SACRAMENTO, California (Calitoday News) – Thống đốc California Gavin Newsom vừa đưa ra lời cảnh báo trực tiếp đối với Tổng thống Donald Trump, đồng thời công bố kế hoạch triển khai gần 1.000 luật sư, quan sát viên và tình nguyện viên đến những khu vực bầu cử cạnh tranh gay gắt tại California. Động thái diễn ra chỉ năm ngày trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, trong bối cảnh căng thẳng giữa chính quyền tiểu bang và chính phủ liên bang tiếp tục leo thang liên quan đến việc giám sát và kiểm phiếu.
Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X hôm thứ Năm, ngày 29/10, ông Newsom cảnh báo Tổng thống Trump rằng California đang điều động các luật sư chuyên về luật bầu cử đến những địa hạt tranh chấp nhằm bảo vệ quyền bỏ phiếu của người dân.
Ông cũng nhấn mạnh California vừa ban hành luật quy định việc chiếm giữ trái phép phiếu bầu có thể bị truy tố về tội đại hình.
Theo văn phòng thống đốc, kế hoạch được phối hợp với Đảng Dân chủ California, nhằm giám sát quy trình bỏ phiếu, kiểm phiếu và phát hiện những hành vi có khả năng vi phạm luật bầu cử.
Gần 1.000 người được huy động giám sát bầu cử
Theo kế hoạch được công bố, lực lượng giám sát bầu cử tại California sẽ bao gồm:
- Hơn 800 quan sát viên được huấn luyện để theo dõi hoạt động bầu cử.
- 134 luật sư chuyên về luật bầu cử, sẵn sàng hỗ trợ khi xảy ra tranh chấp pháp lý.
- 54 nhân viên phụ trách đường dây nóng, tiếp nhận thông tin và báo cáo những sự cố liên quan đến bầu cử.
Những người này dự kiến bắt đầu làm nhiệm vụ từ ngày 3/11 và tiếp tục hiện diện trong thời gian cần thiết, kể cả sau ngày bỏ phiếu nếu quá trình kiểm phiếu chưa hoàn tất.
Trọng tâm của kế hoạch là năm địa hạt bầu cử Hạ viện liên bang tại California, gồm các địa hạt số 6, 13, 22, 45 và 48.
Đây là những khu vực được phía ông Newsom xác định cần tăng cường giám sát vì có các cuộc tranh cử cạnh tranh giữa hai đảng.
Theo chiến dịch của ông Newsom, lực lượng quan sát viên sẽ được bố trí tại các văn phòng bầu cử cấp quận, nhằm theo dõi việc tiếp nhận, xử lý và kiểm đếm phiếu bầu.
Các luật sư cũng sẽ có nhiệm vụ hỗ trợ khi xuất hiện những yêu cầu hoặc hành động có thể ảnh hưởng đến quyền bỏ phiếu của cử tri.
California phản ứng trước kế hoạch giám sát của Bộ Tư pháp
Động thái của ông Newsom được đưa ra sau khi Bộ Tư pháp Mỹ thông báo kế hoạch triển khai khoảng 1.000 nhân viên giám sát bầu cử trên toàn quốc.
Đây được xem là một trong những chiến dịch quan sát bầu cử lớn nhất từ trước đến nay của Bộ Tư pháp, với quy mô khoảng gấp ba lần cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ trước.
Theo chính quyền liên bang, mục đích của chương trình là bảo đảm việc tuân thủ các luật bảo vệ quyền bầu cử, phát hiện hành vi đe dọa cử tri và bảo vệ tính toàn vẹn của cuộc bầu cử.
Phát ngôn viên Bộ Tư pháp Kiersten Pels khẳng định các nhân viên liên bang chỉ có nhiệm vụ quan sát và báo cáo những vi phạm có thể xảy ra. Họ không được tự ý can thiệp vào quá trình bỏ phiếu hoặc ngăn cản người dân thực hiện quyền bầu cử.
Tuy nhiên, nhiều quan chức Dân chủ tại California và một số tiểu bang khác bày tỏ lo ngại rằng việc triển khai lực lượng liên bang với quy mô lớn có thể gây áp lực đối với nhân viên bầu cử địa phương và khiến cử tri cảm thấy bị đe dọa.
Bộ Tư pháp bác bỏ những lo ngại này, cho rằng hoạt động giám sát bầu cử đã được thực hiện trong nhiều thập niên và là một phần trách nhiệm bảo vệ quyền công dân của chính phủ liên bang.
Cuộc tranh luận vì vậy tập trung vào ranh giới giữa quyền giám sát hợp pháp của liên bang và thẩm quyền điều hành bầu cử của các tiểu bang.
Tranh chấp 20.000 lá phiếu tại California
Một trong những nguyên nhân khiến căng thẳng gia tăng là cuộc chiến pháp lý liên quan đến khoảng 20.000 cử tri tại California mà chính quyền Trump nghi ngờ không có quốc tịch Mỹ.
Bộ Tư pháp liên bang đã yêu cầu California tách riêng hoặc ngừng xử lý những lá phiếu liên quan cho đến khi có thể xác minh tư cách công dân của người bỏ phiếu.
Các luật sư đại diện chính quyền Trump lập luận rằng nếu phiếu bầu của những người không đủ điều kiện được kiểm đếm, quyền lợi của các cử tri hợp pháp có thể bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, phía California phản đối yêu cầu này, cho rằng danh sách do chính phủ liên bang cung cấp có những sai sót và bao gồm cả công dân Mỹ đủ điều kiện bỏ phiếu.
Ngày 28/10, một thẩm phán liên bang tại Los Angeles bác bỏ yêu cầu ngăn chặn việc xử lý số phiếu nói trên.
Tòa án cảnh báo rằng việc thay đổi quy trình xử lý phiếu bầu ngay trước ngày bầu cử có thể gây xáo trộn nghiêm trọng và ảnh hưởng đến quyền lợi của những cử tri hợp pháp.
Bộ Tư pháp sau đó thông báo sẽ kháng cáo quyết định này.
Đáng chú ý, các bên thừa nhận danh sách đang tranh chấp có chứa tên của một số công dân Mỹ, nhưng vẫn bất đồng về mức độ chính xác của danh sách và biện pháp xử lý thích hợp.
Cho đến nay, những cáo buộc về hàng chục nghìn cử tri không có quốc tịch chưa được tòa án xác nhận là bằng chứng cho thấy gian lận bầu cử trên diện rộng tại California.
Newsom tuyên bố không cho phép chiếm giữ phiếu bầu trái phép
Trong thông điệp mới nhất, Thống đốc Newsom đặc biệt nhấn mạnh những đạo luật mà ông đã ký nhằm bảo vệ hệ thống bầu cử California.
Ngày 19/9, ông ký một loạt dự luật quy định các hình phạt mới đối với hành vi can thiệp trái phép vào việc quản lý phiếu bầu, hồ sơ bầu cử và công nghệ kiểm phiếu.
Trong đó, dự luật AB 282 quy định việc chiếm giữ hoặc chỉ đạo người khác chiếm giữ trái phép phiếu bầu, hồ sơ bầu cử hoặc thiết bị bỏ phiếu được chứng nhận trước khi kết quả được xác nhận có thể cấu thành tội đại hình.
Một dự luật khác, SB 1418, mở rộng các quy định hình sự liên quan đến việc lấy tài liệu hoặc thiết bị bầu cử khỏi sự quản lý của các viên chức có thẩm quyền.
California cũng thông qua những quy định nhằm bảo vệ hoạt động bỏ phiếu qua thư và hạn chế các hành vi gây cản trở tại địa điểm bầu cử.
Trước đó, vào tháng 5, ông Newsom đã ký một đạo luật hạn chế việc các nhân viên thực thi pháp luật, bao gồm nhân viên liên bang, tự ý tiếp cận hoặc can thiệp vào danh sách cử tri và hệ thống bầu cử nếu không có căn cứ pháp lý phù hợp.
Theo ông Newsom, những biện pháp này nhằm bảo đảm rằng bất kỳ cá nhân hay cơ quan nào cũng phải tuân thủ luật pháp khi tiếp cận tài liệu và thiết bị bầu cử.
Tuy nhiên, các quy định không đồng nghĩa với việc California có thể ngăn cản mọi hoạt động giám sát hợp pháp của Bộ Tư pháp liên bang.
Chính quyền Trump phản bác cáo buộc can thiệp bầu cử
Trong khi ông Newsom cảnh báo về nguy cơ can thiệp từ chính quyền liên bang, các quan chức thuộc chính quyền Trump cho rằng California đang không thực hiện đầy đủ trách nhiệm xác minh tư cách hợp lệ của cử tri.
Ông Bill Essayli, quan chức công tố liên bang tại Los Angeles, lập luận rằng việc kiểm đếm những lá phiếu không hợp lệ có thể làm giảm giá trị lá phiếu của những công dân đủ điều kiện.
Sau khi ông Newsom tuyên bố sẽ bảo vệ mọi lá phiếu, ông Essayli đặt câu hỏi liệu thống đốc có phân biệt giữa phiếu bầu hợp pháp và phiếu bầu không hợp pháp hay không.
Tổng thống Trump cũng tiếp tục đưa ra những cáo buộc về số lượng lớn phiếu bầu không hợp lệ tại California.
Tuy nhiên, những tuyên bố về hàng trăm nghìn hoặc hàng triệu phiếu bầu gian lận chưa được hỗ trợ bằng bằng chứng công khai đáng tin cậy.
Trong khi đó, Bộ Tư pháp khẳng định các nhân viên giám sát bầu cử của liên bang sẽ được huấn luyện để tuân thủ luật pháp và không trực tiếp can thiệp vào hoạt động của nhân viên bầu cử địa phương.
Phía California cho rằng việc liên bang liên tục yêu cầu cung cấp dữ liệu cử tri và đe dọa hậu quả pháp lý đối với các văn phòng bầu cử có thể gây áp lực không cần thiết ngay trước ngày bỏ phiếu.
Hai bên hiện tiếp tục tranh luận cả tại tòa án lẫn trên các phương tiện truyền thông.
Santa Clara và nhiều quận khác phản đối yêu cầu của liên bang
Cuộc tranh chấp không chỉ diễn ra giữa chính quyền tiểu bang và Washington mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các văn phòng bầu cử cấp quận.
Theo Los Angeles Times, ít nhất 18 quận tại California đã nhận được thư từ Bộ Tư pháp yêu cầu cung cấp thông tin liên quan đến những cử tri bị nghi ngờ không có quốc tịch Mỹ.
Một số thư yêu cầu các quận phản hồi trong vòng 48 giờ, đồng thời cảnh báo về những hậu quả pháp lý nếu các lá phiếu bị nghi ngờ vẫn được xử lý.
Tại Quận Contra Costa, các quan chức liên bang nêu danh sách 407 người bị nghi ngờ không đủ điều kiện bỏ phiếu.
Tuy nhiên, luật sư đại diện quận phản đối tính chính xác của thông tin và cho rằng việc tự ý loại bỏ hoặc tách phiếu bầu theo yêu cầu liên bang có thể vi phạm các quy định pháp luật hiện hành.
Đáng chú ý, Quận Santa Clara cũng lên tiếng phản đối.
Luật sư Tony Lopresti, đại diện Quận Santa Clara, cảnh báo rằng quận có quyền thực hiện những biện pháp pháp lý cần thiết nếu xác định Bộ Tư pháp có hành vi đe dọa trái pháp luật đối với nhân viên bầu cử hoặc cử tri California.
Những phản ứng này cho thấy cuộc tranh chấp đã lan đến cấp chính quyền địa phương, nơi trực tiếp chịu trách nhiệm tổ chức bầu cử, xác minh thông tin cử tri và kiểm đếm phiếu bầu.
Cuộc đối đầu có thể kéo dài sau ngày bầu cử
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 sẽ quyết định toàn bộ 435 ghế Hạ viện và các ghế Thượng viện đến kỳ bầu lại, cùng nhiều chức vụ cấp tiểu bang và địa phương.
Tại California, một số địa hạt Hạ viện có các cuộc tranh cử cạnh tranh, khiến quy trình kiểm phiếu và giải quyết tranh chấp có thể thu hút sự chú ý đặc biệt.
Theo kế hoạch của ông Newsom, lực lượng luật sư và quan sát viên sẽ tiếp tục làm việc sau ngày bỏ phiếu nếu cần thiết.
Điều này có ý nghĩa quan trọng tại California, nơi phần lớn cử tri sử dụng hình thức bỏ phiếu qua thư và quá trình kiểm đếm có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần sau ngày bầu cử.
Trong khi đó, Bộ Tư pháp liên bang vẫn đang theo đuổi các thủ tục kháng cáo liên quan đến những lá phiếu bị tranh chấp.
Tòa án cũng đang xem xét các biện pháp nhằm đánh giá độ chính xác của danh sách cử tri do chính quyền liên bang cung cấp, đồng thời cân nhắc nguy cơ ảnh hưởng đến quyền bỏ phiếu của công dân Mỹ.
Vì vậy, ngay cả khi các địa điểm bỏ phiếu đóng cửa vào tối 3/11, những bất đồng pháp lý giữa California và chính quyền Trump vẫn có thể tiếp diễn trong quá trình kiểm phiếu và xác nhận kết quả.
California trở thành tâm điểm tranh chấp về quyền bầu cử
Động thái mới nhất của Thống đốc Gavin Newsom cho thấy mức độ căng thẳng ngày càng gia tăng giữa chính quyền California và chính quyền Tổng thống Donald Trump trong những ngày cuối trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Phía California khẳng định mục tiêu của việc triển khai luật sư và quan sát viên là bảo vệ quyền bỏ phiếu, bảo đảm mọi lá phiếu hợp lệ được kiểm đếm và ngăn chặn hành vi can thiệp trái pháp luật.
Trong khi đó, chính quyền Trump cho rằng việc tăng cường giám sát và xác minh tư cách cử tri là cần thiết nhằm ngăn ngừa gian lận và bảo đảm tính hợp pháp của kết quả bầu cử.
Vấn đề pháp lý quan trọng nằm ở việc các cơ quan liên bang có thể thực hiện quyền giám sát đến mức nào mà không vượt quá thẩm quyền hoặc gây cản trở cho hoạt động bầu cử do tiểu bang và địa phương quản lý.
Tính đến ngày 29/10/2026, California đã công bố kế hoạch triển khai hơn 800 quan sát viên, 134 luật sư và 54 nhân viên đường dây nóng tại các địa hạt bầu cử trọng điểm. Đồng thời, cuộc tranh chấp liên quan đến khoảng 20.000 lá phiếu vẫn chưa có phán quyết cuối cùng.
Trong những ngày tới, sự chú ý sẽ tập trung vào việc liệu các lực lượng giám sát của liên bang, tiểu bang và các tổ chức chính trị có thể cùng hoạt động trong khuôn khổ pháp luật mà không làm gián đoạn quá trình bỏ phiếu hay không.
Calitoday tổng hợp
