Calitoday News – Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục công khai chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cho rằng nhà lãnh đạo Ukraine không phải là đối tác phù hợp để Washington hợp tác trong nỗ lực chấm dứt cuộc chiến với Nga. Ông Trump còn nhận định rằng đàm phán với ông Zelensky khó khăn hơn so với Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong bối cảnh quan hệ Mỹ–Ukraine đang căng thẳng vì các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng Nga và thỏa thuận dầu diesel giữa Washington với Moscow.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Finnerty của đài Newsmax được phát sóng ngày 15/10, ông Trump được hỏi về việc Ukraine nối lại các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp yêu cầu trước đó của Washington về việc ngừng những hoạt động quân sự nhằm vào cơ sở năng lượng.
Ông Trump tuyên bố rằng Zelensky không phải là người phù hợp để Mỹ thương lượng, đồng thời khẳng định ông không đánh giá cao nhà lãnh đạo Ukraine.
Tổng thống Mỹ cáo buộc Zelensky không thực sự muốn đạt được thỏa thuận hòa bình với Nga, dù nhiều lần công khai tuyên bố sẵn sàng đàm phán. Theo Trump, nếu các bên muốn đạt được một giải pháp chấm dứt chiến tranh, điều đó sẽ rất khó thực hiện dưới sự lãnh đạo hiện nay của Ukraine.
Ông cũng cho rằng Zelensky là đối tác đàm phán khó khăn hơn cả Putin, bất chấp việc Nga là quốc gia phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào tháng 2/2022. Đây là nhận định của Trump, không phải kết luận đã được các bên đàm phán xác nhận.
Những phát biểu mới nhất xuất hiện sau khi Ukraine quyết định nối lại các cuộc tấn công vào cơ sở lọc dầu Nga ngày 15/10. Trước đó, Trump tuyên bố hai nước đã đạt được một thỏa thuận ngừng tấn công vào hạ tầng năng lượng từ ngày 11/10.
Tổng thống Zelensky từng cho biết Ukraine sẵn sàng ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga nếu Moscow chấm dứt những cuộc không kích nhằm vào hệ thống điện và cơ sở năng lượng của Ukraine. Tuy nhiên, Kyiv cáo buộc lực lượng Nga tiếp tục tấn công các mục tiêu dân sự và hạ tầng thiết yếu, khiến Ukraine không thể duy trì việc đình chỉ các cuộc tấn công một chiều.
Về phía Trump, ông cho rằng việc Ukraine tiếp tục đánh phá nhà máy lọc dầu Nga có thể làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, đẩy giá dầu trên thị trường quốc tế tăng cao. Ông gọi những cuộc tấn công này là hành động đáng lên án, đồng thời cho rằng Ukraine có thể lựa chọn những mục tiêu quân sự khác thay vì cơ sở lọc dầu.
Căng thẳng giữa hai nhà lãnh đạo gia tăng sau khi Trump công bố thỏa thuận với Putin ngày 9/10, theo đó Mỹ nới lỏng một số biện pháp trừng phạt để cho phép dầu diesel của Nga quay trở lại thị trường quốc tế, với mục tiêu giảm giá nhiên liệu.
Thỏa thuận này vấp phải sự phản đối của Ukraine. Tổng thống Zelensky chỉ trích Washington đã đưa ra quyết định mà không tham khảo đầy đủ ý kiến của Kyiv, đồng thời cảnh báo việc nới lỏng trừng phạt có thể giúp Nga gia tăng nguồn thu để tiếp tục tài trợ cho chiến tranh.
Zelensky mô tả thỏa thuận là một tín hiệu yếu đuối trước Moscow và cho rằng quyết định của Washington có thể làm suy giảm sức ép kinh tế đối với chính quyền Putin.
Trong khi đó, một quan chức Mỹ nói với Axios rằng Trump quyết định đàm phán với Nga sau khi Zelensky nhiều lần phớt lờ yêu cầu ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga. Theo nguồn tin này, Washington đã đưa ra yêu cầu tương tự nhiều lần nhưng không nhận được sự hợp tác như mong muốn từ Kyiv.
Ngày 10/10, Trump còn công khai đề nghị Ukraine lựa chọn một tổng thống mới có khả năng đạt được thỏa thuận với Nga. Ông cáo buộc Zelensky đã bỏ lỡ nhiều cơ hội chấm dứt chiến tranh và cho rằng Ukraine cần một nhà lãnh đạo sẵn sàng thương lượng.
Tuy nhiên, Ukraine hiện vẫn đang áp dụng thiết quân luật do cuộc chiến với Nga, khiến các cuộc bầu cử tổng thống chưa thể được tổ chức theo lịch thông thường. Phía Kyiv nhiều lần khẳng định việc bảo đảm an ninh và điều kiện tổ chức bầu cử là những yếu tố cần thiết trước khi có thể tiến hành bỏ phiếu.
Ngoài tranh cãi về các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Nga, quan hệ Washington–Kyiv còn chịu thêm sức ép sau sự cố gián đoạn dịch vụ vệ tinh Starlink, vốn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động liên lạc và phòng thủ bằng máy bay không người lái của quân đội Ukraine.
Một số quan chức Ukraine nghi ngờ Mỹ có liên quan đến việc gián đoạn dịch vụ, nhưng ngày 16/10, Trump phủ nhận cả chính quyền của ông lẫn tỷ phú Elon Musk đã gây ra sự cố. Hiện chưa có bằng chứng được công bố xác nhận Washington cố tình can thiệp vào hệ thống này.
Những diễn biến trên cho thấy bất đồng giữa Mỹ và Ukraine không chỉ xoay quanh phương pháp chấm dứt chiến tranh mà còn liên quan đến chiến lược gây sức ép đối với Nga. Washington đang ưu tiên các biện pháp nhằm giảm giá năng lượng và thúc đẩy đàm phán, trong khi Kyiv cho rằng việc duy trì sức ép quân sự và kinh tế đối với Moscow là cần thiết để đạt được một thỏa thuận hòa bình bền vững.
Tính đến ngày 16/10, chưa có thông báo chính thức về việc Mỹ chấm dứt viện trợ quân sự cho Ukraine hoặc cắt đứt quan hệ với chính quyền Zelensky. Tuy nhiên, những phát biểu liên tiếp của Trump cho thấy bất đồng giữa hai nhà lãnh đạo đang ngày càng công khai, làm gia tăng sự không chắc chắn đối với tiến trình đàm phán hòa bình Nga–Ukraine.
Calitoday tổng hợp
