính sách kinh tế vĩ mô khác. Cơ quan quản lý tiền tệ phải theo dõi sát diễn biến lạm phát, tỷ giá, lãi suất và thanh khoản của hệ thống ngân hàng để kịp thời điều chỉnh các công cụ điều hành một cách phù hợp, bảo đảm ổn định thị trường, tránh gây biến động mạnh hay tạo ra các cú sốc không cần thiết đối với nền kinh tế.
Công điện 12 cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát và kiểm soát rủi ro trong hoạt động tín dụng, đặc biệt đối với các lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cần nghiên cứu và triển khai các giải pháp tín dụng kịp thời, hợp lý và hiệu quả nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, tạo sinh kế cho người dân, cũng như tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và các hộ kinh doanh tiếp cận vốn. Đây được xem là giải pháp quan trọng để thúc đẩy phục hồi và duy trì đà tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh còn nhiều khó khăn.
Đối với thị trường vàng, ông Chính yêu cầu Ngân hàng Nhà nước không chỉ hoàn thiện báo cáo nghiên cứu các giải pháp thu hút vàng miếng trong dân mà còn phải khẩn trương hoàn tất hồ sơ báo cáo Thường trực Chính Phủ về việc nghiên cứu, đánh giá và đề xuất thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng quốc gia. Việc hình thành một sàn giao dịch vàng được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, thu hút nguồn vàng nhàn rỗi trong dân vào hệ thống chính thức, qua đó tăng hiệu quả quản lý nhà nước và hạn chế các hoạt động giao dịch không chính thức.
Song song với các nhiệm vụ trên, ông này giao Bộ Tài Chính phối hợp với các bộ, ngành liên quan phát triển thị trường vốn theo hướng lành mạnh, bền vững, bao gồm thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Đồng thời, các cơ quan chức năng được yêu cầu đẩy nhanh việc đưa Trung tâm tài chính quốc tế tại Sài Gòn và Đà Nẵng đi vào hoạt động trong tháng 2/ 2026, nhằm mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, giảm bớt sự phụ thuộc vào vốn tín dụng ngân hàng.
Ngoài ra, công điện cũng yêu cầu đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, kịp thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc về thể chế, chính sách và thủ tục hành chính để có giải pháp hỗ trợ phù hợp, đặc biệt trong tiếp cận tài chính và tín dụng. Mục tiêu là tạo môi trường thuận lợi hơn cho khu vực doanh nghiệp này phát triển, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và tạo thêm việc làm cho xã hội.
Nhìn chung, chỉ đạo của Thủ Tướng Chính trong Công điện số 12 thể hiện cách tiếp cận tổng thể và đồng bộ trong điều hành chính sách tiền tệ và tài khóa năm 2026. Việc huy động ngoại tệ và vàng miếng trong dân không chỉ nhằm bổ sung nguồn lực tài chính mà còn gắn với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển thị trường vốn và nâng cao tính minh bạch trong quản lý tiền tệ – tài chính.
Việc nhà cầm quyền CSVN nhắm vào nguồn ngoại tệ và vàng miếng đang nằm trong dân cư, đã chạm trực tiếp vào một vùng rất nhạy cảm: tài sản tích lũy cuối cùng của người dân trong bối cảnh niềm tin vào hệ thống tài chính chưa thật sự vững chắc. Về mặt lý thuyết, đây có thể được trình bày như một biện pháp kinh tế kỹ thuật nhằm khai thông nguồn lực xã hội. Nhưng về bản chất chính trị – kinh tế, nó phản ánh những vấn đề sâu hơn đã bị giới quan sát chỉ ra.
Trước hết, nếu nền kinh tế vận hành hiệu quả, thị trường vốn phát triển lành mạnh, hệ thống ngân hàng đủ uy tín và đồng tiền đủ mạnh, thì ngoại tệ và vàng đã không “nằm trong dân” với quy mô lớn. Người dân chỉ nắm giữ vàng và đô la khi họ không tin rằng giữ tiền đồng, gửi tiết kiệm hay đầu tư vào các kênh chính thức là an toàn trong dài hạn. Nói cách khác, vàng và ngoại tệ trong dân không phải là tài nguyên ngủ quên, mà là biểu hiện của sự phòng vệ trước rủi ro chính sách, lạm phát và khủng hoảng niềm tin.
Thứ hai, việc kêu gọi hay tìm cách “huy động” những tài sản này cho thấy nhà cầm quyền CSVN đang gặp giới hạn trong các nguồn lực truyền thống: thu ngân sách, vay nợ, phát hành trái phiếu, hay thu hút đầu tư hiệu quả. Khi các kênh đó tắc nghẽn, ánh mắt tự nhiên sẽ hướng về túi tiền của người dân. Vấn đề nằm ở chỗ, đây không phải là nguồn lực tự nguyện theo nghĩa kinh tế thị trường, mà là nguồn lực được tích lũy bằng mồ hôi, lo âu và sự thiếu an tâm của chính người dân trước hệ thống.
Thứ ba, lịch sử chính sách cho thấy mỗi lần nhà nước động đến vàng và ngoại tệ trong dân, ký ức về những lần “đổi tiền”, “quản lý vàng”, “siết đô la” lại trỗi dậy. Dù không ai nói thẳng, nhưng nỗi sợ bị cưỡng ép, bị áp đặt bằng mệnh lệnh hành chính luôn hiện hữu. Khi niềm tin chưa được khôi phục, mọi lời giải thích mang tính kỹ thuật đều dễ bị hiểu thành bước dọn đường cho sự can thiệp sâu hơn.
Quan trọng nhất, nếu coi vàng và ngoại tệ trong dân là nguồn lực để huy động, thì câu hỏi cần đặt ra là: vì sao người dân phải chia sẻ rủi ro cho một hệ thống mà họ không có quyền giám sát, không có cơ chế kiểm soát quyền lực và không được bảo đảm rằng tài sản của mình sẽ được sử dụng minh bạch, hiệu quả? Trong một nhà nước pháp quyền thực sự, huy động nguồn lực xã hội phải đi kèm với trách nhiệm giải trình. Khi điều đó thiếu vắng, cảm giác bị nhắm vào túi tiền không phải là suy diễn cảm tính, mà là phản xạ tự vệ hoàn toàn hợp lý của người dân./.
NGƯỜI QUAN SÁT
