CSVN tăng cường siết chặt không gian mạng bằng cách từng bước bắt buộc mọi tài khoản mạng xã hội gắn chặt với một mã định danh quốc gia, câu chuyện không còn dừng ở chuyển đổi số. Đó là bước ngoặt quyền lực trong kỷ nguyên dữ liệu, nơi ranh giới giữa quản lý nhà nước và kiểm soát đời sống cá nhân trở nên mong manh hơn bao giờ hết…
Ngày 15/ 2/ 2026, trong Chương trình công tác năm 2026, Ban Chỉ Đạo Trung Ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã giao Chính Phủ CSVN nhiệm vụ nghiên cứu phương án tích hợp các dịch vụ mạng xã hội vào ứng dụng VNeID. Theo kế hoạch, các bộ ngành liên quan phải xây dựng và hoàn thiện quy định hoặc hướng dẫn thực hiện ngay trong quý III/2026. Thông tin này nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận, đặc biệt trong bối cảnh quá trình chuyển đổi số quốc gia đang bước vào giai đoạn mở rộng và siết chặt quản trị dữ liệu.
Về mặt mục tiêu, đề xuất tích hợp được lý giải nhằm “định danh và xác thực người dùng trên không gian mạng”. Theo đại diện Bộ Công An tại cuộc họp báo ngày 18/ 2/ 2026 ở Hà Nội, việc liên thông tài khoản mạng xã hội với VNeID sẽ giúp giảm tình trạng tài khoản ảo, lừa đảo trực tuyến và các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường số. Bộ này đồng thời được giao chủ trì phát triển VNeID thành “siêu ứng dụng”, đóng vai trò nền tảng số quốc gia cốt lõi, tích hợp từ dịch vụ hành chính công, thanh toán điện tử cho tới các tiện ích dân sinh.
Tuy nhiên, điểm khiến dư luận đặc biệt quan tâm không chỉ là câu chuyện xác thực danh tính, mà còn là cách thức triển khai và phạm vi kiểm soát dữ liệu cá nhân. Cuối năm 2025, Bộ Công An CSVN từng công bố dự thảo kế hoạch chấm điểm công dân số dựa trên mức độ cập nhật thông tin, tần suất sử dụng dịch vụ công trực tuyến và mức độ “đóng góp cho cộng đồng số” trên VNeID. Dù dự thảo chưa chính thức ban hành, nhưng ngay khi xuất hiện, nó đã tạo ra làn sóng tranh luận gay gắt về tính minh bạch và nguy cơ phân loại công dân dựa trên hành vi số.
Giới chuyên gia công nghệ cho rằng việc tích hợp mạng xã hội vào một nền tảng định danh quốc gia có thể tạo ra bước tiến lớn trong quản lý nhà nước, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng rủi ro tập trung dữ liệu. Khi mọi tài khoản trực tuyến gắn chặt với một mã định danh cá nhân duy nhất, khả năng truy vết và giám sát hành vi trên mạng sẽ trở nên toàn diện hơn bao giờ hết. Điều này đặt ra câu hỏi: đâu là ranh giới giữa quản lý và giám sát quá mức?
Chia sẻ ý kiến với truyền thông CSVN, Luật sư Nguyễn Văn H., thành viên một đoàn luật sư tại Sài Gòn nhận định ngày 20/ 2/ 2026 rằng, bất kỳ cơ chế tích hợp nào cũng phải đặt trong khuôn khổ bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư được quy định trong pháp luật hiện hành. Ông này cho rằng nếu không có cơ chế giám sát độc lập và quy định rõ ràng về mục đích sử dụng dữ liệu, việc mở rộng quyền truy cập vào dữ liệu mạng xã hội có thể dẫn tới lạm quyền hoặc sử dụng sai mục đích.
Ở góc độ quản lý, Chính Phủ CSVN nhấn mạnh rằng quá trình xây dựng quy định sẽ được thực hiện theo từng bước, có đánh giá tác động và lấy ý kiến rộng rãi. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các chính sách công nghệ thường được triển khai với tốc độ nhanh hơn khả năng thích ứng của khung pháp lý. Khi công nghệ đi trước luật pháp, khoảng trống giám sát có thể xuất hiện.
Một vấn đề khác là tính tự nguyện. Nếu việc liên kết mạng xã hội với VNeID trở thành điều kiện bắt buộc để sử dụng dịch vụ số hoặc duy trì tài khoản trực tuyến, quyền lựa chọn của người dùng sẽ bị thu hẹp đáng kể. Trong bối cảnh kinh tế số ngày càng phụ thuộc vào các nền tảng trực tuyến, việc không tham gia gần như đồng nghĩa với việc bị loại khỏi nhiều tiện ích thiết yếu.
Cũng cần nhìn nhận rằng Việt Nam không phải quốc gia duy nhất tìm cách tăng cường định danh số. Nhiều nước đã triển khai hệ thống ID điện tử quốc gia, nhưng phần lớn vẫn duy trì sự tách biệt tương đối giữa định danh hành chính và tài khoản mạng xã hội thương mại. Việc tiến tới tích hợp sâu như đề xuất hiện nay có thể tạo ra tiền lệ mới, song cũng đòi hỏi tiêu chuẩn bảo mật và cơ chế giải trình cao hơn tương ứng.
Thời hạn hoàn tất quy định trong quý III/2026 cho thấy nhà cầm quyền CSVN đang quyết tâm đẩy nhanh tiến độ. Song càng gấp rút, yêu cầu minh bạch càng cần được đặt lên hàng đầu. Các câu hỏi về quyền riêng tư, cơ chế khiếu nại, khả năng sửa đổi dữ liệu và trách nhiệm khi xảy ra rò rỉ thông tin phải được trả lời rõ ràng trước khi chính sách đi vào thực thi.
Chuyển đổi số là xu thế không thể đảo ngược. Nhưng chuyển đổi số thành công không chỉ đo bằng số lượng dịch vụ tích hợp hay mức độ tập trung dữ liệu, mà còn ở niềm tin của người dân. Khi niềm tin bị bào mòn bởi lo ngại phân biệt đối xử hay giám sát quá mức, nền tảng số dù hiện đại đến đâu cũng khó bền vững. Chính vì vậy, câu chuyện tích hợp mạng xã hội vào VNeID tại Việt Nam không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là phép thử về cách cân bằng giữa hiệu quả quản lý nhà nước và quyền công dân trong kỷ nguyên số./.
NGƯỜI QUAN SÁT
