CaliToday News – Trong khi các sinh viên mới tốt nghiệp đại học lo lắng về trí tuệ nhân tạo (AI) và các đợt cắt giảm việc làm ồ ạt từ các tập đoàn công nghệ lớn, giới kinh tế học lại gióng lên hồi chuông cảnh báo về một cuộc khủng hoảng hoàn toàn khác: nước Mỹ đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lao động lớn nhất trong lịch sử. Trung tâm Giáo dục và Lực lượng Lao động thuộc Đại học Georgetown dự đoán vấn đề này “có thể cản trở nền kinh tế Mỹ trong nhiều năm tới”, công ty dữ liệu Lightcast gọi đây là đợt thiếu hụt lớn chưa từng thấy, còn JPMorgan Chase cảnh báo đây là rủi ro an ninh quốc gia bắt nguồn từ “sự thiếu hụt nhân tài trên diện rộng, kìm hãm năng lực xây dựng, cạnh tranh và bảo vệ lợi ích của đất nước”.
Làn sóng già hóa và khoảng trống hàng triệu nhân sự
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này bắt nguồn từ sự sụt giảm tỷ lệ sinh kéo dài kết hợp cùng làn sóng nghỉ hưu kỷ lục của thế hệ “baby boomer”:
- Theo Trung tâm Georgetown, từ năm 2024 đến năm 2032 (khi những người thuộc thế hệ baby boomer cuối cùng đăng ký nhận An sinh Xã hội), hơn 18 triệu lao động có trình độ đại học sẽ rời khỏi lực lượng lao động trong khi chỉ có dưới 14 triệu người gia nhập.
- Mặc dù số lượng người có bằng cao đẳng và cử nhân giảm xuống, số lượng công việc yêu cầu các bằng cấp này lại tiếp tục tăng, tạo ra khoảng trống thiếu hụt 4,6 triệu lao động. Công ty Lightcast thậm chí ước tính mức thâm hụt lên tới 6 triệu người.
- Phòng Thương mại Mỹ cho biết tình trạng thiếu hụt đã bắt đầu xuất hiện; tại nhiều ngành, ngay cả khi toàn bộ người thất nghiệp hiện nay được lấp vào các vị trí tuyển dụng, vẫn còn rất nhiều công việc bị bỏ trống.
Thực trạng này càng trầm trọng hơn do:
- Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học chọn học đại học giảm mạnh. Bộ Giáo dục Mỹ báo cáo số lượng tuyển sinh đại học và cao đẳng đã giảm gần 2 triệu sinh viên kể từ đỉnh điểm năm 2010. Tỷ lệ sinh thấp dự kiến sẽ khiến số người trong độ tuổi học đại học giảm thêm 13% cho đến năm 2041.
- Tỷ lệ nhập cư sụt giảm mạnh. Cục Thống kê Dân số cho biết số người nhập cư vào Mỹ năm ngoái chỉ bằng chưa đầy một nửa so với năm trước. Trong khi đó, 41% số người trợ giúp y tế tại nhà (vốn rất cần thiết cho dân số già hóa), cùng 1/5 trợ lý điều dưỡng, nha sĩ, dược sĩ và y tá có đăng ký hành nghề (RN) trước đây đều đến từ nước ngoài.
- Ngày càng nhiều người Mỹ rời bỏ lực lượng lao động vì thiếu dịch vụ chăm sóc trẻ em, nghỉ hưu sớm, vướng vòng lao lý hoặc nghiện chất.
Dự báo thiếu hụt nhân sự ở các ngành nghề then chốt
Tình trạng thiếu hụt kéo dài từ hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn nhân sự trải rộng ở nhiều lĩnh vực mà AI hầu như không thể thay thế:
- Giai đoạn 2024 – 2032 (theo Trung tâm Georgetown):
- Nhà quản lý: 2.900.000 người
- Giáo viên: 611.000 người
- Tài xế bán hàng và tài xế xe tải: 402.000 người
- Y tá: 362.000 người
- Kỹ sư: 210.000 người
- Công nhân xây dựng: 200.000 người
- Nhân sự y tế đến năm 2038 (theo HRSA):
- Y tá thực hành có chứng chỉ (LPN): 245.950 người
- Y tá có đăng ký hành nghề (RN): 108.960 người
- Chuyên viên tư vấn sức khỏe tâm thần: 99.780 người
- Chuyên viên tư vấn cai nghiện: 77.050 người
- Bác sĩ chăm sóc ban đầu: 70.610 người
- Chuyên viên vật lý trị liệu: 60.610 người
- Dược sĩ: 30.400 người
- Bác sĩ nhi khoa: 9.320 người
- Bác sĩ sản phụ khoa: 7.660 người
- Bác sĩ tim mạch: 7.270 người
- Nhân sự ngành bán dẫn đến năm 2030 (theo SIA):
- Kỹ thuật viên: 26.400 người
- Kỹ sư có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ: 17.400 người
- Kỹ sư có bằng cử nhân: 9.900 người
- Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn (SIA) ước tính biên chế ngành sẽ tăng thêm gần 115.000 việc làm vào năm 2030, cao hơn 67.000 người so với lực lượng lao động hiện có hoặc dự kiến đào tạo.
Sự lệch pha đào tạo và phản ứng từ các tiểu bang
Nhà kinh tế trưởng Ron Hetrick của Lightcast chỉ ra rằng hệ thống giáo dục đang đào tạo quá nhiều người vào các ngành kinh doanh và tài chính dù xã hội không cần, trong khi các ngành chăm sóc sức khỏe lại quá ít người theo học. Mặt khác, sự thiếu hụt cũng đè nặng lên các ngành nghề tay nghề cao không đòi hỏi bằng đại học: bà Branka Minic (CEO của Building Talent Foundation) cho biết số người gia nhập ngành xây dựng chỉ bằng chưa tới một nửa so với nhu cầu, dù nhiều công việc có mức lương khởi điểm tới 50 USD/giờ.
Trước tình trạng căng thẳng nhân lực (như tại bang South Dakota chỉ có 41 lao động trên mỗi 100 vị trí tuyển dụng, hay bang Pennsylvania đối mặt nguy cơ thiếu hụt 218.000 lao động có bằng cấp/chứng chỉ mỗi năm vào năm 2032), các tiểu bang đang tích cực can thiệp:
- Một số bang hỗ trợ trả nợ khoản vay sinh viên để giữ chân cử nhân.
- Bang Minnesota đang xem xét dự luật áp dụng học phí nội bang tại các trường công lập cho con cái của những phụ huynh chuyển đến làm việc tại bang.
- Các bang Missouri và Colorado hợp nhất cơ quan giáo dục đại học với cơ quan phát triển lực lượng lao động; Connecticut lập Văn phòng Chiến lược Lực lượng Lao động; Thống đốc Illinois JB Pritzker thành lập nhóm công tác để rà soát cơ sở hạ tầng phát triển nhân lực.
Ban tập viên CaliToday
