Từng là nhân vật quyền lực bậc nhất trong ngành y Việt Nam suốt nhiều năm, cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nay phải ra trước vành móng ngựa giữa hàng loạt cáo buộc gây thất thoát hàng trăm tỷ đồng công quỹ. Phiên xử không chỉ phơi bày những góc khuất quyền lực phía sau bộ máy y tế quốc doanh, mà còn làm bùng lên làn sóng phẫn nộ của dư luận …
Ngày 20 tháng 5 năm 2026, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội của Việt Nam mở phiên xử sơ thẩm cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng 9 bị can liên quan tới đại án sai phạm tại dự án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Đây được xem là một trong những vụ án gây chấn động lớn nhất ngành y Việt Nam trong nhiều năm qua, bởi số tiền thất thoát bị cáo buộc lên tới hơn 803 tỷ đồng, trong lúc hai bệnh viện từng được quảng bá là công trình trọng điểm phục vụ dân chúng lại bị bỏ hoang nhiều năm trời, cỏ mọc um tùm, máy móc phủ bụi và hàng ngàn bệnh nhân tiếp tục sống trong cảnh quá tải tại các bệnh viện trung ương.
Theo cáo trạng của Viện Công tố Tối cao, bà Nguyễn Thị Kim Tiến bị truy tố về tội “vi phạm quy định quản lý và sử dụng tài sản công gây thất thoát, lãng phí”. Cơ quan công tố xác định trong thời gian nắm chức Bộ trưởng Y tế, bà Tiến là người trực tiếp điều hành các lãnh vực kế hoạch tài chánh, đầu tư xây cất hạ tầng và trang thiết bị y khoa. Tuy nhiên, trong tiến trình phê duyệt hồ sơ đấu thầu, thiết kế và triển khai hai đại dự án bệnh viện nói trên đã xảy ra hàng loạt sai phạm nghiêm trọng, tạo điều kiện cho thuộc cấp thao túng và gây thiệt hại đặc biệt lớn cho ngân khố quốc gia.
Điều khiến dư luận chú ý là ngay tại phiên xử sáng 20 tháng 5, nhiều lời khai của thuộc cấp của bà Tiến cho thấy, hầu như mọi quyết định quan trọng đều phải thông qua bà này. Các bị can nguyên là lãnh đạo Ban Quản lý Dự án khai rằng hầu hết hồ sơ, chủ trương và kế hoạch thực hiện đều phải trình trực tiếp cho Bộ trưởng để xin ý kiến trước khi thi hành. Điều này làm dư luận đặt câu hỏi lớn: nếu người đứng đầu nắm toàn bộ quyền quyết định, thì liệu có thể nói mình “không biết” hay “không nắm rõ sự việc” được hay không.
Theo hồ sơ vụ án, hai cựu thuộc cấp của bà Tiến là Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn bị cáo buộc lợi dụng quyền hạn để ép các nhà thầu phải chi tiền phần trăm mỗi khi được giải ngân hay thanh toán dự án. Tổng số tiền mà hai người này bị cho là đã nhận lên tới hàng chục tỷ đồng. Đặc biệt, tại cơ quan điều tra, các bị can khai đã đưa gần 18 tỷ đồng cùng 100 ngàn Mỹ kim cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến. Tuy nhiên, cựu Bộ trưởng chỉ thừa nhận đã nhận 7,5 tỷ đồng và cho rằng bản thân “không biết nguồn gốc số tiền”, nên không bị truy tố về tội nhận hối lộ.
Chi tiết này khiến nhiều người dân phẫn nộ vì khó ai có thể tin rằng hàng triệu đô-la và hàng tỷ đồng được mang tới tận tay mà người nhận lại có thể “không biết gì”. Trong lúc biết bao bệnh nhân nghèo phải nằm ghép giường, chen chúc trong hành lang bệnh viện, chờ đợi từng viên thuốc hay từng ca giải phẫu, thì những công trình bệnh viện trị giá hàng ngàn tỷ đồng lại bị biến thành đống bê tông bỏ hoang. Điều đó càng làm lộ rõ bộ mặt mục ruỗng của bộ máy quản lý y tế đầy quyền lợi phe nhóm và nạn chia chác công quỹ.
Nhiều ý kiến cho rằng vụ án này không đơn thuần chỉ là sai phạm hành chánh, mà phản ánh căn bệnh kéo dài trong guồng máy cai trị: quyền hành tập trung tuyệt đối nhưng trách nhiệm thì bị đùn đẩy, còn hậu quả sau cùng người dân phải gánh chịu. Những bệnh viện dang dở không chỉ làm thất thoát tiền thuế của dân mà còn cướp đi cơ hội chữa trị của hàng triệu bệnh nhân nghèo. Trong khi đó, nhiều viên chức liên hệ vẫn tìm cách né tránh trách nhiệm bằng những lời khai quanh co hoặc đổ lỗi cho cấp dưới.
Một diễn biến khác cũng gây tranh cãi là việc bà Nguyễn Thị Kim Tiến được cho tại ngoại bằng biện pháp bảo lãnh thay vì tiếp tục bị tạm giam. Theo thông tin từ phiên xử, bà Tiến bị bắt tạm giam từ tháng 7 năm 2025 nhưng tới tháng 2 năm 2026 được thay đổi biện pháp ngăn chặn do yếu tố nhân thân, quá trình công tác và có thân nhân đứng ra bảo lãnh. Tuy nhiên, trên mạng xã hội, nhiều người bày tỏ sự bất bình khi cho rằng trong các đại án tham nhũng, thường tồn tại sự khác biệt rõ rệt giữa cách đối xử với viên chức cao cấp và người dân bình thường.
Phiên xử dự trù kéo dài sáu ngày dưới sự điều khiển của Thẩm phán Nguyễn Xuân Văn, với hơn 20 luật sư tham gia biện hộ cho các bị can. Nhưng dù phán quyết cuối cùng ra sao, vụ án Nguyễn Thị Kim Tiến vẫn đang trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng niềm tin của người dân đối với hệ thống y tế công lập Việt Nam. Bởi điều khiến dư luận đau đớn nhất không chỉ là con số thất thoát hơn 800 tỷ đồng, mà là cảm giác rằng ngay cả lãnh vực liên quan trực tiếp tới sinh mạng con người cũng đã bị biến thành nơi mua quan bán chức, chia chác quyền lực và trục lợi trên nỗi đau của bệnh nhân.
NGƯỜI QUAN SÁT
