Tòa án ra lệnh khôi phục thẻ tác nghiệp cho 7 phóng viên của nhật báo The New York Times.
Vào thứ Sáu vừa qua, một thẩm phán liên bang đã phán quyết rằng các biện pháp hạn chế của Ngũ Giác Đài đối với các cơ quan thông tấn là vi phạm Tu chính án Thứ nhất. Tòa đã ra lệnh bãi bỏ một phần chính sách của Bộ Quốc phòng, mang lại chiến thắng cho tờ The New York Times — đơn vị đã đệ đơn kiện vào tháng 12 năm ngoái để phản đối các rào cản này.
Thẩm phán Paul Friedman, thuộc Tòa án Địa hạt Hoa Kỳ tại Quận Columbia, cũng ra lệnh cho Ngũ Giác Đài phải khôi phục thẻ báo chí cho 7 phóng viên của The Times. Các phóng viên này đã buộc phải nộp lại thẻ vào tháng 10 thay vì ký cam kết tuân thủ chính sách mới — một quy định cho phép Ngũ Giác Đài đơn phương tuyên bố phóng viên là “mối đe dọa an ninh” và thu hồi quyền tác nghiệp nếu họ có bất kỳ hành vi nào mà Bộ Quốc phòng cho là nguy hại đến an ninh quốc gia.
Trong bản phán quyết, Thẩm phán Friedman viết rằng chính sách của Ngũ Giác Đài đang có xu hướng “ưu ái những phóng viên chỉ sẵn sàng đăng tải các tin bài có lợi cho giới lãnh đạo Bộ Quốc phòng hoặc những thông tin đã được họ định hướng sẵn.”
Đồng tình với lập luận của phía The Times, Thẩm phán Friedman nhấn mạnh rằng Ngũ Giác Đài đã tự trao cho mình quá nhiều quyền lực trong việc thực thi các quy định mới này.
Áp lực lên giới truyền thông dưới thời Tổng thống Trump
Phán quyết này là một thất bại đối với chính quyền Trump trong bối cảnh một chiến dịch gây áp lực đa diện đang nhắm vào giới truyền thông. Cả hai đài CBS News và ABC News trước đó đã phải đồng ý chi trả 16 triệu Mỹ kim mỗi bên để dàn xếp các vụ kiện do Tổng thống Trump khởi xướng chống lại các nhà đài này. Năm ngoái, ngôi sao truyền hình Jimmy Kimmel của đài ABC cũng bị tạm thời đình chỉ lên sóng sau khi cơ quan quản lý truyền thông hàng đầu của ông Trump chỉ trích chương trình của anh và đe dọa sẽ áp dụng các biện pháp chế tài đối với nhà đài.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, cựu điều phối viên của đài Fox News, tiếp tục duy trì lập trường đối đầu của ông Trump đối với báo chí. Ông từng đề nghị cấm cửa một phóng viên của NBC News vào Ngũ Giác Đài, sau đó dỡ bỏ khu vực làm việc tại chỗ của nhiều cơ quan thông tấn. Vài tháng sau, ông tiếp tục cắt giảm đặc quyền tác nghiệp tự do (không cần người hộ tống) của các ký giả bên trong khu phức hợp này.
Người phát ngôn của tờ The Times tuyên bố phán quyết này “khẳng định quyền của The Times và các phương tiện truyền thông độc lập khác trong việc tiếp tục đặt câu hỏi thay mặt cho công chúng.” Người này nói thêm: “Người dân Mỹ xứng đáng được biết cách chính phủ của họ đang vận hành, cũng như những hành động mà quân đội đang thực hiện dưới danh nghĩa của họ và bằng tiền thuế của họ.”
Bộ Tư pháp hiện vẫn chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về phán quyết này.
Tranh cãi về “Tin mật” và Tu chính án Thứ nhất
Chính sách của Ngũ Giác Đài có hiệu lực từ tháng 10 năm ngoái đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ nhiều cơ quan báo chí chính thống vì hình phạt đối với các phương pháp thu thập tin tức vốn từ lâu đã được Tu chính án Thứ nhất bảo vệ. Hàng chục phóng viên có thẻ báo chí tại Ngũ Giác Đài đã thà nộp lại thẻ còn hơn là ký vào chính sách mới. Sau đó, Bộ Quốc phòng đã cấp thẻ cho một nhóm truyền thông mới, đa số là các bình luận viên hoặc những người có sức ảnh hưởng (influencers) ủng hộ ông Trump.
Tại buổi điều trần ngày 6 tháng 3, Thẩm phán Friedman đã bày tỏ sự bất bình đối với các quy định này. Khi luật sư của Bộ Tư pháp lập luận rằng các ký giả không được Tu chính án Thứ nhất bảo vệ khi họ tìm cách khai thác “các thông tin không được phép tiết lộ,” Thẩm phán đã phản ứng gay gắt.
“Tại sao không? Tại sao không?” Thẩm phán Friedman chất vấn, đồng thời nói thêm rằng giới chức Bộ Quốc phòng đơn giản là có quyền từ chối trả lời, nhưng “không có điều luật nào cấm” phóng viên đặt câu hỏi.
Thẩm phán cũng tỏ ra hoài nghi về điều khoản tuyên bố một số phương thức tìm kiếm nguồn tin (tips) của báo chí là phạm quy. Hiện vẫn chưa rõ liệu chính phủ có kháng cáo phán quyết này hay không. Trước đó, Bộ Tư pháp đã đề nghị tòa án trả lại các quy định này cho Bộ Quốc phòng để “điều chỉnh” thay vì hủy bỏ hoàn toàn, nhưng Thẩm phán đã bác bỏ ý định này.
Ông Gabe Rottman, Phó Chủ tịch phụ chính sách tại Ủy ban Phóng viên về Tự do Báo chí (Reporters Committee for Freedom of the Press), phát biểu: “Tòa án đã khẳng định rằng an ninh và tự do của chúng ta dựa trên quyền tự do xuất bản của báo chí và khả năng của công chúng trong việc tiếp cận tin tức về các vấn đề chính phủ mà không chịu sự kiểm soát của nhà nước.”
Nguồn nytimes
