CaliToday News – Vị Giáo hoàng đầu tiên người Mỹ đã đưa ra những nhận định này trong Thông điệp đầu tiên của mình — một tuyên ngôn toàn diện và rất được kỳ vọng về chủ đề Trí tuệ nhân tạo, vừa được công bố hôm thứ Hai.
Trong một văn kiện thần học mang tính bước ngoặt được công bố vào thứ Hai (25/5), Giáo hoàng Leo XIV đã kêu gọi tăng cường giám sát và làm chậm tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời đưa ra cảnh báo rằng công nghệ này đang tiếp tay và bình thường hóa các cuộc xung đột trên toàn cầu.
Trong bản tuyên ngôn toàn diện và rất được mong đợi về chủ đề này, Giáo hoàng Leo cảnh báo rằng trí tuệ nhân tạo không nên bị “tập trung vào tay của chỉ một số ít người”. Ông kêu gọi “giải giáp vũ khí AI”, điều mà theo ông “không có nghĩa là từ bỏ công nghệ, mà là ngăn chặn nó thống trị nhân loại”.
Ông nhấn mạnh rằng “nếu chỉ điều chỉnh thôi là chưa đủ”.
Vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử có xuất thân từ Mỹ đã viết những dòng này trong Thông điệp đầu tiên của mình — một văn kiện tối cao phác thảo quan điểm của đấng căn tôn về các vấn đề toàn cầu, mang tựa đề “Magnifica Humanitas”
Sự kiện công bố văn kiện này có sự đồng hành của Christopher Olah, một trong những nhà đồng sáng lập của gã khổng lồ AI Anthropic.
Mối liên kết này có nguy cơ tạo ra một điểm nóng xung đột khác giữa Vatican và Tổng thống Donald Trump, trong bối cảnh chính quyền của ông vừa ra lệnh cho tất cả các cơ quan ban ngành ngừng sử dụng sản phẩm của Anthropic sau khi công ty này từ chối cấp quyền truy cập công nghệ không giới hạn cho quân đội Mỹ. Việc công bố văn kiện này cũng diễn ra ngay sau khi Giáo hoàng Leo phải đối mặt với các cuộc công kích công khai từ ông Trump vì đã lên tiếng chỉ trích cuộc chiến tại Iran.
Phát biểu tại Vatican vào thứ Hai vừa qua, ông Olah thẳng thắn thừa nhận rằng mọi phòng thí nghiệm AI — bao gồm cả doanh nghiệp của ông — đều đang vận hành “trong một tập hợp các lợi ích và rào cản đôi khi có thể xung đột với việc làm điều đúng đắn”. Chính vì vậy, ông nhấn mạnh “điều cực kỳ quan trọng là phải có những người đứng ngoài các lợi ích đó”. Đó sẽ là những người “đang chú ý kỹ lưỡng, sẵn sàng nói ra những điều gai góc và sẵn sàng trở thành những nhà phê bình chân thành, sâu sắc của chúng tôi”.
Trong một lời kêu gọi mạnh mẽ, ông nói thêm: “Chúng ta cần nhiều thành phần hơn trên thế giới — từ các cộng đồng tôn giáo, xã hội dân sự, các học giả cho đến các chính phủ — cùng hành động như những gì Đức Thánh Cha đã làm ở đây: nghiêm túc nhìn nhận, xem xét kỹ lưỡng và thúc đẩy các sự kiện tiến triển theo một hướng tốt đẹp hơn.”
Dù văn kiện được xuất bản vào thứ Hai, Giáo hoàng Leo đã ký nó từ ngày 15 tháng 5, một thời điểm được lựa chọn có chủ đích để trùng với kỷ niệm 135 năm ngày ban hành một văn kiện quan trọng khác do vị tiền bối trùng tên của ông, Giáo hoàng Leo XIII, soạn thảo vào năm 1891.
Trong khi vị Giáo hoàng Leo tiền nhiệm tập trung vào quyền lợi của người lao động trong cuộc Cách mạng Công nghiệp, thì Giáo hoàng Leo thời nay viết rằng “chúng ta không thể tự giới hạn mình ở việc đơn thuần lặp lại những giáo lý sâu sắc của người đi trước”. Thay vào đó, “chúng ta phải cầu xin Chúa ban cho sự khôn ngoan để diễn giải các xu hướng lớn của thời đại chúng ta, đặc biệt là các tiến bộ công nghệ”.
Tiếng nói từ một nhà thần học am hiểu khoa học
Vị Giáo hoàng từng tốt nghiệp ngành toán học này muốn làm rõ rằng ông không phải là một người bài xích công nghệ, khi viết rằng “bản thân công nghệ không nên bị coi là một thế lực đối địch với nhân loại”.
Thay vào đó, ông cảnh báo về việc AI bị thao túng bởi một số ít các nhóm lợi ích tư nhân quyền lực, không chịu sự kiểm soát của các chính phủ, và có khả năng bình thường hóa chiến tranh thông qua các loại vũ khí không người lái. “Một hệ thống AI có đạo đức hơn là chưa đủ nếu đạo đức đó chỉ do một số ít người định đoạt”, ông viết.
“Kêu gọi sự thận trọng, đánh giá nghiêm ngặt và thậm chí đôi khi là làm chậm lại tốc độ ứng dụng AI không có nghĩa là phản đối sự tiến bộ”, Giáo hoàng khẳng định trong văn kiện. “Thay vào đó, đó là một hành động thực thi sự chăm sóc có trách nhiệm đối với gia đình nhân loại.”
Bà Deborah Lubov, chuyên gia phân tích về Vatican của đài NBC News, nhận định Giáo hoàng Leo “luôn có niềm đam mê với các ngành khoa học”. “Ông ấy cũng cởi mở đón nhận công nghệ; không phải là ông ấy sợ hãi nó”, bà nói thêm.
“Nhưng ông nhận ra rằng trí tuệ nhân tạo mang lại những rủi ro to lớn” và tin rằng cần phải có “một loại la bàn đạo đức hoặc khung quy chuẩn đạo đức nào đó”, bà Lubov phân tích.
Trong văn kiện, Giáo hoàng Leo bày tỏ sự tiếc nuối trước “sự dễ dàng ngày càng lớn trong việc triển khai các hệ thống vũ khí tự hành”, điều mà ông cho rằng “khiến chiến tranh trở nên ‘khả thi’ hơn và ít chịu sự kiểm soát của con người hơn”.
“Việc sử dụng AI trong chiến tranh phải chịu những rào cản đạo đức nghiêm ngặt nhất, nhằm đảm bảo sự tôn trọng đối với nhân phẩm và sự thiêng liêng của sự sống, đồng thời tránh một cuộc chạy đua vũ trang phát triển các loại vũ khí như vậy”, ông viết. Ông cũng cảnh báo rằng “nhân loại đang trượt dài vào một nền văn hóa bạo lực của quyền lực, nơi hòa bình không còn xuất hiện như một trách nhiệm phải gánh vác, mà chỉ như một khoảng nghỉ mong manh giữa các cuộc xung đột.”
“Nhiệm vụ của chúng ta ngày hôm nay không chỉ dừng lại ở khía cạnh đạo đức hay kỹ thuật. Nó mang tính sinh thái theo nghĩa sâu sắc nhất, bởi nó liên quan đến một chiều không gian mới của ngôi nhà chung của chúng ta”, Giáo hoàng Leo đúc kết. “AI đã là một môi trường mà chúng ta đang đắm mình vào, đồng thời là một thế lực mà chúng ta phải tương tác. Vì lý do này, nếu chỉ đơn thuần quản lý nó là không đủ; nó cần phải được giải giáp vũ khí, để trở nên thân thiện và có thể tiếp cận được đối với tất cả mọi người.”
Nguồn Tổng hợp
