Năm năm sau cuộc tấn công Điện Capitol ngày 6/1/2021, vài chục người tham gia bạo loạn — trong đó có nhiều người từng bị giam và sau đó được ân xá — đã tập trung tại Washington để đi lại lộ trình cũ và thề sẽ tiếp tục đấu tranh đòi “trả đũa”, thậm chí nhắm vào cả chính quyền Trump.
Những người tự gọi mình là “J6ers” được tiếp thêm khí thế bởi Tổng thống Donald Trump, người đã ân xá hoặc giảm án cho gần 1.600 cá nhân lập kế hoạch hoặc tham gia xông vào Điện Capitol nhằm phản đối kết quả bầu cử năm 2020. Trong cuộc tuần hành kỷ niệm hôm thứ Ba, họ ca ngợi ông Trump vì đã “giải phóng” họ, nhưng đồng thời chỉ trích chính quyền vì chưa làm đủ cho họ.
“Điều chúng tôi tìm kiếm là sự trừng phạt thích đáng,” Enrique Tarrio, nhà hoạt động cực hữu và thủ lĩnh nhóm Proud Boys, một trong những người tổ chức sự kiện 6/1/2021 và lễ kỷ niệm lần này, nói. “Không có trách nhiệm giải trình thì không có công lý.”
“Tôi trung thành với Donald Trump, nhưng sự trung thành đó không kéo dài sang chính quyền của ông,” Barry Ramey — người từng bị kết án vì tấn công cảnh sát trong vụ bạo loạn và nói rằng mình hối hận — cho biết. Ông nêu tên Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và Giám đốc Federal Bureau of Investigation Kash Patel trong số các quan chức “có thể làm tốt hơn”.
Những người tham gia tuần hành đưa ra nhiều yêu sách, từ bồi thường tài chính đến cải cách nhà tù. Tuy nhiên, chưa rõ mức độ chính quyền Trump lắng nghe đến đâu.
Không có quan chức nào của chính quyền Trump xuất hiện tại cuộc tuần hành và мит-tinh hôm thứ Ba, dù Tòa Bạch Ốc đã khởi động một nỗ lực chính thức nhằm khắc họa những người bạo loạn là nạn nhân vô tội của sự khiêu khích từ cảnh sát. Nhiều đồng minh của ông Trump từng quảng bá sự kiện — như Stephen K. Bannon — cũng vắng mặt, khiến ông Tarrio trở thành gương mặt nổi bật nhất.
Những người dự lễ kỷ niệm cũng tỏ ra chia rẽ về cách ứng xử khi trở lại tâm điểm chú ý. Sự kiện được quảng bá như một lễ tưởng niệm Ashli Babbitt — người bị bắn khi tìm cách xông vào phòng Hạ viện ngày 6/1/2021 — và những người biểu tình khác đã thiệt mạng trong vụ tấn công. Một số người đặt hoa quanh Điện Capitol để tưởng nhớ bà Babbitt.
Tuy nhiên, bầu không khí mang tính thách thức và ồn ào hơn là một buổi cầu nguyện. Những người tham gia reo hò vì được ân xá và la ó các sĩ quan cảnh sát được giao bảo vệ tuyến đường, dù số cảnh sát áp đảo đoàn người.
“Đây là một lễ kỷ niệm đầy thỏa mãn, thể hiện sự thách thức trước bạo quyền,” Samuel Lazar nói, khi giơ bức tranh do ông đặt vẽ cảnh mình bắt tay ông Trump trước Điện Capitol, giữa đám đông những người được ân xá vì hành động ngày 6/1/2021.
Một nhóm người khác vây quanh các cảnh sát Washington, hô “xấu hổ, xấu hổ” và gọi họ là “bọn côn đồ giết người” hay “rác rưởi hạ đẳng”. Ban tổ chức kín đáo cảm ơn những cảnh sát khác vì đã ngăn chặn các nhóm phản đối đối diện.
Lực lượng thực thi pháp luật phong tỏa hơn một dặm đại lộ Constitution — nơi tập trung nhiều tòa nhà liên bang — dù đoàn người chỉ chiếm chưa đầy một dãy phố. Nhiều lần, các cuộc khẩu chiến nổ ra giữa người tuần hành và nhóm phản đối rải rác dọc tuyến đường; hai bên dùng loa tay khuếch đại những lời sỉ nhục và chửi rủa.
“Khủng bố!” một người đàn ông hét vào đoàn người khi họ đi qua.
“Bạn trai của vợ anh đã bỏ phiếu cho Trump!” một người tuần hành ngày 6/1 đáp trả.
Trong một cuộc đối đầu căng thẳng gần Điện Capitol, Guy Reffitt — thành viên nhóm dân quân Three Percenters và là bị cáo đầu tiên trong các vụ án 6/1 bị kết án — dùng micro nhắc rằng đây là một lễ tưởng niệm, không phải cuộc biểu tình.
Nhiều người tham gia nói họ muốn thấy các cảnh sát mà họ đổ lỗi cho cái chết của những người bạo loạn bị đưa ra công lý. Những người khác tìm kiếm bồi thường tài chính, cho rằng những tháng — thậm chí nhiều năm — trong tù đã đảo lộn cuộc sống của họ.
“Tôi đang xây dựng lại từ con số không,” ông Reffitt nói, cho biết sự nghiệp của mình đã bị hủy hoại. “Cá nhân tôi cảm thấy chúng tôi nên được bù đắp phần nào để sửa chữa những gì họ đã lấy đi.”
Một số khác nói họ đấu tranh cho cải cách nhà tù sau khi trực tiếp trải nghiệm những điều kiện khắc nghiệt và tước đoạt nhân phẩm trong các trại giam liên bang.
Tuy vậy, tiến triển trên các mặt này sẽ rất khó khăn. Dù đã được ân xá, những người tham gia vẫn gây chia rẽ sâu sắc, vấp phải sự phẫn nộ của giới chỉ trích và thái độ dè chừng từ các đồng minh Cộng hòa ôn hòa hơn của ông Trump.
“Việc thấy những tội phạm này — những kẻ bạo lực đã tấn công Điện Capitol năm năm trước — quay lại hiện trường để hả hê trước nền dân chủ mà họ tìm cách lật đổ khiến tôi buồn nôn,” Spencer Pilcher nói, tay cầm tấm biển ghi “Những kẻ 6/1 phải vào tù (và Trump cũng vậy)”, với biểu tượng chữ vạn bị gạch bỏ.
Nguồn nytimes
