Hôm thứ Hai, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã đồng ý xem xét vụ việc liệu các trường mầm non Công giáo tại Colorado — nơi từ chối tiếp nhận trẻ em 4 tuổi có cha mẹ là người đồng tính hoặc chuyển giới — có được phép tham gia chương trình giáo dục do tiểu bang tài trợ hay không.
Hai trường mầm non thuộc giáo xứ Công giáo tại khu vực Denver cho rằng việc nhận những trẻ em này sẽ buộc họ phải vi phạm các xác tín tôn giáo của mình. Chương trình của tiểu bang Colorado chi trả kinh phí để các gia đình gửi con em đến trường mầm non tùy chọn, bao gồm cả trường công lập, tư thục và các chương trình dựa trên đức tin. Tuy nhiên, chính quyền tiểu bang đã từ chối cấp ngoại lệ cho các trường Công giáo đối với các quy tắc chống phân biệt đối xử để họ được tham gia chương trình. Giáo hội sau đó đã khởi kiện.
Các thẩm phán tòa cấp dưới trước đó đã đứng về phía chính quyền tiểu bang.
Vụ kiện này — dự kiến sẽ được thụ lý khi nhiệm kỳ mới của Tối cao Pháp viện bắt đầu vào tháng 10 tới — là cuộc xung đột mới nhất giữa các nguyên tắc chống phân biệt đối xử và quyền tự do lương tâm của các nhóm tôn giáo.
Cho đến nay, các nhóm tôn giáo đã giành được thắng lợi áp đảo trước Tối cao Pháp viện đương nhiệm. Năm 2018, tòa đã phán quyết có lợi cho một thợ làm bánh ở Colorado, người từ chối làm bánh cưới cho một cặp đôi đồng giới. Năm 2021, các thẩm phán đã nhất trí rằng một cơ quan dịch vụ xã hội Công giáo ở Philadelphia có quyền không tuân theo các quy định của thành phố và từ chối làm việc với các cặp đôi đồng giới muốn nhận con nuôi.
Trong vụ kiện mới nhất này, Tổng giáo phận Denver và hai giáo xứ Công giáo đã yêu cầu tòa án xem xét lại một tiền lệ pháp lý vốn hạn chế sự bảo vệ của Tu chính án thứ Nhất đối với các thực hành tôn giáo. Tiền lệ mang tên Employment Division v. Smith (năm 1990) quy định rằng các đạo luật trung lập, áp dụng bình đẳng cho mọi công dân, không thể bị khiếu nại trên cơ sở vi phạm quyền tự do tín ngưỡng.
Quyết định năm 1990 đó vốn không được lòng nhiều tín đồ Cơ Đốc giáo bảo thủ, những người cho rằng nó không bảo vệ tôn giáo một cách thỏa đáng. Các Thẩm phán Clarence Thomas, Samuel A. Alito Jr. và Neil M. Gorsuch đều đã ra tín hiệu rằng họ sẵn sàng xem xét lại tiền lệ này.
Trọng tâm của vụ kiện tại Colorado, St. Mary Catholic Parish v. Roy, là chương trình mầm non toàn dân được cử tri thông qua năm 2020. Chương trình yêu cầu các trường tham gia phải ký một thỏa thuận không phân biệt đối xử để đảm bảo mọi gia đình đều có “cơ hội bình đẳng” ghi danh, bất kể chủng tộc, tôn giáo, khuynh hướng tình dục, bản dạng giới, mức thu nhập hay tình trạng khuyết tật.
Các tổ chức Công giáo cho rằng yêu cầu này vi phạm quyền lợi theo Tu chính án thứ Nhất vì nó ngăn cản các thực thể tôn giáo tiếp cận các lợi ích chung của tiểu bang. Họ lập luận rằng tiểu bang đã cấp ngoại lệ cho một số trường chỉ nhận gia đình thu nhập thấp hoặc trẻ khuyết tật, nhưng lại loại trừ các trường mầm non Công giáo vì họ chỉ nhận những gia đình tuân theo giáo lý Công giáo, bao gồm cả các quan điểm về giới tính và tính dục.
Các luật sư từ Quỹ Becket về Tự do Tôn giáo đại diện cho các ngôi trường lập luận rằng: Việc Colorado loại trừ các trường mầm non Công giáo đã “làm giảm khả năng tiếp cận giáo dục, đẩy phụ huynh và trẻ em về phía các trường có cùng quan điểm với chính phủ, đồng thời trừng phạt các trường học và gia đình tôn giáo có quan điểm khác biệt.”
Tổng chưởng lý Colorado Phil Weiser, một đảng viên Dân chủ, cho rằng các cơ sở dựa trên đức tin có quyền linh hoạt trong việc xây dựng giáo trình riêng, nhưng không có trường mầm non nào nhận ngân sách công mà được phép “từ chối trẻ em và gia đình” dựa trên nhân thân của họ.
Phía tiểu bang khẳng định trong hồ sơ gửi tòa án: “Điều này đảm bảo rằng tất cả phụ huynh ở Colorado — bao gồm cả phụ huynh Công giáo và phụ huynh đồng giới — biết rằng con em họ sẽ không bị loại trừ khỏi trường mầm non phù hợp nhất với nhu cầu của gia đình vì lý do thuộc nhóm đối tượng được bảo vệ.”
Trước đó, một hội đồng gồm ba thẩm phán của Tòa phúc thẩm Liên bang Khu vực 10 đã giữ nguyên quyết định của tòa cấp dưới có lợi cho tiểu bang. Tòa phúc thẩm cho rằng yêu cầu không phân biệt đối xử “áp dụng cho tất cả các trường mầm non bất kể là tôn giáo hay thế tục” và các giới chức Colorado không hề có ý định cấm sử dụng tiền thuế cho mục đích tôn giáo.
Tuy nhiên, Richard Garnett, giáo sư Luật tại Đại học Notre Dame, nhận định rằng sự bảo đảm tự do tôn giáo của Tu chính án thứ Nhất không cho phép chính phủ trừng phạt các trường học tôn giáo hoặc các bậc cha mẹ lựa chọn các trường này bằng cách loại họ ra khỏi các chương trình tài trợ giáo dục. Ông cho rằng Colorado đang cố gắng lách các phán quyết gần đây của Tối cao Pháp viện bằng cách áp đặt các yêu cầu buộc trường học tôn giáo phải từ bỏ các chính sách phản ánh đặc trưng đức tin của mình.
Nguồn nytimes
