Việc ông Nguyễn Thành Nam – tác giả cuốn sách “Chuyện của Thanh” bị khởi tố và bắt tạm giam theo Điều 117 Bộ luật Hình sự đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận cũng như giới chuyên môn pháp lý iên quan quyền tự do sáng tác, biểu đạt bị bóp nghẹt tại Việt Nam…
Ngày 7/7/2026, thông tin Công an từ TP Hà Nội ( Việt Nam ) cho hay, đã khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Thành Nam để điều tra theo Điều 117 Bộ luật Hình sự đã tạo nên sự quan tâm rộng rãi. Cùng bị khởi tố trong vụ án này còn có ông Trần Việt Anh. Theo thông tin được cơ quan hữu trách công bố, ông Nam bị điều tra về hành vi “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Vụ việc được cho là có liên quan đến cuốn sách Chuyện với Thanh – lời kể mới về ánh sáng, một ấn phẩm từng gây nhiều ý kiến khác nhau trong dư luận suốt cả tháng nay.
Trong buổi tối cùng ngày, Đài Truyền hình Việt Nam phát sóng bản tin trong đó ông Nguyễn Thành Nam xuất hiện, cho biết một số nội dung trong cuốn sách là không đúng sự thật, đồng thời bày tỏ sự hối tiếc và gửi lời xin lỗi đến độc giả. Cùng với những thông tin từ cơ quan điều tra, nhiều luật sư và người am hiểu pháp luật cũng đưa ra những nhận định khác nhau, nhất là về sự phân biệt giữa việc xử lý các vấn đề trong lãnh vực xuất bản với việc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 117.
Trong những vụ việc liên quan đến phát biểu, xuất bản hoặc truyền tải thông tin, vấn đề chứng cứ luôn giữ một vai trò đặc biệt quan trọng. Cơ quan tố tụng cần phải làm rõ những nội dung nào bị xem là vi phạm, mục đích của hành vi, hậu quả thực tế phát sinh cũng như mối liên hệ giữa hành động bị cáo buộc với các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định pháp luật.
Một số luật sư cho rằng, nếu vụ việc bắt nguồn từ nội dung của một ấn phẩm, cần phải phân định rõ trách nhiệm giữa tác giả, nhà xuất bản, đơn vị phát hành và những cá nhân, tổ chức có liên quan. Trên thực tế, lãnh vực xuất bản vốn đã có những quy định riêng về việc xử lý sai phạm, từ biện pháp hành chính cho đến việc thu hồi, đình chỉ phát hành hoặc xử lý các vi phạm liên quan.
Về phía dư luận, quan tâm nhiều hơn cả chính là sự minh bạch trong toàn bộ quá trình xử lý vụ việc. Những vụ án liên quan đến xuất bản, nghiên cứu, sáng tác hoặc quyền biểu đạt thường nhận được sự chú ý đặc biệt, bởi tác động của chúng không chỉ giới hạn trong phạm vi một cá nhân mà còn ảnh hưởng đến môi trường hoạt động văn hóa, học thuật và thông tin nói chung.
Một nền tư pháp được đánh giá không chỉ qua khả năng xử lý những hành vi bị cho là vi phạm pháp luật, mà còn qua cách thức bảo đảm sự công bằng trong quá trình tố tụng. Điều đó bao gồm việc tôn trọng nguyên tắc suy đoán vô tội, bảo đảm quyền bào chữa, tạo điều kiện để chứng cứ được kiểm tra đầy đủ và để mọi phán quyết cuối cùng được đưa ra theo đúng trình tự pháp luật.
Cho đến thời điểm hiện tại, vụ án vẫn đang trong giai đoạn điều tra và chưa có bản án có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, mọi nhận định về trách nhiệm hình sự của các cá nhân liên quan cần được chờ đợi qua những bước tố tụng tiếp theo.
NGƯỜI QUAN SÁT
