Các nhân viên chính quyền tiểu bang đang ra tòa sau khi bị sa thải vì đăng bài trên mạng xã hội chỉ trích nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk sau vụ ám sát ông.
Hơn chục nhân viên, từ một giáo viên khoa học trường trung học Tennessee đến một giám sát cảnh quan tại Đại học Auburn, đã kiện vì cáo buộc hình phạt của họ vi phạm Tu chính án thứ nhất.
Những thách thức này đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa phát ngôn chính thức và riêng tư cũng như khả năng của các quốc gia trong việc kiểm soát phương tiện truyền thông xã hội của nhân viên khi không làm việc.
Kirk, 31 tuổi, một nhà hoạt động bảo thủ nổi tiếng, người sáng lập Turning Point USA, đã bị bắn chết vào tháng trước khi đang phát biểu tại Đại học Utah Valley. Kẻ bị cáo buộc giết ông hiện đang bị giam giữ và phải đối mặt với các cáo buộc hình sự.
Khi vụ ám sát khơi lại làn sóng phản đối bạo lực chính trị trên toàn quốc, những người có ảnh hưởng lớn và đảng Cộng hòa đã gây sức ép buộc các nhà tuyển dụng sa thải những người chỉ trích Kirk sau vụ ám sát. Ngay cả Phó Tổng thống Vance cũng tham gia, khuyến khích mọi người “lên án họ, và thậm chí, gọi điện cho cả nhà tuyển dụng của họ nữa”.
Nhiều vụ sa thải liên quan đến các công ty truyền thông, hãng hàng không và các công ty tư nhân khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của Tu chính án thứ nhất. Nhưng chính quyền các tiểu bang thì có, và việc sa thải họ hiện đang tràn ngập tòa án.
Trong một trong những vụ kiện gần đây nhất, giám sát cảnh quan của Đại học Auburn, Kevin Courtwright, đang tìm cách phục hồi chức vụ sau khi bị sa thải vì một bài đăng và bình luận trên Facebook.
“Một tên phát xít bị hạ gục; cả một phong trào chính trị xã hội bị tiêu diệt. Đồ phát xít rác rưởi FAFO,” Courtwright viết vào đêm Kirk bị giết.
Courtwright cho biết ông đã gỡ bỏ những bình luận đó sau khi một viên chức trường Auburn khuyến khích ông làm vậy. Sau đó, trường đã sa thải ông.
Bản đơn kiện viết: “Dù Bị đơn có nhận định những bình luận của Nguyên đơn là thiếu cân nhắc đến đâu thì những bình luận đó cũng không khiến Bị đơn mất khả năng đảm nhiệm công việc Giám sát cảnh quan”.
Giải thích lý do nhắm vào lập trường ủng hộ quyền sở hữu súng của Kirk, luật sư của Courtwright nhấn mạnh rằng một học sinh năm 2014 đã có ý định xả súng vào trường trung học của con trai mình. Cảnh sát đã đuổi theo anh ta đến một bãi đậu xe gần đó, nơi Courtwright đang làm thợ làm vườn, học sinh này đã tự bắn vào đầu mình, và Courtwright được giao nhiệm vụ dọn dẹp những mảnh thi thể bắn tung tóe của mình.
Luật sư của Courtwright cho biết, điều này đã để lại “một ấn tượng kinh hoàng không thể lay chuyển đối với anh ấy”, đồng thời nhấn mạnh bình luận trước đó của Kirk rằng “thật đáng khi phải trả giá cho một số ca tử vong do súng đạn mỗi năm để chúng ta có thể có Tu chính án thứ hai”.
Courtwright không phải là nhân viên duy nhất bị phạt vì Chủ tịch Auburn Christopher Roberts đã tuyên bố sẽ hành động để ứng phó với áp lực ngày càng tăng.
“Chúng tôi nhận thấy một số nhân viên của Auburn đã đăng tải những bài viết gây tổn thương, thiếu tế nhị và hoàn toàn trái ngược với các giá trị của Auburn về sự tôn trọng, chính trực và trách nhiệm, vi phạm Quy tắc Ứng xử. Chúng tôi sẽ chấm dứt hợp đồng lao động với những cá nhân đó”, Roberts viết trong thông báo ngày 17 tháng 9.
Thượng nghị sĩ Tommy Tuberville (Đảng Cộng hòa-Ala.), đồng thời là cựu huấn luyện viên bóng đá của trường Auburn, đã khen ngợi nhà trường vì đã sa thải “những kẻ bệnh hoạn chế giễu” vụ ám sát Kirk.
Courtwright bị sa thải năm ngày sau đó. Auburn cũng đang đối mặt với vụ kiện từ giảng viên Candice Hale, người đã bị cho nghỉ việc.
Một ngày sau cái chết của Kirk, Hale đã viết trên Facebook: “Tôi không thương tiếc những kẻ áp bức. Tôi không hề đồng cảm với họ. Tôi chẳng quan tâm đến những kẻ da trắng độc ác, phân biệt chủng tộc, phát xít, kỳ thị phụ nữ, kỳ thị người đồng tính, kỳ thị người chuyển giới, kỳ thị người nước ngoài, tầm thường, tự nhận mình là tín đồ Cơ Đốc giáo nhưng lại làm những điều mà Chúa Kitô không bao giờ làm trên Trái Đất này.”
“Tôi đã nói những điều tồi tệ hơn thế,” Hale nói trong một cuộc phỏng vấn. “Và việc họ chọn tôi làm điều đó, tôi nghĩ họ chỉ làm vậy theo yêu cầu của Thượng nghị sĩ Tommy Tuberville.”
Hale đang kiện riêng Đại học Auburn và Đại học Alabama, nơi cô bị sa thải khỏi vị trí giảng viên khoa nghiên cứu giới tính và chủng tộc của trường. Auburn từ chối bình luận, và Đại học Alabama cũng không trả lời yêu cầu bình luận.
Hale đã lập một trang GoFundMe và đã quyên góp được hơn 2.500 đô la. Cô cho biết mình đã nhận được hàng loạt tin nhắn tục tĩu trực tuyến kể từ khi nộp đơn kiện.
Hale nói: “Tôi cảm thấy buồn cho họ, vì họ quá ngu dốt đến mức nghĩ mình là một người đàn ông cao cả như vậy”.
Tòa án Tối cao từ lâu đã phán quyết rằng giáo viên trường công không từ bỏ mọi quyền tự do ngôn luận của mình và trong một số trường hợp, Tu chính án thứ nhất bảo vệ giáo viên phát biểu với tư cách là một công dân khi giải quyết “vấn đề liên quan đến công chúng”.
“Tất nhiên, điều này không có nghĩa là quyền tự do ngôn luận của nhân viên trường công là vô hạn đến mức họ có thể truyền đạt bất kỳ thông điệp nào cho bất kỳ ai vào bất kỳ lúc nào họ muốn”, Thẩm phán Neil Gorsuch viết trong một ý kiến năm 2022 ủng hộ một huấn luyện viên bóng đá trung học bị sa thải vì cầu nguyện trên sân sau trận đấu.
Gorsuch viết: “Ngoài việc là công dân, giáo viên và huấn luyện viên còn là nhân viên chính phủ được trả lương một phần để phát ngôn thay mặt chính phủ và truyền tải thông điệp mà chính phủ mong muốn”.
Các thẩm phán sử dụng bài kiểm tra cân bằng để xem liệu nhà nước có đủ lý do chính đáng để đối xử với nhân viên khác biệt so với bất kỳ thành viên nào khác trong công chúng hay không.
Joy Gray, giám đốc chương trình phòng chống thuốc lá của Sở Y tế Arkansas, đã kiện sau khi bị sa thải vì những bình luận trên Facebook, bao gồm một bình luận có nội dung: “Ôi không, nếu anh ta ổn thì sao?” Gray cũng đưa ra các lập luận về quy trình tố tụng hợp pháp và tuyên bố rằng bà có quyền được xét xử để minh oan cho mình.
Tuần trước, tiểu bang đã trả lời trong hồ sơ tòa án rằng: “Đơn khiếu nại chỉ cáo buộc rằng bài phát biểu của bà Gray bao gồm ‘bình luận chính trị về các vấn đề được công chúng quan tâm’, mà không đưa ra đủ bằng chứng để cáo buộc vi phạm hiến pháp”.
Tại Florida, nhà sinh vật học Brittney Brown đang phản đối việc bị Ủy ban Bảo tồn Cá và Động vật Hoang dã của tiểu bang sa thải. Brown đang theo dõi các loài chim bờ biển đang gặp nguy hiểm trong một khu bảo tồn động vật hoang dã gần Thành phố Panama, Florida.
Cô đã chia sẻ trên Instagram story của mình một bài đăng châm biếm về cá voi có nội dung: “Những chú cá voi vô cùng đau buồn khi biết tin Charlie Kirk bị bắn, haha đùa thôi, chúng quan tâm hệt như Charlie Kirk quan tâm đến việc trẻ em bị bắn trong lớp học của chúng, nghĩa là chúng chẳng quan tâm gì cả.”
Bài đăng lại này đã thu hút sự chú ý sau khi được tài khoản mạng xã hội Libs of TikTok của Chaya Raichik khuếch đại, kêu gọi chấm dứt hợp đồng với Brown.
Brown tuyên bố bà đã bị sa thải “sau khi tham khảo ý kiến của các quan chức cấp cao trong chính quyền DeSantis”. Văn phòng của Thống đốc đảng Cộng hòa Florida Ron DeSantis đã không trả lời yêu cầu bình luận.
Trong một vụ án khác, một thẩm phán đã phải vật lộn với các vấn đề liên quan đến quyền của phụ huynh. Emily Orbinson đã bị đình chỉ công tác giáo viên khoa học trung học ở Franklin, Tenn., sau khi đăng dòng trạng thái “đừng thương tiếc cái chết của ông ấy”. Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn (Đảng Cộng hòa-Tenn.) đã yêu cầu sa thải cô.
Việc đình chỉ học của Orbinson khiến cô không thể liên lạc với bất kỳ nhân viên hay học sinh nào của hệ thống trường học, nhưng cô có một cô con gái 5 tuổi đang theo học. Một thẩm phán liên bang đã chấp thuận yêu cầu của Orbinson được liên lạc với trường của con gái mình và tham gia các hoạt động tình nguyện trong quá trình kiện tụng.
Vụ kiện Orbinson và nhiều vụ kiện khác vẫn đang trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, một vụ đã được giải quyết.
Đại học South Dakota đã hủy bỏ nỗ lực sa thải giáo sư nghệ thuật Michael Hook vì đã viết trên Facebook rằng “Tôi chẳng quan tâm đến cái gã Kirk này” sau khi một thẩm phán tạm thời phục chức cho ông.
Không giống như một số trường hợp khác, Hook đã xóa bài đăng của mình chỉ sau vài giờ và xin lỗi trước khi nhà trường phạt anh ta.
Hook cho biết trong một tuyên bố: “Tôi hy vọng Nhà nước hiện hiểu rằng Tu chính án thứ nhất cấm trừng phạt bất kỳ ai vì phát biểu về các vấn đề công cộng – bất kể các nhà lãnh đạo cấp tiểu bang hay quốc gia hoặc những người khác có bất đồng quan điểm với nó đến đâu”.
Ny (Theo The Hill)
