CaliToday – Chủ nhật, một buổi sáng nắng nhẹ và hiền, tiết trời không lạnh nhưng vẫn phảng phất cảm giác thiếu vắng điều gì đó khó gọi tên. Thời gian trôi nhanh, như người xưa thường nói: “Tất cả rồi cũng trả lại cho thời gian – vui buồn, thăng trầm, vinh nhục, và cả những nỗi đau không thể níu giữ.” Mới đó mà cố nhà báo Nguyễn Xuân Nam Pháp danh Tâm Phương, Gelek Jamyang đã vắng mặt tròn 100 ngày.
Sáng nay, tại chùa Đại Nhật Như Lai ở phía đông San Jose – nơi anh Nam từng lui tới, nơi anh gửi gắm niềm tin tâm linh – gia đình, thân hữu và đồng nghiệp đã cùng nhau tổ chức lễ tưởng niệm 100 ngày theo nghi thức Phật giáo truyền thống.
Trong Phật giáo Bắc truyền, hành trình của một người sau khi xả bỏ thân tứ đại thường được nhắc đến qua ba mốc quan trọng:
Lễ 49 ngày. Tượng trưng cho bảy thất, mỗi thất bảy ngày. Đây là giai đoạn mà thần thức người mất được xem là còn “chuyển hóa”, còn chịu ảnh hưởng của nghiệp lực. Gia đình tụng kinh, làm việc thiện để hồi hướng, giúp người mất nhẹ nghiệp, sớm siêu thoát.
Lễ 100 ngày. Là dấu mốc kết thúc giai đoạn tang chế đầu tiên, trong Phật giáo Đại thừa là cột mốc tâm linh quan trọng, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn tưởng nhớ thương tiếc, giúp linh hồn người mất chấm dứt lưu luyến trần gian để siêu thoát hoặc tái sinh theo nghiệp lực. Đây là cơ hội cuối để gia đình cầu nguyện, làm việc thiện (ăn chay, phóng sinh) hồi hướng công đức giúp vong linh an lành đồng thời gia đình tưởng niệm để: Gửi năng lượng bình an đến người đã khuất, nhắc nhở nhau về vô thường, hàn gắn, nâng đỡ tinh thần những người còn lại. Đây cũng là dịp để nhìn lại 100 ngày trống vắng, để thấy rõ hơn giá trị của tình thân và sự hiện hữu.
Giỗ đầu (nhất niên.) Diễn ra đúng một năm sau ngày mất. Là nghi lễ quan trọng nhất trong năm đầu tiên, đánh dấu sự chuyển tiếp từ đau thương sang bình an.
Từ đó về sau, mỗi năm gia đình tổ chức ngày kỵ để tưởng nhớ, tri ân và dạy con cháu đạo hiếu – một truyền thống đẹp của văn hóa Việt và tinh thần Phật giáo.
Buổi lễ 100 ngày của cố nhà báo Nguyễn Xuân Nam
Không gian chánh điện sáng nay được trang trí trang nghiêm mà ấm cúng. Trên bàn lễ đặt giữa chánh điện, những ngọn nến lung linh tỏa ánh sáng dịu, như nhắc rằng sự hiện hữu của anh Nam vẫn còn đâu đó trong từng hơi thở của người thân.
Hòa thượng Thích Thông Đạt, vị thầy khả kính mà anh Nam từng kính trọng, đã thân lâm chứng minh buổi lễ.
Đại đức Thích Quảng Thông chủ trì phần nghi thức tụng niệm, cùng ban đạo tràng chùa Đại Nhật Như Lai, trong nghi lễ chúng tôi được nghe và tụng
Kinh A Di Đà – cầu nguyện vãng sanh Tịnh độ
Kinh Vãng Sanh – hồi hướng công đức cho người mất
Chú Đại Bi – khai mở tâm từ bi, giải trừ chướng ngại
Kinh Địa Tạng – nói về hiếu đạo và cứu độ người quá vãng,
và Đại đức Thích Quảng Thông thực hiện thêm nghi lễ Mật tông Tây Tạng theo pháp danh Gelek Jamyang mà anh Nam đã thọ trước đây. Tiếng chuông, tiếng mõ, tiếng kinh trầm hùng vang lên trong chánh điện, tạo nên một không gian thanh tịnh, như mở ra con đường sáng cho người quá vãng.
Gia đình và bằng hữu trong chánh niệm. Vợ, con, cháu, thân mẫu, anh chị em và bạn bè thân hữu của cố nhà báo Nguyễn Xuân Nam đều có mặt. Mỗi người một nén hương, một lời nguyện, một niềm thương nhớ.
Không ai nói nhiều. Nhưng sự lặng im ấy lại chứa đựng biết bao điều:
Lòng biết ơn, nỗi tiếc thương, sự trân trọng những gì anh Nam đã để lại, và lời nhắc nhở rằng đời người vô thường, nên hãy sống tử tế, thương yêu nhau, giúp đỡ nhau để cuộc đời thêm an lạc.
Ý nghĩa nhân văn của ngày kỵ trong văn hóa Việt – Phật giáo
Ngày kỵ không chỉ để tưởng nhớ người đã khuất, mà còn để: Sum họp gia đình, gắn kết tình thân, nhắc nhở con cháu sống hiếu nghĩa, làm việc thiện, hồi hướng công đức, giữ gìn truyền thống đạo đức của người Việt và tinh thần từ bi của đạo Phật. Đó là cách người sống tiếp tục “nối dài sự hiện hữu” của người đã mất bằng tình thương và hành động đẹp.
Buổi lễ 100 ngày của cố nhà báo Nguyễn Xuân Nam khép lại trong sự trang nghiêm và ấm áp. Dù anh đã rời xa cõi đời này, nhưng những đóng góp của anh cho cộng đồng, cho truyền thông, báo chí hải ngoại, cho tình người vẫn còn đó – như những ngọn nến sáng mãi trong lòng người thân và bằng hữu.
Thời gian có thể cuốn đi nhiều thứ, nhưng tình thương và sự tử tế thì vẫn ở lại.
Nguyễn Ngọc Mùi
