Washington — Hôm thứ Hai, một thẩm phán liên bang đã vĩnh viễn ngăn chặn Bộ Tư pháp công bố phần báo cáo của cựu công tố viên đặc biệt Jack Smith, trong đó nêu chi tiết cuộc điều tra của ông về cáo buộc Tổng thống Trump xử lý sai các tài liệu mật của chính phủ và cản trở cuộc điều tra liên bang.
Thẩm phán Tòa án Quận Hoa Kỳ Aileen Cannon đã chấp thuận yêu cầu của ông Trump và hai trong số những người đồng bị cáo trước đây của ông trong vụ án, Walt Nauta và Carlos de Oliveira, để ban hành lệnh cấm công bố tập thứ hai của báo cáo của Smith. Lệnh này cấm Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi hoặc những người kế nhiệm bà công bố hoặc chia sẻ phần đó của báo cáo cuối cùng.
Bondi đã quyết định rằng tập thứ hai của báo cáo không nên được công bố rộng rãi, một phần vì những nghi vấn xung quanh tính hợp pháp của việc bổ nhiệm Smith làm cố vấn đặc biệt. Cannon, người giám sát việc truy tố ông Trump trong vụ án tài liệu, đã phán quyết vào tháng 7 năm 2024 rằng Smith được bổ nhiệm làm cố vấn đặc biệt một cách bất hợp pháp và bác bỏ các cáo buộc chống lại tổng thống.
Ông Smith đã kháng cáo quyết định đó, nhưng vụ án cuối cùng đã kết thúc sau khi ông Trump giành được nhiệm kỳ thứ hai tại Nhà Trắng.
Thẩm phán Cannon viết trong phán quyết của mình: “Công tố viên đặc biệt Smith, hành động mà không có thẩm quyền hợp pháp, đã thu được bản cáo trạng trong vụ án này và khởi xướng các thủ tục dẫn đến phán quyết cuối cùng bác bỏ tất cả các cáo buộc. Kết quả là, các bị cáo trước đây trong vụ án này, giống như bất kỳ bị cáo nào khác trong tình huống này, vẫn được hưởng quyền suy đoán vô tội được coi là thiêng liêng trong hệ thống hiến pháp của chúng ta. Vì những lý do hiển nhiên, Tòa án không cần phải hành động trái với sự bảo vệ đó nếu không có chỉ thị theo luật định hoặc chỉ thị hợp pháp khác yêu cầu.”
Thẩm phán Cannon, người được ông Trump bổ nhiệm vào tòa án quận liên bang ở Nam Florida trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông, cũng viết rằng tập thứ hai chứa “nhiều bằng chứng quan trọng” vẫn đang được bảo mật theo lệnh được ban hành trong giai đoạn đầu của vụ án.
Bà ấy nói rằng việc cho phép công bố báo cáo sẽ dẫn đến việc một lượng lớn tài liệu liên quan đến vụ án bị công khai.
“Hơn nữa, mặc dù đúng là các công tố viên đặc biệt trước đây đã công bố báo cáo cuối cùng sau khi kết thúc công việc, nhưng dường như họ đã làm như vậy sau khi quyết định không truy tố hoặc sau khi có phán quyết kết tội thông qua thỏa thuận nhận tội hoặc xét xử,” Cannon tiếp tục. “Tòa án khó tìm thấy trường hợp nào mà một công tố viên đặc biệt trước đây lại công bố báo cáo sau khi khởi tố hình sự mà không dẫn đến phán quyết kết tội, ít nhất là không phải trong trường hợp như thế này, nơi các bị cáo phản đối các cáo buộc ngay từ đầu và vẫn tuyên bố mình vô tội.”
Nếu không có lệnh của Cannon, báo cáo của Smith dự kiến sẽ được công bố vào thứ Ba.
Kendra Wharton, một trong những luật sư của ông Trump, cho biết thẩm phán “đã phán quyết đúng đắn rằng việc tiết lộ rộng rãi lời khai được bảo vệ của bồi thẩm đoàn và các tài liệu khám phá liên quan đến một vụ án hình sự đã bị bác bỏ, cùng với việc công bố các ý kiến và cáo buộc chưa được chứng minh của một công tố viên vi hiến, là không có chỗ trong hệ thống tư pháp Mỹ. Lòng dũng cảm và quyết tâm của Thẩm phán Cannon về những vấn đề quan trọng liên quan đến thủ tục tố tụng công bằng này cần được ghi nhận và giảng dạy trong các lớp học luật trên khắp nước Mỹ.”
Người phát ngôn của ông Smith từ chối bình luận. Bộ Tư pháp chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận.
Hai nhóm giám sát chính phủ, American Oversight và Knight Institute, đã cố gắng buộc phải công bố Tập II và tìm kiếm sự can thiệp từ tòa phúc thẩm liên bang phụ trách tòa án của Cannon ở Fort Pierce, Florida.
“Phán quyết của Thẩm phán Cannon tiếp tục một xu hướng đáng lo ngại là các quyết định bảo vệ tổng thống khỏi sự giám sát của công chúng và đặt bí mật lên trên quyền được biết của công chúng,” Chioma Chukwu, giám đốc điều hành của American Oversight, cho biết trong một tuyên bố. “Bằng cách ngăn chặn vĩnh viễn việc công bố Tập II của báo cáo của Công tố viên đặc biệt và bác bỏ nỗ lực của chúng tôi nhằm xin tạm hoãn trong khi kháng cáo được tiến hành, tòa án đã đảm bảo rằng công chúng bị từ chối thông tin có tầm quan trọng quốc gia đặc biệt.”
Scott Wilkens, cố vấn cấp cao tại Viện Knight, cũng chỉ trích lệnh của Cannon.
“Quyết định của Thẩm phán Cannon về việc ngăn chặn vĩnh viễn việc công bố báo cáo vô cùng quan trọng này là không thể phù hợp với Tu chính án thứ nhất và luật pháp thông thường,” ông nói trong một tuyên bố. “Không có cơ sở chính đáng nào cho việc tiếp tục ngăn chặn nó.”
Tháng trước, ông Trump và đội ngũ luật sư riêng của ông đã yêu cầu thẩm phán Cannon ban hành lệnh ngăn chặn các quan chức “hiện tại, trước đây và tương lai” của Bộ Tư pháp công bố bản báo cáo này.
Bộ Tư pháp ủng hộ yêu cầu của ông Trump, đồng ý rằng báo cáo thứ hai của Smith “không nên được công bố bên ngoài Bộ Tư pháp”.
Các luật sư của ông Trump lập luận: “Việc phát hành trái phép tập II có thể cấu thành hành vi vi phạm không thể khắc phục đối với các phán quyết hiến pháp của Tòa án trong vụ án hình sự cơ bản và các nguyên tắc nền tảng về sự phân chia quyền lực.”
Các luật sư của Bộ Tư pháp đã riêng rẽ tuyên bố rằng cuộc điều tra của Smith là “bất hợp pháp ngay từ khi bắt đầu”.
“Smith không chỉ sử dụng Bộ Tư pháp như một vũ khí chống lại một ứng cử viên tổng thống hàng đầu nhằm theo đuổi mục đích phản dân chủ, mà ông ta còn làm điều đó mà không có thẩm quyền pháp lý và nhắm vào các hoạt động được hiến pháp bảo vệ,” họ viết .
Các công tố viên tiếp tục: “Nói một cách đơn giản, nhiệm kỳ của Smith đầy rẫy những hành vi bất hợp pháp và không đúng mực, và trong bất kỳ trường hợp nào, sản phẩm công việc của ông ta cũng không nên được Bộ này xem xét với đầy đủ trọng lượng và thẩm quyền”, đồng thời cho biết thêm rằng Bondi đã đánh dấu báo cáo là “một thông tin trao đổi nội bộ mang tính chất thảo luận, được bảo mật và không được công bố ra ngoài Bộ Tư pháp”.
Năm 2023, Smith đã khởi tố hai vụ án hình sự chống lại ông Trump. Vụ thứ nhất xuất phát từ cáo buộc âm mưu phá hoại quá trình chuyển giao quyền lực sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, và vụ thứ hai liên quan đến cáo buộc tổng thống xử lý sai các tài liệu mật của chính phủ sau khi kết thúc nhiệm kỳ đầu tiên. Ông Trump phủ nhận mọi hành vi sai trái và tuyên bố không phạm tội đối với tất cả các cáo buộc.
Cả hai vụ việc đều kết thúc sau khi ông Trump tái đắc cử tổng thống. Ông Smith đã từ chức trước khi ông Trump nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, nhưng trước khi rời nhiệm sở, ông đã đệ trình một báo cáo gồm hai tập, trình bày chi tiết các cuộc điều tra của mình cho Bộ trưởng Tư pháp lúc bấy giờ là ông Merrick Garland.
Bản báo cáo nhanh chóng trở thành tâm điểm của các tranh chấp pháp lý. Hai bị cáo cùng với ông Trump trong vụ kiện liên quan đến các tài liệu này, Nauta và de Oliveira, đã cố gắng ngăn chặn việc công bố một phần báo cáo của Smith liên quan đến cuộc điều tra về cuộc bầu cử năm 2020.
Tuy nhiên, những nỗ lực của họ đã không thành công , và tập tài liệu đó đã được công bố vài ngày trước lễ nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Nhưng tập thứ hai vẫn chưa được công khai.
Garland đã giữ bí mật phần đó của báo cáo vì các thủ tục pháp lý đang diễn ra liên quan đến Nauta và de Oliveira. Nhưng vào tháng Hai năm ngoái, một tòa phúc thẩm liên bang đã chấp thuận yêu cầu của Bộ Tư pháp về việc đình chỉ vụ kiện chống lại họ, chấm dứt vụ việc.
Tuy nhiên, vào tháng Giêng năm ngoái, Cannon đã ban hành lệnh cấm công bố tập thứ hai. Bộ Tư pháp, Nauta và de Oliveira đã tuyên bố trong một hồ sơ tòa án hồi tháng Ba năm ngoái rằng “trong bất kỳ trường hợp nào, tòa án cũng không nên ra lệnh công bố” tập thứ hai của báo cáo của Smith.
Tháng trước, Smith đã điều trần trước Quốc hội về các cuộc điều tra của mình, nhưng chủ yếu thảo luận về vụ việc liên quan đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 do các thủ tục tố tụng đang diễn ra trong vụ án tài liệu.
Các quy định của liên bang yêu cầu các cố vấn đặc biệt phải cung cấp cho tổng chưởng lý một báo cáo giải thích các quyết định truy tố hoặc không truy tố sau khi hoàn thành công việc. Các báo cáo cuối cùng từ các cố vấn đặc biệt trước đây đã được công khai sau khi cuộc điều tra của họ kết thúc.
Trong số những thông tin được công bố trong những năm gần đây có những phát hiện của Robert Hur từ cuộc điều tra về cách cựu Tổng thống Joe Biden xử lý các tài liệu mật từ thời ông còn là Phó Tổng thống, dù cuộc điều tra này không dẫn đến việc buộc tội Biden. Tuy nhiên, báo cáo của Hur đã chỉ trích gay gắt cựu tổng thống, người mà cựu công tố viên đặc biệt cho rằng có thể tự giới thiệu trước bồi thẩm đoàn “như một người đàn ông lớn tuổi, dễ mến, có thiện chí nhưng trí nhớ kém”.
Bộ Tư pháp cũng công bố báo cáo của cựu công tố viên đặc biệt John Durham về cuộc điều tra nguồn gốc vụ việc FBI can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2016. Ba người đã bị truy tố dựa trên cuộc điều tra của Durham và hai người trong số họ được tuyên bố trắng án. Người thứ ba, một cựu luật sư của FBI, đã nhận tội .
Ny ( Theo CBS News)
