Một thảm kịch kinh hoàng vừa xảy ra tại khu vực khai thác khoáng sản ở miền Đông quốc gia Cộng hòa Dân chủ Congo khi một vụ sạt lở lớn chôn vùi hàng trăm người lao động. Con số thương vong nhanh chóng vượt quá 200 người, trong đó có nhiều trẻ em, làm dấy lên làn sóng phẫn nộ về điều kiện khai thác nguy hiểm tại các mỏ khoáng sản của quốc gia châu Phi này….
Ngày 4/ 3/ 2026, bầu không khí tang thương bao trùm khu vực khai thác khoáng sản ở tỉnh Nam Kivu, miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Một vụ sạt lở đất khổng lồ xảy ra tại một mỏ khoáng sản thủ công gần thị trấn Kamituga đã khiến hơn 200 người thiệt mạng, theo các nguồn tin từ chính quyền địa phương và lực lượng cứu hộ.
Vụ việc xảy ra vào khoảng 10 giờ sáng theo giờ địa phương khi hàng trăm thợ mỏ đang làm việc dưới các hầm đào thủ công để tìm quặng. Đột nhiên, một phần sườn đồi phía trên khu vực khai thác bất ngờ đổ sập sau nhiều ngày mưa lớn, tạo ra một dòng đất đá khổng lồ tràn xuống các hố đào. Chỉ trong vài phút, hàng chục hầm mỏ tạm bợ bị chôn vùi hoàn toàn.
Trả lời phỏng vấn truyền thông quốc tế, ông Jacques Purusi Sadiki, thống đốc tỉnh Nam Kivu, cho biết lực lượng cứu hộ được huy động ngay sau khi vụ sạt lở xảy ra. Tuy nhiên, điều kiện địa hình phức tạp và khối lượng đất đá quá lớn khiến công tác tìm kiếm nạn nhân gặp nhiều khó khăn.
“Đây là một trong những thảm họa mỏ nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua tại khu vực này,” ông Sadiki nói trong cuộc họp báo ngày 5/3. “Chúng tôi đã tìm thấy hơn 200 thi thể, và con số này có thể còn tăng lên khi công tác đào bới tiếp tục.”
Theo các nhân chứng, thời điểm xảy ra tai nạn, khu vực mỏ có khoảng 300 đến 400 người đang làm việc. Phần lớn là những thợ mỏ thủ công, nhưng cũng có cả phụ nữ và trẻ em tham gia sàng lọc quặng hoặc vận chuyển đất đá.
Anh Pascal Mbayo, một thợ mỏ sống sót sau vụ sạt lở, kể lại rằng anh đang ở gần cửa hầm khi nghe thấy tiếng đất đá rạn nứt. “Tôi quay lại thì thấy cả ngọn đồi bắt đầu trượt xuống. Mọi người la hét và chạy tán loạn. Chỉ trong vài giây, tất cả biến mất dưới lớp bùn đất.”
Nhiều người dân địa phương đã tự phát tham gia đào bới bằng cuốc xẻng và tay trần để tìm kiếm người thân. Họ làm việc suốt ngày đêm trong hy vọng mong manh có thể cứu được những người còn sống bị mắc kẹt dưới đống đất đá.
Tại một khu vực gần hiện trường, hàng chục thi thể được đặt tạm trên những tấm bạt. Không khí tang thương bao trùm khi gia đình các nạn nhân tụ tập nhận dạng người thân. Tiếng khóc và lời cầu nguyện vang lên khắp khu vực.
Ông Jean-Claude Mukanda, một lãnh đạo cộng đồng địa phương, cho biết nhiều nạn nhân là trẻ em. “Trong các mỏ thủ công, trẻ em thường tham gia nhặt đá và sàng quặng. Vì vậy khi thảm họa xảy ra, các em cũng bị chôn vùi cùng người lớn.”
Miền đông Congo từ lâu nổi tiếng với trữ lượng lớn khoáng sản quý như vàng, coltan và cobalt. Những loại khoáng sản này là nguyên liệu quan trọng trong ngành sản xuất điện tử và pin cho xe điện. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động khai thác ở khu vực này diễn ra theo hình thức thủ công, thiếu sự giám sát và gần như không có các biện pháp an toàn.
Theo các tổ chức nhân quyền, hàng trăm nghìn người Congo đang làm việc trong các mỏ thủ công để kiếm sống. Họ đào hầm bằng tay, sử dụng những công cụ thô sơ và thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở.
Các chuyên gia cho rằng mưa lớn kéo dài trong nhiều ngày trước vụ việc có thể là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm họa. Khi nước thấm vào đất đá quanh khu vực khai thác, các hầm đào trở nên mất ổn định và dễ sụp đổ.
Tuy nhiên, nhiều nhà hoạt động xã hội nhấn mạnh rằng nguyên nhân sâu xa nằm ở việc thiếu quản lý và điều kiện lao động cực kỳ nguy hiểm trong ngành khai thác khoáng sản của Congo.
Bà Nadine Mukasa, một nhà hoạt động của tổ chức phi chính phủ địa phương, cho biết các cảnh báo về nguy cơ sạt lở đã được đưa ra từ trước. “Nhưng vì nghèo đói, người dân vẫn phải tiếp tục xuống hầm mỗi ngày. Họ biết rủi ro, nhưng không có lựa chọn khác.”
Chính Phủ Congo đã tuyên bố mở cuộc điều tra về vụ việc. Bộ trưởng Mỏ Antoinette N’Samba Kalambayi cho biết chính quyền sẽ xem xét các quy định về an toàn trong hoạt động khai thác thủ công.
Tuy nhiên, nhiều người dân địa phương tỏ ra hoài nghi. Những thảm họa tương tự đã xảy ra nhiều lần trong quá khứ, nhưng điều kiện làm việc tại các mỏ vẫn hầu như không thay đổi.
Trong khi đó, lực lượng cứu hộ vẫn tiếp tục đào bới tại hiện trường. Những chiếc máy xúc được điều đến để hỗ trợ dọn dẹp đất đá, nhưng nhiều khu vực vẫn phải đào bằng tay vì lo ngại máy móc có thể làm sập thêm các hầm mỏ còn lại.
Đến tối 6/3, con số nạn nhân thiệt mạng vẫn tiếp tục tăng khi thêm nhiều thi thể được tìm thấy dưới lớp đất dày. Các nhà chức trách lo ngại rằng hàng chục người khác vẫn còn bị chôn vùi.
Thảm họa tại mỏ khoáng sản ở Nam Kivu một lần nữa phơi bày thực tế khắc nghiệt của ngành khai thác khoáng sản tại Congo, nơi những tài nguyên quý giá của thế giới lại được khai thác bằng cái giá quá đắt – sinh mạng của những người lao động nghèo./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp: Reuters, XinhuaNews…)
