Trung Đông tiếp tục căng thẳng thêm một nấc khi Iran gây thiệt hại cho các cơ sở quân sự Hoa Kỳ tại nhiều quốc gia, trong lúc lực lượng Houthi tuyên bố đã bắn hạ một chiến đấu cơ F-15 của Saudi Arabia. Cùng thời điểm, Riyadh xác nhận hệ thống phòng không đã đánh chặn một drone Houthi gần Mecca…
Theo những tin tức từ truyền thông quốc tế công được công bố ngày 16/9/ 2026, một báo cáo của cơ quan giám sát thuộc Ngũ Giác Đài cho thấy các cuộc tấn công của Iran đã gây thiệt hại cho hàng trăm công trình và cơ sở quân sự, ngoại giao của Hoa Kỳ tại tám quốc gia trong khu vực, gồm Kuwait, Bahrain, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Saudi Arabia, Iraq, Oman và Jordan. Những cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và drone đã gây tổn thất cho nhiều cơ sở, trong đó có cả phi cơ quân sự của Hoa Kỳ. Defense News dẫn báo cáo cho biết hàng trăm công trình và hàng chục phi cơ đã bị hư hại.
Đáng chú ý, những thiệt hại này không chỉ nằm tại một căn cứ đơn lẻ. Trước đó, Reuters từng ghi nhận Iran liên tục nhắm tới những quốc gia vùng Vịnh có căn cứ hoặc lực lượng quân sự Hoa Kỳ trú đóng. Trong những đợt giao tranh, Kuwait, Bahrain, Qatar và nhiều địa điểm khác đã phải kích hoạt hệ thống phòng không để đối phó với hỏa tiễn và drone.
Trước đó, Reuters ngày 16/7 cho biết Iran đã tuyên bố tấn công những quốc gia có căn cứ không quân Hoa Kỳ như Bahrain, Qatar và Kuwait, trong khi chính quyền Kuwait xác nhận đã đối phó với những cuộc tấn công bằng drone của Iran.
Hậu quả của cuộc chiến cũng đang vượt ra ngoài phạm vi quân sự. Reuters ngày 15/9 đưa tin cuộc chiến kéo dài đã khiến chi phí chiến tranh của Hoa Kỳ lên khoảng 38 tỷ Mỹ kim, đồng thời gây sức ép lớn lên kho dự trữ đạn dược và hỏa tiễn đánh chặn của Washington. Theo ước tính của Congressional Budget Office, khoản chi này có thể tiếp tục tăng khoảng 3 tỷ Mỹ kim mỗi tháng nếu chiến sự kéo dài. Những con số này cho thấy cuộc đối đầu Iran–Hoa Kỳ không còn chỉ là câu chuyện của những cuộc không kích hay hỏa tiễn, mà đã trở thành một bài toán lớn về tiếp vận, ngân sách và khả năng duy trì chiến tranh trong thời gian dài.
Trong lúc đó, Yemen lại trở thành một điểm nóng khác. Ngày 16/9, Reuters đưa tin Saudi Arabia cho biết hệ thống phòng không của nước này đã phát hiện và tiêu diệt một drone Houthi ở phía nam Mecca. Theo Chuẩn tướng Turki al-Malki, phát ngôn viên liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu, chiếc drone bị đánh chặn trước khi có thể xâm nhập vùng trời bị hạn chế của thành phố linh thiêng. Ông nhấn mạnh rằng an toàn của Mecca là một “lằn ranh đỏ” đối với Saudi Arabia.
Mecca có ý nghĩa đặc biệt đối với thế giới Hồi giáo vì đây là nơi tọa lạc Đại Thánh đường và Kaaba, đồng thời là địa điểm hành hương Hajj hằng năm. Chính vì vậy, cáo buộc một lực lượng võ trang tìm cách đưa drone vào khu vực này lập tức gây phản ứng mạnh trong khu vực. Associated Press cho biết Saudi Arabia cáo buộc Houthi đứng sau vụ việc, nhưng Houthi bác bỏ cáo buộc và nói rằng họ không nhắm vào Mecca hay những địa điểm tôn giáo. Do đó, cần phân biệt giữa việc Saudi Arabia xác nhận đã đánh chặn một drone và việc quy trách nhiệm cho Houthi, vốn đang bị chính lực lượng này phủ nhận.
Chưa dừng lại ở đó, cùng ngày 16/9, phát ngôn viên quân sự Houthi Yahya Saree tuyên bố lực lượng của ông ta đã bắn hạ một chiến đấu cơ F-15 của Saudi Arabia trên bầu trời tỉnh Marib, Yemen. Houthi nói chiếc máy bay bị đánh trúng bằng một hỏa tiễn đất đối không do họ tự sản xuất. Tuy nhiên, đây hiện mới là một tuyên bố một phía. Reuters và AP đều ghi nhận Saudi Arabia chưa xác nhận mất một chiếc F-15 trong vụ việc. Vì vậy, chưa thể xem tuyên bố này như một tổn thất quân sự đã được kiểm chứng của Không quân Hoàng gia Saudi Arabia.
Điểm đáng chú ý là tuyên bố về chiếc F-15 xuất hiện chỉ vài giờ sau khi Saudi Arabia công bố việc đánh chặn drone gần Mecca. Houthi cũng phủ nhận cáo buộc liên quan tới Mecca, nhưng đồng thời nhận trách nhiệm đối với một số cuộc tấn công khác nhằm vào lãnh thổ Saudi Arabia. Theo Reuters, lực lượng Houthi đã tiến hành những cuộc tấn công vào Saudi Arabia trong bối cảnh Riyadh tăng cường không kích các vị trí của Houthi tại Yemen.
Cuộc đối đầu này còn có một yếu tố đặc biệt quan trọng: dầu hỏa và những tuyến vận tải biển. Houthi đang kiểm soát một số khu vực ven Hồng Hải của Yemen, gần eo biển Bab el-Mandeb, một trong những tuyến hàng hải quan trọng của thế giới. Trong khi đó, những cuộc tấn công gần đây đã gây gián đoạn đối với cơ sở hạ tầng dầu khí Saudi Arabia. Reuters cho biết đường ống East-West Pipeline dài khoảng 1.200 cây số, có khả năng vận chuyển khoảng 4 đến 5 triệu thùng dầu mỗi ngày, đã bị đình trệ sau một cuộc tấn công. Saudi Arabia đang tìm cách phục hồi hoạt động của tuyến đường này trong thời gian sớm nhất.
Giá dầu vì thế cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Reuters ngày 15/9 cho biết giá dầu Brent đã vượt mức 108 Mỹ kim một thùng trong bối cảnh những cuộc tấn công tiếp tục gây lo ngại về nguồn cung và vận tải biển. Nếu tình trạng bất ổn kéo dài, ảnh hưởng không chỉ giới hạn tại Saudi Arabia, Yemen hay Iran mà còn có thể lan sang thị trường năng lượng và thương mại quốc tế.
Một diễn biến khác cho thấy Washington đang phải cân nhắc rất kỹ mức độ can dự. Theo Reuters, Hoa Kỳ hiện chủ yếu cung cấp hỗ trợ tình báo cho Saudi Arabia trong một số hoạt động liên quan tới an ninh, trong khi Riyadh đã đề nghị Washington hỗ trợ trực tiếp hơn. Tổng thống Donald Trump cũng đã có trao đổi với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman về tình hình.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
