Một đoạn phim ghi lại bài phát biểu quốc tế của Thủ Tướng CSVN Lê Minh Hưng đang làm dư luận Việt Nam sôi sục. Không phải vì nội dung ngoại giao, mà vì cách người đứng đầu nội các đọc tiếng Anh ngắc ngứ, đứt quãng ngay trên diễn đàn ASEAN. Nhiều người nói họ cảm thấy xấu hổ, bởi đây không còn là chuyện riêng của một cá nhân, mà là bộ mặt quốc gia trước thế giới…
Những ngày qua, mạng xã hội tại Việt Nam lan truyền với tốc độ chóng mặt một đoạn video ghi lại cảnh ông Lê Minh Hưng- Thủ Tướng Chính Phủ CSVN phát biểu bằng tiếng Anh tại Hội nghị ASEAN tổ chức ở thành phố Cebu, Phi Luật Tân. Đoạn phim chỉ kéo dài chưa đầy một phút nhưng đủ làm bùng lên làn sóng tranh cãi dữ dội trên Facebook, TikTok và YouTube. Điều khiến dư luận chú ý không nằm ở nội dung bài phát biểu mà nằm ở cách người đứng đầu nội các Việt Nam đọc tiếng Anh ngập ngừng, đứt đoạn, phải cúi sát xuống giấy và đọc từng chữ như học trò tiểu học đang tập đánh vần ngoại ngữ.
Trong đoạn phim được chia sẻ ngày 16 tháng 5, ông Hưng phát âm khó nhọc câu: “Asia needs to accelerate the, the ratification and framwork to protect our people.” Ngay cả chữ “framework” cũng bị đọc sai thành “framwork”, trong khi nhịp điệu ngắt quãng khiến nhiều người liên tưởng tới một học sinh mới học ngoại ngữ chứ không phải một nguyên thủ đang đứng trên diễn đàn quốc tế.
Điều đáng chú ý là đoạn phát biểu này trước đó từng xuất hiện trên chương trình thời sự của đài truyền hình nhà nước Việt Nam, nhưng phần tiếng Anh đã bị chèn thuyết minh tiếng Việt nên khán giả trong nước không nghe rõ giọng đọc nguyên thủ. Chỉ tới khi đoạn phim tách riêng phần âm thanh lan truyền trên mạng xã hội thì phản ứng dư luận mới thực sự bùng nổ.
Một tài khoản Facebook tên Lam Long mỉa mai: “Giáo sư này học ở mô? Chắc ở Tokyo.” Trong khi đó, tài khoản Trần Quốc Thịnh bình luận: “Báo chí lề đảng ca tụng đủ điều, giờ mới được nghe thủ tướng nói tiếng Anh thật.” Một số ý kiến gay gắt hơn cho rằng hình ảnh ấy làm họ “mất mặt với thế giới” khi so sánh với lãnh đạo nhiều quốc gia ASEAN khác vốn có khả năng diễn thuyết lưu loát bằng tiếng Anh ngay cả khi không cần giấy đọc.
Theo thông tin công khai, ông Lê Minh Hưng từng học cử nhân tiếng Pháp tại Đại Học Quốc Gia Hà Nội, sau đó theo học các chương trình tài chính và kinh tế tại Trung Cộng và Nhật Bản. Ông có bằng cao học về chính sách công tại Nhật. Chính vì vậy, nhiều người càng bất ngờ khi khả năng phát biểu Anh ngữ của một nguyên thủ lại bị đánh giá yếu đến mức như vậy.
Tuy nhiên, giữa làn sóng chỉ trích, cũng xuất hiện một số ý kiến bênh vực. Họ cho rằng việc một lãnh đạo dám trực tiếp nói tiếng Anh, dù chưa lưu loát, vẫn còn đáng ghi nhận hơn việc hoàn toàn né tránh ngoại ngữ. Một số người nhắc lại trường hợp của ông Phạm Minh Chính trước đây từng gây tranh cãi khi phát âm câu “Merry Christmas and Happy New Year” một cách gượng gạo trong một buổi gặp gỡ doanh giới ngoại quốc hồi cuối năm 2025.
Nhưng điều khiến dư luận khó chấp nhận không đơn thuần là chuyện phát âm chưa chuẩn. Điều gây tranh cãi sâu xa hơn là câu hỏi: vì sao những người đứng đầu quốc gia, đại diện cho hình ảnh Việt Nam trên diễn đàn quốc tế, lại liên tục để lộ sự yếu kém ngoại ngữ tới mức trở thành đề tài bàn tán công khai?
Trong thời đại hội nhập toàn cầu, Anh ngữ không còn là kỹ năng phụ thuộc. Đối với nguyên thủ quốc gia, đó gần như là phương tiện làm việc tối thiểu. Một bài phát biểu quốc tế không chỉ truyền tải thông điệp chính trị mà còn phản chiếu trình độ, sự chuẩn bị và bộ mặt quốc gia. Khi lãnh đạo nói chuyện ngập ngừng, thiếu tự tin, hình ảnh đất nước ít nhiều cũng bị ảnh hưởng theo.
Nhiều chuyên gia cho rằng đây không phải câu chuyện cá nhân riêng của ông Hưng hay ông Chính, mà phản ánh một vấn đề rộng lớn hơn trong cơ chế tuyển chọn và đào tạo giới lãnh đạo cao cấp tại Việt Nam. Suốt nhiều năm qua, tiêu chuẩn lý lịch, phe nhóm, cơ cấu quyền lực hay kinh nghiệm hành chánh thường được đặt nặng hơn khả năng hội nhập quốc tế. Hậu quả là không ít viên chức bước lên những vị trí rất cao nhưng lại thiếu kỹ năng giao tiếp toàn cầu, trong khi thế giới hiện đại đòi hỏi điều hoàn toàn ngược lại.
Một cựu nhà ngoại giao tại Hà Nội nhận xét rằng các lãnh đạo tại Tân Gia Ba, Mã Lai hay Phi Luật Tân thường được đào tạo trong môi trường giáo dục quốc tế từ rất sớm, được huấn luyện diễn thuyết và tranh luận quốc tế một cách bài bản. Trong khi đó, nhiều viên chức Việt Nam trưởng thành trong môi trường hành chánh khép kín, ít va chạm quốc tế nên dễ lúng túng khi đứng trước truyền thông ngoại quốc.
Điều làm dư luận thất vọng hơn cả chính là thái độ lâu nay của hệ thống truyền thông nhà nước. Mỗi chuyến công du thường được mô tả bằng những mỹ từ như “bản lĩnh”, “uy tín quốc tế”, “dấu ấn ngoại giao”, nhưng người dân ngày nay có thể tiếp cận trực tiếp video gốc và âm thanh thật trên mạng xã hội. Khoảng cách giữa tuyên truyền và thực tế vì thế ngày càng khó che giấu.
Có lẽ điều công chúng mong đợi không phải là một lãnh đạo nói tiếng Anh như người bản xứ. Người dân có thể cảm thông với giọng accent hay vài lỗi phát âm. Nhưng điều họ muốn nhìn thấy là sự chuẩn bị nghiêm túc, khả năng giao tiếp đủ tự tin và phong thái tương xứng với vị trí đại diện quốc gia. Bởi trong nền ngoại giao hiện đại, đôi khi chỉ vài phút đứng trên bục phát biểu cũng đủ để thế giới nhìn ra trình độ và bộ mặt của cả một guồng máy cầm quyền.
NGƯỜI QUAN SÁT
