Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Hoa Kỳ và Iran đang đứng trước những thử thách mới liên quan đến quyền kiểm soát tuyến đường thủy huyết mạch tại Eo biển Hormuz.
1. Thỏa thuận ngừng bắn mong manh
Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã ra thời hạn chót yêu cầu Iran phải mở cửa hoàn toàn Eo biển Hormuz, nếu không sẽ đối mặt với các cuộc không kích diện rộng vào cơ sở hạ tầng trọng yếu. Ngay trước khi thời hạn kết thúc, ông Trump đã đồng ý tạm hoãn kế hoạch ném bom trong hai tuần sau khi Iran chấp thuận mở lại eo biển này.
Tuy nhiên, tranh cãi đã nổ ra khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định thỏa thuận này không bao gồm Lebanon — nơi Israel vẫn đang tiếp tục các đợt oanh tạc dữ dội, bất chấp sự phản đối gay gắt từ phía Iran.
2. Căng thẳng về việc “thu phí” qua eo biển
Trong các bài đăng trên mạng xã hội vào ngày thứ Năm (09/04), Tổng thống Trump đã trực tiếp cáo buộc Iran vi phạm thỏa thuận:
- Cảnh báo về phí cầu đường: Phản ứng trước các báo cáo cho rằng Iran đang thu phí đối với các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz, ông Trump tuyên bố cứng rắn: “Tốt nhất là họ đừng làm thế, và nếu đang làm thì phải dừng lại ngay lập tức!”.
- Cáo buộc thiếu thiện chí: Ông Trump cho rằng Iran đang thực hiện “rất kém” cam kết cho phép dầu lưu thông tự do: “Iran đang làm một việc rất tồi tệ, có người còn gọi là vô liêm sỉ, khi cản trở dầu đi qua eo biển. Đó không phải là thỏa thuận mà chúng ta đã ký kết!”.
- Ý tưởng về “Liên doanh”: Đáng chú ý, trong cuộc điện đàm với ABC News, ông Trump từng gợi ý về một “liên doanh” giữa Mỹ và Iran để cùng quản lý và thu phí như một phương cách bảo vệ an ninh cho tuyến đường này trước các thế lực khác.
3. Những con số tổn thất kinh hoàng
Cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/02 với các chiến dịch tấn công quy mô lớn của liên quân Mỹ – Israel đã để lại những hậu quả nặng nề:
- Thương vong tại Iran: Tehran xác nhận hơn 3.000 người đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bùng nổ.
- Thương vong tại Lebanon: Bộ Y tế Lebanon báo cáo gần 1.900 người chết do các cuộc không kích của Israel.
- Tấn công bằng drone: Lực lượng Cảnh vệ Quốc gia Kuwait cho biết đã phát hiện các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (drone) “thù địch” gây thiệt hại về tài sản tại nước này.
4. Lộ trình ngoại giao sắp tới
Bất chấp những tuyên bố cứng rắn, các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được xúc tiến. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ dự kiến sẽ tổ chức các cuộc đàm phán giữa Israel và Lebanon vào tuần tới nhằm tìm kiếm một giải pháp hạ nhiệt cho mặt trận phía Bắc.
Tóm lược: Tình hình hiện tại là một cuộc chạy đua giữa nỗ lực duy trì lệnh ngừng bắn hai tuần và những tranh chấp về quyền lợi kinh tế tại Eo biển Hormuz. Trong khi Mỹ đe dọa nối lại các cuộc ném bom, Iran vẫn đang tìm cách khẳng định quyền kiểm soát đối với tàu bè qua lại khu vực này dưới sự giám sát của lực lượng vũ trang của họ.
