Một công trình đường băng đang được Trung Quốc gấp rút xây dựng tại Đá Hải Sâm, Hoàng Sa, dự kiến có thể hoàn tất vào giữa năm 2027. Nếu được đưa vào sử dụng, nơi đây có thể trở thành thêm một địa điểm tiếp vận và quân sự mới, làm thay đổi thêm cán cân hiện diện tại Biển Đông và đặt Việt Nam trước những thử thách đáng kể về mặt an ninh…
Theo Reuters ngày 2 tháng 10 năm 2026, các chuyên gia theo dõi công trình ước tính đường băng có thể hoàn tất vào khoảng giữa năm 2027, biến Đá Hải Sâm thành một cơ sở có tầm quan trọng đáng kể về mặt quân sự của Trung Quốc tại khu vực phía bắc Biển Đông.
Theo Reuters, những hình ảnh do công ty vệ tinh thương mại Vantor chụp ngày 25 tháng 9 cho thấy công việc xây dựng đang được tiến hành với tốc độ khá nhanh. Một chiếc sà lan chở đầy sỏi được nhìn thấy đang tiến vào một cầu tàu mới xây, trong lúc nhiều cần cẩu đang làm việc để lu nền và gia cố mặt đất.
Ông Ben Lewis, người sáng lập nền tảng dữ liệu nguồn mở PLATracker, nhận định rằng nếu tiến độ hiện nay tương tự như công trình tại Đá Chữ Thập, Trung Quốc có thể trải nhựa đường băng trong nửa đầu năm 2027 và có khả năng thực hiện chuyến đáp máy bay đầu tiên vào khoảng giữa năm 2027, thậm chí có thể sớm hơn. Tuy nhiên, ông Lewis cũng lưu ý rằng hiện chưa thấy rõ những khu vực đào móng dành cho kho nhiên liệu hoặc kho đạn, vốn thường là những hạng mục cần thiết đối với một căn cứ quân sự quy mô lớn.
Đây không phải là một dự án mới được khởi sự trong vài tuần vừa qua. Từ khoảng tháng 10 năm 2025, Trung Quốc đã tiến hành nạo vét và bồi đắp với quy mô lớn tại Đá Hải Sâm. Đến tháng 3 năm 2026, Asia Maritime Transparency Initiative, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, gọi tắt là AMTI-CSIS, ước tính diện tích đất mới bồi đắp tại đây đã lên tới khoảng 1.490 mẫu Anh, tương đương khoảng 6 km².
Đến tháng 8, AMTI ghi nhận phần đất bồi đắp căn bản đã hoàn tất và bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu chuẩn bị xây dựng đường băng. Khu vực được san sửa có chiều rộng tương ứng với những đường băng mà Trung Quốc đã xây dựng tại Đá Chữ Thập, Đá Subi và Đá Vành Khăn ở Trường Sa, cũng như tại đảo Phú Lâm thuộc Hoàng Sa.
Một phúc trình của Reuters ngày 19 tháng 8 cho biết phần đất nhân tạo tại Đá Hải Sâm đã kéo dài gần 6 km, cùng với một cầu tàu dài khoảng 680 mét hướng ra vùng nước sâu và một bãi đáp trực thăng. Reuters dẫn lời ông Ben Lewis cho rằng vị trí của Đá Hải Sâm đặc biệt đáng chú ý nếu xét tới những kịch bản an ninh có liên quan tới Đài Loan, bởi khu vực phía bắc Biển Đông giữ một vai trò quan trọng đối với hoạt động của hải quân và không quân Trung Quốc.
Về phía Trung Quốc, Bắc Kinh chưa chính thức xác nhận đây là một căn cứ quân sự mới. Truyền thông nhà nước Trung Quốc nói những công trình tại Đá Hải Sâm có thể được sử dụng cho những mục đích dân sự như dự báo thời tiết, nghiên cứu khoa học và các hoạt động hàng hải. Trong khi đó, các chuyên gia an ninh và những phân tích hình ảnh vệ tinh cho rằng quy mô của hệ thống hạ tầng đang được xây dựng có thể hỗ trợ nhiều hoạt động quân sự hơn. Reuters cho biết Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa trả lời ngay yêu cầu bình luận về những hình ảnh mới nhất.
Đáng chú ý, Việt Nam đã nhiều lần lên tiếng phản đối những hoạt động xây dựng của Trung Quốc tại Hoàng Sa. Ngày 21 tháng 3 năm 2026, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng tuyên bố mọi hoạt động của nước ngoài tại Hoàng Sa, trong đó có Đá Hải Sâm, mà không được Việt Nam cho phép là “hoàn toàn bất hợp pháp và vô giá trị”, đồng thời khẳng định Việt Nam kiên quyết phản đối. Phía Trung Quốc đáp lại rằng quần đảo Tây Sa, tức Hoàng Sa theo cách gọi của Việt Nam, là lãnh thổ thuộc chủ quyền của Trung Quốc và những hoạt động xây dựng nhằm cải thiện điều kiện sinh hoạt, làm việc cũng như phát triển kinh tế tại địa phương. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian khi đó tái khẳng định lập trường của Bắc Kinh.
Xét về phương diện an ninh đối với Việt Nam, điều đáng chú ý nhất không chỉ nằm ở riêng một đường băng mà còn ở khả năng nơi đây trở thành thêm một mắt xích trong mạng lưới căn cứ, cầu tàu, radar và cơ sở tiếp vận của Trung Quốc tại Biển Đông. Đá Hải Sâm nằm cách Đà Nẵng khoảng 400 km và cách căn cứ Sanya trên đảo Hải Nam khoảng 300 km. AMTI nhận định diện tích đất bồi đắp lớn có thể cho phép Trung Quốc duy trì một lực lượng đông đảo hơn gồm tàu hải cảnh và lực lượng dân quân biển tại khu vực.
Nếu đường băng cùng những hạng mục phụ trợ được hoàn tất, máy bay Trung Quốc có thể có thêm một địa điểm hoạt động ở phía bắc Biển Đông, trong khi tàu hải quân, tàu hải cảnh và những lực lượng khác cũng có thêm nơi tiếp tế và triển khai. Đối với Việt Nam, điều này có nghĩa môi trường an ninh trên Biển Đông có thể trở nên phức tạp hơn, đặc biệt đối với hoạt động hàng hải, đánh cá, khai thác tài nguyên và việc duy trì sự hiện diện tại những khu vực Việt Nam tuyên bố chủ quyền. Tuy nhiên, công trình này tự nó không làm thay đổi ngay lập tức quy chế pháp lý của những vùng biển đang có tranh chấp; việc bồi đắp nhân tạo không tự động tạo ra quyền hàng hải mới theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.
NGƯỜI QUAN SÁT
