CaliToday News – Một năm sau làn sóng dịch chuyển sản xuất và tìm nguồn cung ứng ra khỏi Trung Quốc nhằm né tránh mức thuế quan cao hơn của Mỹ, nhiều doanh nghiệp nhận thấy việc tái lập hệ sinh thái nhà xưởng tại quốc gia này không hề dễ dàng và đang đưa hoạt động sản xuất trở lại.
Dù chưa có số liệu chính thức về quy mô dòng vốn và đơn hàng quay về Trung Quốc, nhiều bên mua hàng cho biết họ giữ lại hoặc tái hợp tác với các nhà cung cấp Trung Quốc do các nhà máy ở nước ngoài chật vật để đáp ứng về tay nghề lao động, mạng lưới nhà cung ứng và nguồn điện ổn định.
Khó khăn khi nhân rộng chuỗi cung ứng ngoài Trung Quốc
Chiến lược “Trung Quốc cộng một” (China plus one) từng được kỳ vọng giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro thuế quan, nhưng trên thực tế lại rất khó triển khai đồng bộ:
- Khách hàng Mỹ quay lại: Bà Heather Kuang, Phó Chủ tịch công ty đúc kim loại Dawang Metals tại Đan Đông, cho biết một khách hàng máy nông nghiệp lớn của Mỹ từng chuyển đơn hàng sang Ấn Độ năm ngoái vì thuế quan của Tổng thống Donald Trump, nhưng nay đã quay lại đặt hàng sau khi gặp trục trặc tại đó. Bà nhấn mạnh lợi thế chuỗi cung ứng của Trung Quốc vẫn quá lớn và rất khó sao chép ở nơi khác.
- Gã khổng lồ bán lẻ chuyển hướng: Hai nguồn tin am hiểu sự việc cho biết nhà bán lẻ Mỹ Target đã chuyển một số đơn hàng về lại các nhà cung cấp Trung Quốc do gián đoạn chuỗi cung ứng và hạn chế sản xuất ở nước ngoài. Hãng thời trang nhanh Shein cũng đang thu hẹp một số hoạt động tại Việt Nam.
- Bài toán chi phí linh kiện: Ông Jin Chaofeng, chủ một doanh nghiệp xuất khẩu đồ nội thất ngoài trời ở Hàng Châu, đã đóng cửa xưởng sản xuất mở năm 2024 tại TP.HCM để đưa hoạt động về lại Trung Quốc trong năm nay. Ông cho biết gặp khó khăn khi tìm kiếm thiết bị tại Việt Nam và phải nhập từng chi tiết cơ bản như ốc vít hay khuôn đựng cốc từ Trung Quốc; tính gộp mọi yếu tố thì chi phí tổng thể không chênh lệch nhiều.
Lợi thế thuế quan thu hẹp và bài toán năng lượng
Một trong những lý do ban đầu thúc đẩy rời Trung Quốc là chênh lệch thuế quan của Mỹ. Theo ước tính vào tháng 7 của Economist Intelligence Unit (EIU), thuế suất hiệu dụng mà hàng hóa Trung Quốc chịu khi vào Mỹ là khoảng 20%, trong khi Việt Nam là 6,1%, Indonesia là 13,4% và Thái Lan là 4,5%. Tuy nhiên, EIU nhận định khoảng cách ưu đãi này đang thu hẹp lại khi Washington mở rộng diện áp thuế sang nhiều quốc gia khác, buộc các nhà sản xuất Trung Quốc phải tính toán lại việc đầu tư ra nước ngoài.
Bên cạnh giá cả, khả năng tiếp cận nguồn điện đã trở thành yếu tố quyết định, nhất là khi cuộc khủng hoảng Trung Đông thử thách mức độ tin cậy năng lượng của các cơ sở sản xuất:
- Ông Stanislaw Krykun, CEO công ty bao bì DST Pack (Ba Lan), cho biết khi chi phí nguyên liệu nhựa tăng 15% vào tháng 4 do giá dầu leo thang, đối tác nhà máy tại Thâm Quyến của ông vẫn vận hành ổn định nhất. DST Pack đặt 80% sản lượng tại Thâm Quyến, 20% còn lại chia đều cho các cơ sở tại Mỹ và châu Âu (những nơi có chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm cao gấp 2 đến 3 lần).
- Luật sư Guan Baokui tại Thanh Đảo, người chuyên tư vấn cho các nhà sản xuất, cho biết Việt Nam và Indonesia gặp phải tình trạng nguồn cung cấp điện “không ổn định và không liên tục” — vấn đề càng trở nên trầm trọng hơn khi giá dầu toàn cầu tăng vọt.
Tâm thế của các nhà xuất khẩu
Dù vậy, các trung tâm sản xuất đối thủ như Ấn Độ, Indonesia và Việt Nam vẫn thu hút dòng vốn đầu tư trị giá hàng tỷ USD từ các hãng sản xuất điện tử, ô tô. Bà Yu Yangxian, người kinh doanh tủ khóa điện tử và máy bán hàng tự động, cho biết công ty bà vẫn duy trì khoảng 1/8 tổng công suất tại Việt Nam như một biện pháp dự phòng và có thể mở rộng thêm nếu thuế quan tăng vọt.
Mặt khác, không phải doanh nghiệp nào ở Trung Quốc cũng thấy đơn hàng từ Mỹ phục hồi. Bà Summer Hu, đại lý bán hàng quà tặng và đồ thể thao ngoài trời ở Ninh Ba, cho biết công ty chưa ghi nhận sự gia tăng đơn hàng từ Mỹ do cạnh tranh quá khốc liệt.
Các động thái điều chỉnh này diễn ra trước thềm cuộc gặp dự kiến trong tháng giữa ông Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm làm rõ cơ chế hạ thấp rào cản đối với một số hàng hóa không nhạy cảm. Dù vậy, các nhà xuất khẩu khẳng định không đặt kỳ vọng vào việc hội nghị thượng đỉnh sẽ tháo gỡ toàn bộ vướng mắc, mà phải chủ động tìm kiếm các thị trường xuất khẩu để tự duy trì hoạt động.
Ban tập viên CaliToday
