Từ vùng biển xa xôi ở Tây Phi cho đến những trận mưa lũ dữ dội ngay trong nội địa, Trung Quốc hiện đang phải đối diện với nhiều thử thách đáng chú ý trên cả phương diện đối ngoại lẫn đối nội đã thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế…
Tại vùng biển Tây Phi, tình trạng đánh bắt cá bất hợp pháp, không khai báo và thiếu sự quản lý từ lâu đã trở thành một vấn đề gây nhiều tranh luận. Các tổ chức bảo vệ môi trường quốc tế cho rằng khu vực này là một trong những nơi xảy ra nhiều vụ khai thác thủy sản trái phép nhất trên thế giới, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của hàng triệu người dân sống ven biển.
Tại Sierra Leone, một quốc gia nằm bên bờ Đại Tây Dương, nhiều cộng đồng ngư dân địa phương cho biết họ đang chứng kiến sản lượng đánh bắt giảm sút rõ rệt trong những năm gần đây. Ông Thomas Turay, Chủ tịch Công đoàn Ngư dân Sierra Leone, cho rằng nhiều tàu đánh cá công nghiệp lớn đã tiến vào những khu vực ven bờ vốn được dành cho ngư dân địa phương, từ đó làm ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cá và sinh kế của người dân.
Theo lời ông Turay, nhiều chiếc tàu lớn thường chọn hoạt động vào ban đêm, thời điểm mà công tác kiểm soát và giám sát gặp nhiều khó khăn hơn. Một số ngư dân địa phương cáo buộc rằng có những tàu ngoại quốc đã đi vào vùng cấm đánh bắt gần bờ, vốn là khu vực quan trọng đối với đời sống của các cộng đồng ven biển.
Ông Steve Trent, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Tổ chức Environmental Justice Foundation (EJF), cho biết phần lớn các tàu công nghiệp được theo dõi trong lãnh vực này có liên hệ với Trung Quốc. Một số báo cáo của EJF cũng đề cập đến sự hiện diện của các tàu thuộc quyền sở hữu hoặc mang cờ Trung Quốc trong ngành khai thác thủy sản tại Sierra Leone, cùng những tranh cãi chung quanh hoạt động của các đội tàu này.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý rằng vấn đề đánh bắt cá bất hợp pháp trên toàn cầu vốn là một câu chuyện hết sức phức tạp, liên quan đến nhiều quốc gia, công ty, hệ thống cấp giấy phép và khả năng kiểm soát của từng chính phủ. Vì vậy, việc quy trách nhiệm cần dựa trên những bằng chứng cụ thể đối với từng chiếc tàu và từng hành vi vi phạm, thay vì chỉ căn cứ vào quốc tịch của đội tàu.
Trong lúc những tranh luận về hoạt động khai thác ngoài khơi biển Tây Phi chưa đi đến hồi kết, Trung Quốc lại phải đối diện với một thử thách khác ngay trên lãnh thổ của mình: những hiện tượng thiên tai cực đoan.
Trong những ngày đầu tháng 7, nhiều khu vực miền Nam Trung Quốc đã phải chịu những trận mưa lớn kéo dài do ảnh hưởng của bão Maysak sau khi suy yếu. Tại tỉnh Quảng Tây, lượng mưa quá lớn đã gây ra tình trạng ngập lụt nghiêm trọng, khiến nhiều khu vực bị cô lập, hàng chục ngàn người phải di tản đến nơi an toàn. Một số hồ chứa nước và công trình thủy lợi cũng chịu sức ép lớn trong lúc mực nước các con sông tiếp tục dâng cao.
Tại thành phố Nam Ninh, thủ phủ tỉnh Quảng Tây, nhà chức trách đã nâng mức ứng phó lũ lên cấp cao nhất sau khi mưa lớn gây ảnh hưởng trên diện rộng. Các toán cứu hộ được điều động trong lúc người dân tại những vùng thấp trũng phải rời khỏi nhà cửa để tránh nguy hiểm.
Cùng lúc đó, các chuyên gia khí tượng cảnh báo Trung Quốc có thể sẽ phải đối diện với những diễn biến thời tiết ngày càng khó lường hơn, bao gồm các đợt mưa cực lớn, bão mạnh và nguy cơ lũ lụt nghiêm trọng trong những năm tới. Nhiều nhà khoa học cho rằng tình trạng biến đổi khí hậu đang góp phần làm gia tăng cường độ của các hiện tượng thời tiết bất thường trên toàn cầu.
Những trận mưa lũ vừa qua cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chịu đựng của hệ thống hạ tầng tại một quốc gia có tốc độ phát triển đô thị rất nhanh như Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã bỏ ra những khoản đầu tư rất lớn cho các công trình thủy lợi, đê điều và hệ thống kiểm soát lũ lụt. Tuy nhiên, sự xuất hiện ngày càng thường xuyên của những hiện tượng thời tiết cực đoan đang tạo ra những thử thách mới.
Từ những vùng biển xa xôi ở Tây Phi cho đến những đô thị đông đúc ở miền Nam Trung Quốc, các vấn đề nổi lên đều có một điểm chung: đó là áp lực ngày càng lớn lên nguồn tài nguyên thiên nhiên và khả năng quản trị trong một thế giới luôn thay đổi.
Tại Tây Phi, câu chuyện tập trung vào quyền khai thác tài nguyên biển, sự tồn tại của những cộng đồng ngư dân nhỏ bé và trách nhiệm của các đội tàu công nghiệp lớn. Còn trong nước, Trung Quốc phải tìm cách bảo đảm an toàn cho hàng trăm triệu người dân trước những hiện tượng khí hậu ngày càng khó dự đoán.
Đối với Bắc Kinh, đây không chỉ là những vấn đề riêng biệt. Một quốc gia muốn giữ vững vị thế kinh tế trên trường quốc tế không chỉ cần sức mạnh về sản xuất và thương mại, mà còn phải thể hiện khả năng quản lý tài nguyên một cách lâu dài, bảo vệ môi trường và xử lý hữu hiệu những cuộc khủng hoảng bất ngờ.
Những ngày sắp tới sẽ tiếp tục là một phép thử quan trọng đối với Trung Quốc, từ cách giải quyết những tranh cãi chung quanh các đội tàu đánh cá hoạt động ở nước ngoài, cho đến khả năng bảo vệ người dân trước những trận mưa lũ ngày càng dữ dội trong nước. Những sự kiện này cho thấy trong thế kỷ 21, sức mạnh của một quốc gia không chỉ nằm ở quy mô kinh tế, mà còn được thể hiện qua khả năng quản trị những thử thách ngày càng phức tạp của thời đại.
NGƯỜI QUAN SÁT/tổng hợp: Reuters, BBC,…
