The Hill – Tổng thống Donald Trump hôm thứ Năm đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ loại bỏ hệ thống máy phóng điện từ dùng để phóng chiến đấu cơ trên các hàng không mẫu hạm và quay trở lại sử dụng hệ thống máy phóng bằng hơi nước — một quyết định mà các quan chức và chuyên gia cho rằng có thể khiến chi phí tăng cao.
Tổng thống chỉ thị Hải quân trang bị cho các hàng không mẫu hạm lớp Ford, trong đó có chiếc Doris Miller hiện đang được đóng, hệ thống máy phóng chạy bằng hơi nước và hệ thống thủy lực, thay vì Hệ thống Phóng Máy bay Điện từ (EMALS) và thang nâng vũ khí tiên tiến (Advanced Weapons Elevators) vốn là những công nghệ mới hơn.
“Bộ Chiến tranh phải khôi phục cả năng lực và sự cạnh tranh cho nền công nghiệp hàng hải khi chúng ta mở rộng cơ cấu lực lượng hải quân,” ông Trump viết trong bản ghi nhớ, sử dụng tên gọi mà chính quyền của ông ưa chuộng dành cho Lầu Năm Góc.
Hàng không mẫu hạm USS Gerald R. Ford bắt đầu đợt thử nghiệm trên biển đầu tiên vào ngày 8 tháng 4 năm 2017, nhằm kiểm tra nhiều hệ thống công nghệ hiện đại khi con tàu lần đầu tiên tự vận hành bằng động cơ của mình.
Ông Trump cho biết Hải quân sẽ sử dụng “những công nghệ và thiết kế tàu đã được kiểm chứng, đáng tin cậy và có chi phí hợp lý”, đồng thời trao các hợp đồng cho phép mua sắm từ các nhà cung cấp nước ngoài trong ngắn hạn, trong khi cùng lúc khuyến khích đầu tư vào ngành công nghiệp đóng tàu của Mỹ, tương tự như cách Mỹ thực hiện với những chương trình mua sắm thiết bị lớn khác, chẳng hạn tàu phá băng.
Hàng không mẫu hạm USS Gerald R. Ford, được xem là hàng không mẫu hạm lớn nhất thế giới, hiện sử dụng hệ thống EMALS. Ông Trump từng nhiều lần chỉ trích hệ thống này kể từ nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của mình, cho rằng nó quá phức tạp và tốn kém.
“Họ đã chi thêm hàng tỷ đô la cho những máy phóng điện và chúng không tốt,” Tổng tư lệnh Mỹ nói hồi tháng trước trong một hội nghị thượng đỉnh về quốc phòng tại Pennsylvania.
General Atomics, công ty có trụ sở tại California và từng nhận hợp đồng trị giá 1,2 tỷ USD để chế tạo hệ thống EMALS và Hệ thống Hãm Máy bay Tiên tiến (AAG) cho chiếc USS Doris Miller, cho rằng quyết định không tiếp tục sử dụng EMALS trên tàu CVN-81 cần được xem xét cẩn thận.
Công ty này tuyên bố hôm thứ Năm:
“Với gần 50% quá trình sản xuất đã hoàn tất, việc thay đổi hướng đi vào thời điểm này sẽ tạo ra những rủi ro đáng kể về chi phí, tiến độ và khả năng tích hợp hệ thống.”
General Atomics cũng cảnh báo quyết định này có thể gây ra những tác động rộng hơn đối với khả năng sẵn sàng chiến đấu của các hàng không mẫu hạm, an ninh quốc gia và ưu thế công nghệ của Mỹ, đồng thời có thể tạo cơ hội cho các đối thủ thu hẹp khoảng cách về năng lực.
Công ty cho rằng quyết định này cũng được đưa ra vào thời điểm việc củng cố nền công nghiệp cung ứng quốc phòng trong nước đang là ưu tiên quốc gia của Mỹ, khiến việc duy trì lực lượng lao động, năng lực sản xuất và khả năng duy trì các công nghệ quan trọng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
USS Gerald R. Ford, với chi phí xây dựng hơn 13 tỷ USD, từng gặp nhiều trở ngại trong quá trình chế tạo, trong đó có hệ thống thang nâng đưa đạn dược lên boong tàu và hệ thống hãm máy bay khi đáp.
Chiếc hàng không mẫu hạm chạy bằng năng lượng hạt nhân hiện đang ở Hampton Roads, Virginia, để sửa chữa sau đợt triển khai kéo dài 11 tháng. Đợt triển khai này bao gồm hoạt động quân sự của Mỹ nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, cũng như tham gia cuộc chiến với Iran.
Đầu năm nay, Hải quân Mỹ từng nhấn mạnh rằng hệ thống EMALS và AAG được thiết kế nhằm “tăng khả năng sát thương và khả năng phối hợp tác chiến giữa các lực lượng”.
Hải quân cho biết vào ngày 28 tháng 2 rằng, mặc dù vẫn đang phân tích dữ liệu, các báo cáo sơ bộ từ chương trình thử nghiệm Sortie Generation Rate cho thấy thiết kế boong tàu kết hợp với EMALS và AAG đã giúp tăng tốc độ xuất kích máy bay so với các hàng không mẫu hạm lớp Nimitz.
Quyết định thay đổi hệ thống phóng chiến đấu cơ đã vấp phải sự chỉ trích từ một số nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện. Một số người mỉa mai và yêu cầu ông Trump “hãy chỉ tập trung vào những gì ông ấy biết rõ nhất — phòng khiêu vũ, phá sản và những chuyện nhảm nhí”.
Thượng nghị sĩ Mark Kelly, thuộc đảng Dân chủ bang Arizona, cựu phi công Hải quân và hiện là thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện, viết trên mạng xã hội X hôm thứ Năm:
“Tôi đã cất cánh từ hàng không mẫu hạm hàng trăm lần, có bằng thạc sĩ kỹ thuật hàng không, là phi công thử nghiệm, vậy mà ngay cả tôi cũng sẽ không đề nghị Hải quân cách thiết kế những hệ thống cụ thể trên tàu của họ.”
Bản ghi nhớ hôm thứ Năm của ông Trump cũng chỉ thị Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thành lập xưởng đóng tàu Hải quân thứ năm nhằm tăng khả năng sửa chữa hàng không mẫu hạm và tàu ngầm.
Bốn xưởng đóng tàu công lập khác của Mỹ — nơi thường tiến hành đại tu các hàng không mẫu hạm và tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Hải quân — nằm tại Hawaii, Washington, Virginia và Maine.
Bản ghi nhớ cũng yêu cầu Lầu Năm Góc tăng cường đầu tư trực tiếp vào ngành công nghiệp đóng tàu Mỹ, đồng thời cho phép các nhà đóng tàu nước ngoài đóng tối đa hai chiếc tàu tại các xưởng đóng tàu ở nước họ, trong khi đào tạo nhân lực Mỹ để đảm nhận những công việc tương ứng.
Ngoài ra, ông Trump yêu cầu ông Hegseth thành lập một “Trung tâm Sửa chữa Linh kiện” (Component Repair Center), có nhiệm vụ lưu trữ, sửa chữa và tân trang các bộ phận của tàu ngầm.
Bản ghi nhớ cũng yêu cầu tiến hành một cuộc rà soát toàn diện và “tái tổ chức” Bộ Tư lệnh Hệ thống Hải quân (NAVSEA) — cơ quan lớn nhất trong số năm bộ tư lệnh hệ thống của Hải quân Mỹ — nhằm “giải quyết những thách thức mang tính kinh niên trong ngành đóng tàu hải quân Mỹ”.
Tư lệnh NAVSEA, Phó Đô đốc Jim Downey, đã nghỉ hưu vào tuần trước. Hiện Chuẩn Đô đốc Pete Small đang tạm thời đảm nhiệm vị trí này.
Ny (Theo The Hill)
