Nga, Hoa Kỳ và Trung Quốc đang chuẩn bị cho khả năng tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên vào hai ngày 18 và 19 tháng 11 tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Liệu cuộc gặp giữa Tổng thống Vladimir Putin, Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình có mở đường cho hòa bình tại Ukraine, hay sẽ làm thay đổi cục diện chánh trị và địa chính trị toàn cầu?…
Ngày 25 tháng 10 năm 2026, ông Yuri Ushakov, phụ tá về chánh sách đối ngoại của Điện Kremlin, xác nhận Nga, Hoa Kỳ và Trung Quốc đã bắt đầu chuẩn bị cho khả năng tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Vladimir Putin, Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề Hội nghị cấp cao APEC tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc, dự trù diễn ra trong hai ngày 18 và 19 tháng 11. Nếu được tổ chức, đây sẽ là cuộc gặp ba bên đặc biệt đáng chú ý giữa ba cường quốc có ảnh hưởng sâu rộng đến an ninh, kinh tế và trật tự chánh trị thế giới. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có nghị trình chánh thức, và khả năng hội nghị diễn ra cũng chưa được bảo đảm. Trong lúc các cường quốc cân nhắc những bước đi chiến lược, cuộc chiến Nga–Ukraine vẫn tiếp tục gây thương vong, tàn phá cơ sở hạ tầng và khiến triển vọng hòa bình trở nên bất định.
Theo tin do báo Đại biểu Nhân dân đăng ngày 26 tháng 10, ông Ushakov cho biết trên đài truyền hình nhà nước Nga rằng Moscow, Washington và Bắc Kinh về nguyên tắc đều sẵn sàng xem xét khả năng tổ chức cuộc gặp ba bên, đồng thời công việc chuẩn bị sơ khởi đã được tiến hành. Tuy nhiên, phía Nga chưa công bố chi tiết về nội dung thảo luận, thành phần phái đoàn hoặc những thỏa thuận cụ thể có thể được đưa ra tại hội nghị.
Trước đó, ngày 19 tháng 10, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cũng xác nhận khả năng Tổng thống Putin, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình gặp nhau tại Trung Quốc trong tháng 11. Ông Peskov cho biết chưa có đề nghị cụ thể hay thỏa thuận chánh thức nào về cuộc gặp, và nghị trình vẫn chưa được xác định. Tin tức này xuất hiện sau khi truyền thông Hoa Kỳ loan tin ông Putin đã nêu ý tưởng tổ chức cuộc gặp ba bên trong cuộc điện đàm với ông Trump hôm 9 tháng 10, nhằm thảo luận về cuộc chiến tại Ukraine cùng những vấn đề quốc tế khác.
Một trong những câu hỏi quan trọng nhất hiện nay là liệu hội nghị này có thể mở đường cho tiến trình chấm dứt chiến tranh Nga–Ukraine hay không. Kể từ khi Nga mở cuộc xâm lăng toàn diện vào Ukraine hồi tháng 2 năm 2022, cuộc chiến đã kéo dài hơn bốn năm, gây thiệt hại nghiêm trọng về nhân mạng, kinh tế và cơ sở hạ tầng. Những nỗ lực ngoại giao trong thời gian qua vẫn chưa đem lại một hiệp định hòa bình toàn diện, trong khi Moscow và Kyiv tiếp tục bất đồng sâu sắc về vấn đề lãnh thổ, những bảo đảm an ninh và điều kiện chấm dứt giao tranh.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã bày tỏ mối quan ngại trước khả năng diễn ra cuộc gặp giữa ba nhà lãnh đạo. Theo những tin tức được Reuters tường thuật, phía Ukraine lo ngại một hội nghị chỉ có Nga, Hoa Kỳ và Trung Quốc tham dự có thể tạo thêm lợi thế chánh trị cho ông Putin để tiếp tục cuộc chiến, nếu quyền lợi và những đòi hỏi về an ninh của Kyiv không được cứu xét đầy đủ. Trong khi đó, ông Peskov tuyên bố Ukraine cần phải tham gia vào bất cứ thỏa thuận cuối cùng nào nhằm giải quyết cuộc xung đột.
Lập trường của Kyiv phản ảnh một vấn đề căn bản: các cường quốc bên ngoài có thể tạo sức ép ngoại giao, nhưng rất khó đạt được một thỏa thuận lâu dài nếu Ukraine bị gạt ra khỏi tiến trình quyết định tương lai của chính mình. Đối với chánh quyền Tổng thống Volodymyr Zelensky, việc chấm dứt chiến sự không thể chỉ dựa trên một thỏa thuận đình chiến tạm thời. Ukraine còn đòi hỏi những bảo đảm an ninh đủ mạnh để ngăn Nga tiếp tục mở cuộc tấn công trong tương lai, đồng thời bảo vệ quyền tự quyết và chủ quyền lãnh thổ của quốc gia này.
Về phía Washington, cuộc gặp có thể trở thành cơ hội để Tổng thống Donald Trump thúc đẩy đường lối ngoại giao với Moscow và Bắc Kinh. Chánh quyền Hoa Kỳ nhiều lần bày tỏ mong muốn đưa cuộc chiến Ukraine đến hồi kết, nhưng cách thức gây sức ép lên Kyiv và Moscow vẫn là đề tài gây tranh luận. Trong khi đó, Nga có thể xem hội nghị là cơ hội trực tiếp trao đổi với Hoa Kỳ về Ukraine, quan hệ song phương và những vấn đề an ninh rộng lớn hơn. Trung Quốc cũng có thể tận dụng cuộc tiếp xúc này để củng cố vai trò ngoại giao của mình trong các vấn đề quốc tế.
Theo những tuyên bố được truyền thông quốc tế dẫn lại, vấn đề ổn định chiến lược và kiểm soát võ khí nguyên tử có thể nằm trong những đề tài Washington muốn thảo luận. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng cho thấy cả ba bên đã thống nhất một nghị trình như vậy. Những nhận định cho rằng hội nghị có thể dẫn đến một thỏa thuận phân chia phạm vi ảnh hưởng theo kiểu “Yalta mới” cũng đã bị phía Nga bác bỏ là không phù hợp. Vì vậy, ở thời điểm hiện tại, chưa thể kết luận cuộc gặp sẽ tạo ra một bước ngoặt thực sự trong quan hệ giữa ba cường quốc.
Trong lúc các hoạt động ngoại giao đang được xúc tiến, tình hình chiến trường Ukraine vẫn hết sức căng thẳng. Theo Reuters ngày 22 tháng 10, Nga đã phóng ít nhất 21 hỏa tiễn đạn đạo nhắm vào Kyiv trong ba đợt tấn công. Ukraine báo cáo nhiều khu vực bị thiệt hại và có người thiệt mạng, bị thương. Phía Nga cũng tuyên bố đã tấn công các cơ sở hạ tầng hải cảng tại Odesa, trong khi Ukraine gia tăng những đợt tấn công bằng phi cơ không người lái vào các mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga, trong đó có khu vực Moscow.
Đến ngày 26 tháng 10, theo bản tin cập nhật của The Guardian, Tổng thống Zelensky cho biết các cuộc thương thuyết ba bên giữa Ukraine, Hoa Kỳ và Nga dự trù được nối lại trong tháng 11. Ông khẳng định Ukraine sẽ không thảo luận việc áp đặt giới hạn đối với quân số hoặc quy mô quân đội, cũng không chấp nhận bị buộc phải theo quy chế trung lập. Kyiv đồng thời tiếp tục đề nghị tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa ông Zelensky và ông Putin.
Ông Zelensky cho biết trong tuần trước đó, Nga đã sử dụng khoảng 2.300 phi cơ không người lái tấn công, 48 hỏa tiễn và 1.600 bom dẫn đường nhắm vào Ukraine. Đây là những con số do phía Ukraine công bố và chưa được kiểm chứng độc lập toàn bộ. Nga cũng đưa ra những cáo buộc về các vụ tấn công nhắm vào tàu hàng và cơ sở hậu cần của mình. Những diễn biến này cho thấy dù các cuộc tiếp xúc ngoại giao có thể được nối lại, hai bên vẫn tiếp tục sử dụng sức mạnh quân sự để tạo áp lực trên chiến trường.
Một diễn biến đáng chú ý khác là Nga và Ukraine đã trao đổi 270 tù binh mỗi bên vào ngày 23 tháng 10, theo Reuters. Đây là đợt trao đổi đầu tiên kể từ tháng 8. Hai bên cũng đạt thỏa thuận đình chiến tại thị trấn Oleshky đang nằm dưới quyền kiểm soát của Nga, dự trù bắt đầu từ ngày 27 tháng 10, nhằm tạo điều kiện đưa phẩm vật cứu trợ vào khu vực và tổ chức di tản qua những hành lang nhân đạo.
Tổng thống Zelensky cho biết các nhà thương thuyết của Ukraine, Nga và Hoa Kỳ đã thảo luận về khả năng tổ chức những cuộc họp cấp chuyên viên trong nửa đầu tháng 11, có thể tại Abu Dhabi hoặc Thụy Sĩ. Ukraine tiếp tục đòi hỏi những bảo đảm an ninh vững chắc cùng nguồn tài chánh dài hạn để duy trì quân đội. Trong khi đó, Nga muốn đạt được những điều kiện phù hợp với mục tiêu chiến lược của mình. Khoảng cách giữa lập trường của hai bên vẫn là một trở ngại lớn đối với bất cứ thỏa thuận hòa bình nào.
Cùng thời điểm, ông Ushakov cho biết Điện Kremlin đã nhận được lời mời chánh thức từ Hoa Kỳ để Tổng thống Putin tham dự hội nghị thượng đỉnh G20 tại Miami vào tháng 12. Tuy nhiên, việc ông Putin có tham dự hay không còn tùy thuộc vào những diễn biến ngoại giao trong thời gian tới. Điều này cho thấy cuộc gặp có thể diễn ra tại hội nghị APEC ở Thâm Quyến sẽ là một bước thử quan trọng đối với quan hệ giữa Moscow và Washington, trước khi các bên tính đến những cuộc tiếp xúc kế tiếp.
Nhìn chung, khả năng tổ chức hội nghị thượng đỉnh Nga–Mỹ–Trung tại Trung Quốc đang thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế vì có thể tác động đến cuộc chiến Ukraine và quan hệ giữa ba cường quốc. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ việc các bên mới bắt đầu chuẩn bị với việc hội nghị đã được xác nhận chánh thức. Cho đến nay, nghị trình sau cùng vẫn chưa được công bố, chưa có bảo đảm cuộc gặp chắc chắn diễn ra, và cũng chưa có cơ sở để khẳng định ba nhà lãnh đạo đã đạt được bất cứ thỏa thuận nào về Ukraine.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
