Calitoday News – Tổng thống Donald Trump hôm thứ Ba chính thức ký một thỏa thuận an ninh mới với Đan Mạch và Greenland, trao cho Hoa Kỳ quyền tiếp cận quân sự rộng lớn và lâu dài tại hòn đảo chiến lược ở Bắc Cực, đồng thời mở đường cho Washington mở rộng đáng kể lực lượng và các căn cứ quân sự tại đây.
Thỏa thuận được ông Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen ký bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York ngày 22 tháng 9. Văn bản thỏa thuận được Tòa Bạch Ốc công bố ngay sau lễ ký.
Mỹ được quyền tiếp cận rộng rãi Greenland
Một trong những điều khoản quan trọng nhất là Hoa Kỳ được quyền tiếp cận rộng rãi lãnh thổ và không phận Greenland phục vụ các hoạt động quốc phòng.
Theo CBS News, thỏa thuận bảo đảm quyền tiếp cận lâu dài của quân đội Mỹ và quyền bay qua Greenland, tạo điều kiện để Washington tăng quân số cũng như mở thêm các cơ sở quân sự trên đảo.
Thỏa thuận cũng ngăn các quốc gia không thuộc NATO thiết lập căn cứ quân sự tại Greenland và đặt ra những hạn chế đối với các khoản đầu tư nhạy cảm của những quốc gia bị Mỹ xem là đối thủ chiến lược.
Trước khi thỏa thuận được ký, ông Trump tuyên bố rằng các đối thủ của Mỹ sẽ không được phép thiết lập căn cứ hoặc hiện diện quân sự tại Greenland nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản của Washington.
Mỹ dự kiến có thêm hai căn cứ quân sự
Thỏa thuận mới cũng mở đường cho kế hoạch thiết lập thêm hai căn cứ quân sự của Mỹ tại Greenland.
Theo Reuters, Mỹ dự kiến tái lập căn cứ tại Narsarsuaq, miền nam Greenland, nơi quân đội Mỹ từng vận hành căn cứ Bluie West One trong thời kỳ Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh.
Địa điểm thứ hai là Mestersvig, nằm ở bờ biển phía đông Greenland và hiện được đơn vị đặc nhiệm Sirius Dog Sled Patrol của Đan Mạch sử dụng.
Nếu kế hoạch được thực hiện, hai địa điểm này sẽ bổ sung cho Pituffik Space Base ở tây bắc Greenland, căn cứ quân sự chính duy nhất của Mỹ hiện còn hoạt động trên đảo. Pituffik đóng vai trò quan trọng trong cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian cho Mỹ và NATO.
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ từng có 17 cơ sở quân sự và hơn 10.000 quân nhân tại Greenland. Hiện Pituffik chỉ có khoảng 150 quân nhân Mỹ.
Greenland vẫn thuộc Vương quốc Đan Mạch
Mặc dù trao cho Mỹ những quyền quân sự rộng lớn, thỏa thuận không chuyển giao chủ quyền Greenland cho Hoa Kỳ.
Văn bản tái khẳng định Greenland vẫn là lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch và công nhận quyền tự quyết của người dân Greenland.
Điều này đáng chú ý bởi trong nhiều tháng trước đó, ông Trump từng công khai nói rằng Mỹ cần kiểm soát Greenland và từng không loại trừ các biện pháp kinh tế hoặc quân sự để đạt mục tiêu đó. Những tuyên bố này gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Washington, Copenhagen và Nuuk, đồng thời làm gia tăng căng thẳng bên trong NATO.
Thỏa thuận mới vì vậy tạo ra một giải pháp khác: Mỹ không sở hữu Greenland nhưng có được quyền tiếp cận quân sự rộng lớn, trong khi Đan Mạch và Greenland tiếp tục duy trì chủ quyền đối với hòn đảo.
Trump nói Mỹ có “quyền kiểm soát vĩnh viễn” về an ninh
Trước lễ ký, ông Trump mô tả thỏa thuận là trao cho Mỹ quyền kiểm soát “vĩnh viễn” đối với vấn đề an ninh và các nhu cầu khác tại Greenland.
Tuy nhiên, cách mô tả này của ông Trump rộng hơn ngôn ngữ mà phía Đan Mạch và Greenland sử dụng. Copenhagen nhấn mạnh rằng thỏa thuận tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch, đồng thời đặt an ninh Bắc Cực trong khuôn khổ hợp tác rộng hơn của NATO.
Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen cho biết trách nhiệm bảo đảm an ninh Bắc Cực sẽ không chỉ thuộc về Đan Mạch hay Hoa Kỳ mà phần lớn sẽ nằm trong khuôn khổ NATO.
Vì sao Mỹ đặc biệt quan tâm đến Greenland?
Greenland có vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ và châu Âu, nằm trên những tuyến tiếp cận quan trọng qua Bắc Cực. Washington ngày càng coi khu vực này là trọng yếu trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Nga và Trung Quốc.
Ông Trump nhiều lần lập luận rằng việc tăng cường kiểm soát an ninh tại Greenland là cần thiết để bảo vệ Bắc Mỹ và ngăn Nga hoặc Trung Quốc thiết lập ảnh hưởng quân sự tại đây.
Thỏa thuận mới về cơ bản cho phép Washington đạt được phần lớn các mục tiêu quân sự đó mà không cần Mỹ mua hoặc sáp nhập Greenland. Reuters cho biết thỏa thuận dừng lại trước yêu cầu trước đây của ông Trump về việc biến Greenland thành lãnh thổ của Hoa Kỳ.
Với quyền tiếp cận lãnh thổ và không phận rộng hơn, kế hoạch mở thêm hai căn cứ và những hạn chế đối với hoạt động quân sự của các quốc gia ngoài NATO, thỏa thuận mới đánh dấu sự mở rộng đáng kể nhất về vai trò quân sự của Hoa Kỳ tại Greenland kể từ khi Washington thu hẹp lực lượng trên đảo sau Chiến tranh Lạnh.
Calitoday tổng hợp
