CALITODAY (02/8/2026): Cuộc chiến của Mỹ với Iran đang bùng phát trên khắp khu vực, đe dọa kéo các đồng minh của Mỹ vào một cuộc chiến mà Washington và Israel đã khởi đầu cách đây hơn 5 tháng kể từ 28/2/2026..

Các nhà lãnh đạo Ai Cập hôm thứ Năm cho biết một máy bay không người lái (drone) đã gây ra hỏa hoạn trên hai tàu chở khí đốt tại cảng Damietta hôm thứ Tư. Mặc dù chưa có bên nào nhận trách nhiệm về vụ việc, sự kiện này đã làm gia tăng lo ngại rằng chiến tranh có thể lan rộng.

Vụ việc hôm thứ Tư xảy ra trong bối cảnh Mỹ tiến hành các cuộc không kích trả đũa Iran, sau khi Iran phóng tên lửa vào lực lượng Mỹ ở Jordan hồi đầu tuần.

Trong khi đó, Saudi Arabia đã phối hợp với Mỹ vào tối thứ Ba 28/7 để tiến hành các cuộc không kích chung nhằm vào những lực lượng dân quân ủy nhiệm của Iran tại Iraq. Động thái này nhằm đáp trả các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở chế biến dầu của Saudi Aramco ở Abqaiq, Saudi Arabia.

Cuộc tấn công vào cảng Damietta của Ai Cập cho thấy mức độ dễ bị tổn thương tiềm tàng của kênh đào Suez, tuyến đường nối Biển Đỏ với Địa Trung Hải, đồng thời cho thấy việc xung đột mở rộng có thể tiếp tục gây gián đoạn nghiêm trọng đối với thương mại toàn cầu.

Iran quy trách nhiệm cho Israel về vụ tấn công các tàu chở dầu, đồng thời ca ngợi Ai Cập là một “người bạn và đối tác quan trọng” trong khu vực.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội:

“Tất cả chúng ta phải cảnh giác trước những âm mưu của Israel và các chiến dịch ‘cờ giả’ nhằm phá hoại hòa bình khu vực. Mối đe dọa là rõ ràng, mang tính tương hỗ và đáng lo ngại đối với tình đoàn kết của người Hồi giáo.”

Các chuyên gia quân sự nói chuyện với The Hill tỏ ra hoài nghi về khả năng Iran có thể duy trì những cuộc tấn công như vậy — trong trường hợp Tehran thực sự đứng sau vụ việc. Họ cũng đặt câu hỏi về tính khôn ngoan về mặt chiến lược của việc kéo Ai Cập vào cuộc chiến.

Trung tướng Lục quân Mỹ đã nghỉ hưu Sean MacFarland nói:

“Không rõ liệu họ có khả năng thực hiện những cuộc tấn công như vậy trên quy mô đủ lớn để tạo ra ảnh hưởng đáng kể hay không. Nếu họ có thể chứng minh, giống như người Ukraine đang làm với người Nga, rằng họ có khả năng tiến hành một chiến dịch kéo dài nhằm vào các mục tiêu chiến lược như vậy, thì điều đó có thể tạo ra ảnh hưởng lớn hơn.”

Trong cuộc họp Nội các hôm thứ Sáu tại Camp David, Tổng thống Trump cho biết ông đang “mất niềm tin” vào khả năng đạt được một thỏa thuận với Iran, bởi theo ông, “họ nói dối và họ xuyên tạc sự thật.”

Những diễn biến leo thang này xảy ra trong lúc Tổng thống Trump đang phải đối mặt với áp lực chính trị ngày càng lớn nhằm chấm dứt cuộc chiến.

Iran phóng loạt máy bay không người lái vào Kuwait hôm thứ Bảy 01/8,

Iran hôm Thứ Bảy 01/8 đã tấn công một đồng minh của Mỹ trong bối cảnh Tổng thống Trump tuyên bố sẽ tăng cường các cuộc không kích quân sự trong một cuộc chiến Trung Đông đang nhanh chóng lan rộng.

Kuwait cho biết họ đã bắn hạ loạt máy bay không người lái của Iran, nhưng các cuộc tấn công mới đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực vốn đang chuẩn bị cho khả năng xung đột tiếp tục leo thang. Theo The Wall Street Journal đưa tin hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump đã ra lệnh cho quân đội tiến hành một cuộc tấn công mới nhằm vào Iran để buộc Tehran quay trở lại bàn đàm phán.

Các đại sứ quán Mỹ tại Trung Đông khuyến cáo công dân Mỹ cân nhắc rời khỏi khu vực. Các hãng hàng không đang kéo dài thời gian hủy các chuyến bay đến các quốc gia vùng Vịnh Arab, những nước đã dành nhiều thập niên xây dựng mình thành các trung tâm hàng không quốc tế. Mỹ cảnh báo rằng không phận trong khu vực có thể sớm bị đóng cửa.

Iran tiếp tục duy trì tình trạng gần như đóng cửa eo biển Hormuz — tuyến đường từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới. Theo Nhóm Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UK Maritime Trade Operations), một tổ chức an ninh có liên hệ với Hải quân Anh, một tàu gần eo biển này đã bị hư hại sau khi trúng một vật thể phóng vào hôm thứ Sáu, trong khi một tàu khác trong một sự cố riêng cho biết đã phát hiện một vụ nổ ở gần đó.

Các nhà lãnh đạo Iran và Mỹ đều đang gia tăng những tuyên bố cứng rắn về chiến tranh. Trong cuộc họp nội các được truyền hình trực tiếp hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump nói rằng Mỹ “sẽ đánh họ rất mạnh.”

Trump nói: “Đến một lúc nào đó, họ sẽ nói: ‘Chúng tôi không thể chịu đựng thêm nữa.’”

Iran cảnh báo các quốc gia hỗ trợ Mỹ

Ali Abdollahi, một chỉ huy quân sự cấp cao của Iran, nói rằng Mỹ đang đẩy nhanh một cuộc chiến khu vực rộng lớn hơn và Iran coi các quốc gia trong khu vực hợp tác với Mỹ là đồng lõa.

Theo truyền thông nhà nước Iran, Abdollahi tuyên bố:

“Bất kỳ quốc gia nào lựa chọn làm lá chắn phòng thủ cho nước Mỹ tội phạm và hiếu chiến sẽ bị nhấn chìm trong ngọn lửa chiến tranh.”

Trung Đông từng có một khoảng thời gian tương đối yên ổn sau khi Mỹ và Iran ký một bản ghi nhớ nhằm tạm dừng chiến tranh vào giữa tháng 6.

Tuy nhiên, xung đột Iran–Mỹ lại bùng phát vào tháng 7 do tranh chấp quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Không lâu sau đó, Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã chấm dứt và Mỹ nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran. Tehran đáp trả bằng cách tấn công các đồng minh Arab của Mỹ tại vùng Vịnh Ba Tư.

Andrew Leber, chuyên gia không thường trú thuộc chương trình Trung Đông của Carnegie Endowment for International Peace, nhận định: “Các chu kỳ leo thang và hạ nhiệt đang diễn ra nhanh hơn. Giờ đây, vào thời điểm Mỹ đang cố gắng giảm căng thẳng, như chúng ta đã thấy tuần trước, thì Iran đã bắt đầu một chu kỳ leo thang khác.”

Ông nói thêm: “Thật khó để thấy điều này sẽ dừng lại như thế nào. Chúng ta đang ngày càng rời xa khả năng đạt được một bản ghi nhớ mới.”

Xung đột tiếp tục lan rộng

Chỉ trong tháng qua, cuộc xung đột đã mở rộng đáng kể.

Hai tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) bốc cháy tại cảng Damietta của Ai Cập sau khi một trong hai tàu bị máy bay không người lái tấn công. Chưa có bên nào nhận trách nhiệm về vụ việc.

Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen tuyên bố phong tỏa các chuyến vận chuyển dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ, kéo thêm một tuyến đường thủy quan trọng của thế giới vào cuộc xung đột.

Trong khi đó, Saudi Arabia cho biết các lực lượng dân quân Iraq được Iran hậu thuẫn đã tấn công các cơ sở dầu mỏ của nước này. Riyadh sau đó tiến hành các cuộc không kích hiếm hoi vào lãnh thổ Iraq, phối hợp với Mỹ.

Trump thay đổi lập trường giữa quân sự và ngoại giao

Tổng thống Trump liên tục thay đổi giữa việc dựa vào sức mạnh quân sự và theo đuổi ngoại giao với Iran.

Đầu tuần này, ông nói rằng “các cuộc đàm phán rất hữu nghị” đang diễn ra, nhưng sau đó lại cáo buộc các nhà ngoại giao Iran là những người không giữ lời.

Trump nói: “Họ luôn muốn nói chuyện, nhưng họ thường xuyên phá vỡ lời hứa.”

Sau đó ông nói thêm: “Tất cả những gì họ làm là khiến tôi tức giận.”

Sự thất vọng cũng diễn ra từ phía Iran. Các nhà ngoại giao Iran bày tỏ sự mệt mỏi trước việc các cuộc đàm phán với Mỹ liên tục đổ vỡ.

Theo quan điểm của họ, các quan chức Iran cho rằng giữa hai nước tồn tại sự thiếu tin tưởng và triển vọng ngoại giao ngày càng xấu đi mỗi khi Trump đe dọa sử dụng sức mạnh quân sự.

Các nước vùng Vịnh chịu thiệt hại nặng

Các quốc gia Arab vùng Vịnh và nền kinh tế của họ đang phải gánh chịu những tổn thất lớn từ cuộc chiến khu vực.

Lập trường của các nước này cũng trở nên cứng rắn hơn. Trong những tuần gần đây, một số quốc gia vùng Vịnh đã trực tiếp tiến hành các hoạt động quân sự chống Iran hoặc các lực lượng được Tehran hậu thuẫn.

Leber, chuyên gia về Trung Đông, nhận xét:

“Rất nhiều quốc gia trong khu vực không còn biết phải làm gì để kiểm soát vấn đề này.”

Ông nói thêm: “Họ bị mắc kẹt giữa cảm giác rằng họ không thể tin tưởng bất kỳ thỏa thuận nào với Iran, và cũng không thể biết chắc Mỹ sẽ đi đến đâu tiếp theo.”

Trump HỦY các cuộc tấn công Iran, viện dẫn một thỏa thuận đang chờ được hoàn tất

Tổng thống Donald Trump đang tạm hoãn một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran, mặc dù trước đó cảnh báo rằng Mỹ đã “sẵn sàng chiến đấu và sẵn sàng hành động”, với lý do Iran và các quốc gia Trung Đông đã đề nghị như vậy trong bối cảnh các bên đang thống nhất những nội dung khung của một thỏa thuận.

“Dựa trên đề nghị này, tôi đã đồng ý, vì lợi ích lâu dài của THẾ GIỚI và đồng thời vì sự tồn tại của một Iran thành công và thịnh vượng, hủy bỏ cuộc tấn công, với điều kiện chúng ta có thể nhanh chóng đạt được một THỎA THUẬN,” Trump viết trên nền tảng Truth Social vào tối thứ Bảy 01/8.

Hạ thấp tiêu chuẩn để tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến Iran

Tờ The Washington Times gần đây đưa tin rằng một số Dân biểu Cộng hòa và các nhà phân tích chính sách đối ngoại giấu tên đang đưa ra một ý tưởng về cách Tổng thống Trump nên kết thúc cuộc chiến với Iran: tuyên bố chiến thắng và ngừng chiến đấu.

Đề xuất này đang nhận được thêm sự ủng hộ, mặc dù mục tiêu chính thức được nêu ra của cuộc chiến — loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran — vẫn chưa đạt được.

Điều bị bỏ qua trong cuộc tranh luận này là đây không phải một ý tưởng mới. Nếu được thực hiện, đây sẽ là lần thứ năm.

Ngày 24/3, Trump nói Iran đã “hoàn toàn bị đánh bại” và cuộc chiến “đã thắng”. Giao tranh vẫn tiếp diễn.

Ngày 1/4, trong bài phát biểu vào giờ vàng trên truyền hình, ông Trump tuyên bố Mỹ đang “đi đúng hướng để hoàn thành tất cả các mục tiêu quân sự của Mỹ”. Ông khẳng định cơ cấu chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang “bị tiêu diệt nghiêm trọng”, đồng thời nói eo biển Hormuz sẽ “tự động” mở cửa trở lại. Chỉ vài giờ sau, Iran phóng tên lửa vào Israel.

Ngày 7/4, sau một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, Trump nói với hãng AFP rằng Mỹ đã giành được “chiến thắng hoàn toàn và toàn diện. 100%”. Lệnh ngừng bắn không duy trì được.

Ngày 15/6, đúng sinh nhật lần thứ 80, Trump đăng bài nói rằng “Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran giờ đây đã hoàn tất”, đồng thời hứa rằng Hormuz sẽ mở cửa trở lại và “hòa bình và an ninh” sẽ theo sau. Các cuộc không kích tiếp tục chỉ vài tuần sau đó.

Sau tang lễ của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, cách diễn đạt đã chuyển từ tuyên bố chiến thắng đã hoàn tất sang quyết tâm chiến đấu không giới hạn: “Chúng ta sẽ thắng bằng cách này hay cách khác,” Trump nói ngày 6/7. Ba tuần sau, Mỹ và Saudi Arabia tiến hành các cuộc không kích phối hợp bên trong Iraq, sau khi Iran tìm cách trực tiếp tấn công lực lượng Mỹ.

Đã có bốn lần tuyên bố và bốn thước đo khác nhau: đánh bại hoàn toàn, hoàn thành các mục tiêu quân sự, chiến thắng thông qua ngừng bắn và một thỏa thuận “hoàn chỉnh”. Bốn lần, những tuyên bố rằng cuộc chiến đã kết thúc đều bị các diễn biến thực tế phủ nhận chỉ trong vài ngày hoặc vài tuần. Và giờ đây, một phiên bản thứ năm đang được đưa ra — lần này thừa nhận ngay từ đầu rằng mục tiêu chưa đạt được, thay vì che giấu điều đó.

Mô hình đằng sau những lần sụp đổ này mang tính cơ cấu, chứ không phải tình cờ. Chính quyền Trump liên tục thay đổi tiêu chuẩn đánh giá, định nghĩa lại chiến thắng dựa trên bất kỳ thước đo nào có lợi nhất vào thời điểm đó. Có lúc, các quan chức mô tả mục tiêu là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân; lúc khác là mở lại eo biển Hormuz, phá hủy chương trình tên lửa và máy bay không người lái của Iran, hoặc loại bỏ mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm của chính quyền Iran. Đôi khi, những mục tiêu này còn thay đổi chỉ trong cùng một tuần.

Một quan chức cấp cao của Mỹ nói với NBC News vào mùa xuân rằng việc thiếu rõ ràng về mục tiêu thực sự của cuộc chiến đã khiến việc hoạch định giai đoạn kết thúc trở nên khó khăn. Quan chức này mô tả một loạt “chiến thắng chiến thuật” bị làm suy yếu bởi việc thiếu định hướng chính sách rõ ràng.

Sự mơ hồ đó tạo ra một mô hình lặp đi lặp lại của việc tính toán theo hướng có lợi: chỉ tính những tiêu chí có vẻ thành công, phớt lờ những tiêu chí chưa đạt được, rồi tuyên bố chiến thắng dựa trên định nghĩa nào thuận tiện nhất.

Đó chính là điều khiến ý tưởng “tuyên bố chiến thắng” hiện nay khác với một nỗ lực thực sự nhằm kiến tạo hòa bình. Đây không phải là một chiến lược để chấm dứt chiến tranh. Đó là một đề xuất nhằm biến lần tuyên bố thứ năm thành lần tuyên bố cuối cùng có thể đứng vững — không phải bằng cách đạt được mục tiêu ban đầu, mà bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn cho đến khi chính lời tuyên bố trở thành chiến thắng.

Chương trình hạt nhân — vấn đề mà cuộc chiến ban đầu được đặt trong bối cảnh nhằm giải quyết — vẫn chưa được giải quyết, theo chính những đánh giá của chính quyền.

Tuyên bố chiến thắng khi một mục tiêu trọng tâm vẫn chưa đạt được không phải là một lối thoát khỏi chiến tranh; đó chỉ là một màn đổi tên, và điều này đã được thử bốn lần mà vẫn không thể chấm dứt cuộc chiến mà nó được cho là phải kết thúc.

Quốc hội nên đặt ra một câu hỏi cụ thể và khó hơn thay vì chỉ hỏi liệu Trump có nên tuyên bố chiến thắng hay không.

Câu hỏi đó là: Cụ thể, điều gì cần phải xảy ra để lần tuyên bố thứ năm có thể đứng vững trong khi bốn lần trước đều thất bại? Và liệu có ai trong chính quyền sẵn sàng công khai khẳng định điều đó, trước khi lần tuyên bố tiếp theo được đưa ra hay không?

Khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông hủy các cuộc không kích đã lên kế hoạch nhằm vào Iran và viện dẫn những tiến triển hướng tới một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, chưa có dấu hiệu ngay lập tức nào cho thấy một đột phá tại Tehran, trong khi Israel cho biết nước này vẫn duy trì tình trạng cảnh giác cao độ.

Cuối ngày thứ Bảy 01/8, Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng các lực lượng Mỹ đã sẵn sàng tiến hành một cuộc tấn công toàn diện vào Iran, nhưng sẽ tạm ngừng khai hỏa sau khi các bên đạt được những nguyên tắc cơ bản của một thỏa thuận với Tehran và các quốc gia Trung Đông. Thỏa thuận này sẽ bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz quan trọng và chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran.

“Dựa trên đề nghị này, tôi đã đồng ý, vì lợi ích tương lai của THẾ GIỚI và cũng vì sự tồn tại của một nước Iran thành công và thịnh vượng, hủy cuộc tấn công, với điều kiện chúng ta có thể nhanh chóng đạt được một THỎA THUẬN,” Trump nói, đồng thời cho biết Israel cũng có cùng quan điểm.

Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Iran, Majid Ebn-e-Reza, gọi bài đăng của Trump là một hình thức “hoạt động tâm lý và chiến tranh nhận thức”, đồng thời nói rằng Iran vẫn sẽ chuẩn bị cho các cuộc tấn công. Bộ Ngoại giao Iran chưa lập tức trả lời yêu cầu bình luận.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người đã đến Tòa Bạch Ốc vào tuần trước, chưa lập tức đưa ra bình luận về bài đăng của Trump. Israel đã duy trì tình trạng cảnh giác cao độ trong tuần qua do những đe dọa về khả năng Iran nối lại các cuộc tấn công.

“Nếu Iran phóng tên lửa về phía Nhà nước Israel, chúng tôi đã sẵn sàng tấn công Iran,” Bộ trưởng Năng lượng và Cơ sở hạ tầng Israel Eli Cohen nói trong cuộc phỏng vấn hôm Chủ nhật với Đài Phát thanh Quân đội Israel. Cohen nói thêm rằng “Israel và Mỹ đang có sự phối hợp rất chặt chẽ về quốc phòng và tình báo.”

Raz Zimmt, thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia, một tổ chức nghiên cứu độc lập tại Israel, cho rằng các phương án quân sự sẽ không giúp ích nhiều trong việc mở lại eo biển Hormuz.

“Người Iran có thể phải trả một cái giá rất đắt, nhưng từ góc nhìn của họ, cái giá mà họ áp đặt lên đối phương ít nhất cũng tương đương, vì vậy điều đó sẽ không giúp ích,” Zimmt nói. Ông cho rằng “những gì có thể thực hiện bằng các cuộc không kích thì đã được thực hiện rồi.”

Những bình luận của Trump được đưa ra sau các báo cáo cho rằng Israel và Mỹ đang chuẩn bị tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Đáp lại, các quan chức an ninh Iran nói với truyền thông nhà nước rằng nước này sẽ trả đũa bằng cách tấn công các cơ sở năng lượng của Israel và Mỹ trong khu vực. Điều này làm gia tăng lo ngại tại các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư, nơi có quân đội Mỹ đồn trú, cũng như trong các công ty năng lượng.

Tuần trước, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia và tuyên bố phong tỏa các tàu Saudi Arabia ở Biển Đỏ. Các đồng minh khác của Mỹ, như Kuwait, cũng đang phải đối mặt với những cuộc tấn công liên tiếp của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng khử mặn nước biển thiết yếu.

Trong một cuộc điện đàm hôm Chủ nhật, Thái tử Saudi Arabia và nhà lãnh đạo trên thực tế của nước này, Mohammed bin Salman, đã thúc giục Trump hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực và ngăn cuộc xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát, theo một tuyên bố được hãng thông tấn nhà nước Saudi Arabia đăng tải.

Các phái bộ ngoại giao của Mỹ tại Trung Đông đã khuyến cáo công dân Mỹ “cân nhắc rời khỏi khu vực, hoặc chuẩn bị rời đi nếu tình hình leo thang.”

Giọng điệu của Trump hôm thứ Bảy trái ngược với những tuyên bố ngày càng cứng rắn trong vài ngày trước đó. Hôm thứ Tư, ông đe dọa sẽ tấn công Iran “mạnh tay” sau khi các lực lượng Mỹ đánh chặn một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran nhằm vào các tài sản quân sự Mỹ trong khu vực.

Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2, Trump đã sa lầy trong một cuộc chiến không được lòng dân và chưa có hồi kết rõ ràng.

Ít nhất 18 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng, trong đó có 4 người thiệt mạng trong các cuộc giao tranh vừa tái diễn sau khi Trump tuyên bố vào tháng trước rằng lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã “chấm dứt”. Hơn 600 quân nhân Mỹ đã bị thương.

Thứ trưởng Y tế Iran Ali Jafarian cho biết hơn 3.500 người đã thiệt mạng tại Iran kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng 2, trong đó có 264 phụ nữ và 224 người dưới 18 tuổi. The Washington Post không thể độc lập xác minh con số này.

Kể từ khi lệnh ngừng bắn sụp đổ, Mỹ đã tăng cường các cuộc không kích nhằm vào Iran, trong khi Tehran cũng leo thang các cuộc tấn công nhằm vào những quốc gia có quân đội Mỹ đồn trú, trong đó có Kuwait và Jordan.

Trong cuộc họp Nội các được truyền hình trực tiếp hôm thứ Sáu 31/7 tại Trại David, Trump gọi các nhà lãnh đạo Iran là “rất không đáng tin cậy để đàm phán” và nói rằng họ đang thua trong cuộc chiến.

“Đề phòng trường hợp các bạn đọc những câu chuyện không chính xác, họ đang ở trong tình trạng rất, rất tồi tệ. Họ đang gặp khó khăn,” Trump nói.

Các nhà chức trách liên bang Mỹ cũng cảnh báo rằng những hệ thống cơ sở hạ tầng quan trọng tại Mỹ có thể gặp rủi ro, sau khi ít nhất 7 bang báo cáo các cuộc tấn công mạng làm gián đoạn hoạt động của hệ thống cấp nước hoặc xử lý nước thải trong tuần trước.

Cảnh báo được đưa ra sau khi các quan chức tình báo Mỹ cho biết Iran có khả năng đứng sau một cuộc tấn công mạng phối hợp nhằm vào hơn 30 hệ thống cấp nước đô thị ở bang Minnesota.

Trump đã đổ lỗi cho chính quyền Minnesota, chứ không phải Iran, về cuộc tấn công đó. FBI hôm thứ Sáu không trả lời yêu cầu bình luận về việc liệu cơ quan này có tin Iran chịu trách nhiệm hay không, đồng thời cho biết FBI và các cơ quan khác đang “tích cực tham gia bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng.”

Bộ Ngoại giao Mỹ hôm thứ Bảy đã ban hành các cảnh báo an ninh mới 

Sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa tiến hành thêm các cuộc không kích nhằm vào Iran, trong bối cảnh Mỹ đang gây sức ép để mở lại eo biển Hormuz, Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra cảnh báo mới đối với công dân Mỹ tại 10 quốc gia ở Vùng Vịnh.

Vài giờ sau, Kuwait cho biết nước này đã đáp trả một đợt tấn công bằng máy bay không người lái mới từ Iran, trong khi một tàu chở dầu bị tấn công tại tuyến đường thủy chiến lược này.

Trong khi đó, Israel tiến hành các cuộc không kích dữ dội vào Dải Gaza sau khi nhóm vũ trang Palestine Hamas đồng ý giải giáp.

Mỹ đe dọa tiến hành thêm các cuộc không kích

Phát biểu với các phóng viên hôm thứ Sáu 31/7 trong cuộc họp với các thành viên nội các tại Camp David ở Maryland, ông Trump nói rằng “chúng tôi chỉ muốn chiến thắng” ở Iran và cho thấy ông dự kiến các hoạt động quân sự của Mỹ sẽ còn tiếp diễn trong một thời gian. Ông nói Mỹ sẽ tấn công Iran “rất mạnh” cho đến khi Iran không thể chịu đựng thêm được nữa.

Cuối ngày hôm đó, Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt một lần nữa bày tỏ sự thất vọng của chính quyền Mỹ, cáo buộc Tehran hồi tháng trước đã ký một bản ghi nhớ với Mỹ về một lệnh đình chiến nhưng sau đó nhanh chóng “phá vỡ nó, nổ súng vào các tàu thương mại và giết chết binh sĩ Mỹ”.

“Tổng thống Trump sẽ không đứng yên và cho phép hành vi khủng bố này tiếp diễn,” bà Leavitt nói trong một tuyên bố tối thứ Sáu. “Iran sẽ tiếp tục phải trả giá cho đến khi họ ngồi vào bàn đàm phán theo cách mà Tổng thống Trump cho là có ý nghĩa.”

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các cảnh báo an ninh mới — áp dụng đối với Bahrain, Israel, Iraq, Jordan, Kuwait, Lebanon, Oman, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất — khuyến cáo công dân Mỹ chuẩn bị cho khả năng các chuyến bay bị hủy, không phận tạm thời bị đóng cửa và những gián đoạn khác trong việc đi lại.

Các cuộc tấn công mới nhằm vào Kuwait và tàu thuyền

Quân đội Kuwait hôm thứ Bảy 01/8 cho biết các lực lượng của nước này đang ứng phó với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, nằm trong loạt cuộc tấn công của Iran nhằm vào Kuwait.

Trong một tuyên bố, Thiếu tướng Saud Abdulaziz Al-Otaibi, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Kuwait, cho biết các máy bay không người lái đã đánh trúng “một số cơ sở trọng yếu”, trong đó có một cơ sở chính phủ ở miền bắc nước này. Ông cho biết không có thương vong.

Hải quân Anh hôm thứ Bảy 01/8 cho biết một tàu chở dầu đã bị tấn công và một vụ nổ khác xảy ra gần một tàu ở eo biển Hormuz, ngoài khơi Oman. Không có thương vong trong cả hai sự cố, theo thông báo.

Tổ chức Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một vật thể chưa xác định đã đánh trúng con tàu hôm thứ Sáu, cách Lima, Oman, 11 hải lý về phía đông bắc. Vụ tấn công làm hư hại phòng máy của tàu.

Nhóm này cho biết hôm thứ Bảy, một cột nước lớn bắn lên cùng một vụ nổ đã được ghi nhận gần một tàu chở dầu khác khi tàu này đang di chuyển cách thành phố Khasab 21 hải lý về phía tây bắc.

Riêng dầu thô dường như đang rò rỉ và lan rộng trong những ngày gần đây từ một tàu chở dầu bị trừng phạt đang mắc cạn ngoài khơi Oman, gần một khu vực được bảo vệ về mặt sinh thái, theo các hình ảnh vệ tinh được hãng Associated Press phân tích.

Iran nhiều lần tấn công các tàu tìm cách đi qua eo biển Hormuz mà không được nước này cho phép, trong khuôn khổ cuộc xung đột đang diễn ra giữa Iran và Mỹ.

Israel tấn công Gaza sau khi Hamas tuyên bố sẽ giải giáp

Trong khi đó, các cuộc không kích dữ dội của Israel vào tối thứ Sáu và ngày thứ Bảy 01/8 đã khiến ít nhất 4 người thiệt mạng ở khu vực miền trung và miền bắc Gaza, đồng thời làm hàng chục người khác bị thương, theo các quan chức y tế địa phương.

Các cuộc tấn công qua đêm tại Gaza diễn ra sau khi quân đội Israel đưa ra cảnh báo sơ tán. Quân đội Israel hôm thứ Bảy cho biết họ đã tấn công các mục tiêu của Hamas trên khắp Gaza và phá hủy 5 cơ sở kho chứa của Hamas.

Các cuộc không kích diễn ra sau khi Hamas hôm thứ Sáu 31/7 xác nhận rằng nhóm này sẽ giải giáp, trong một diễn biến có thể mở ra bước đột phá nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Gaza, mặc dù vẫn còn nhiều trở ngại lớn.

Người Palestine tại Gaza — phần lớn đã phải di dời hoặc đang sống trong các trại tạm cư — đón nhận thông tin này với cả hy vọng lẫn hoài nghi. Một tài xế xe tuk-tuk tên Abdel Moneim Aboul-Roos, người đã mất một chân trong một cuộc không kích của Israel, nói với Associated Press rằng ông không quan tâm đến “những lời nói về việc rút quân và giải giáp” chừng nào các nhu yếu phẩm như thực phẩm và thuốc men vẫn còn thiếu thốn.

Israel chưa chính thức bình luận về thỏa thuận với Hamas, vốn là một phần trong lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian được công bố hồi tháng 10 năm ngoái. Thỏa thuận đó yêu cầu Hamas giải giáp và chuyển giao quyền lực cho một chính quyền Palestine độc lập. Israel sẽ rút quân và một Lực lượng Ổn định Quốc tế sẽ được triển khai.

Trong một bài đăng trên X hôm thứ Sáu, Dân biểu Israel thuộc phe cực hữu Itamar Ben-Gvir gọi thỏa thuận này là “không thể chấp nhận được” và nói rằng các vụ giết chóc tại Gaza phải tiếp diễn. “Israel phải chiến thắng,” ông viết.

Ai Cập, một bên trung gian chủ chốt trong các cuộc đàm phán ngừng bắn ở Gaza, đã ca ngợi Hamas và các nhóm Palestine khác vì “phản hồi tích cực” đối với kế hoạch hòa bình theo từng giai đoạn, truyền thông nhà nước Ai Cập đưa tin.

Những diễn biến khác trong khu vực

Trong khi đó, lực lượng Houthi đã buộc 8 tàu Saudi Arabia phải đổi hướng khỏi eo biển Bab el-Mandeb, sau khi nhóm phiến quân được Iran hậu thuẫn tuyên bố phong tỏa hoạt động vận chuyển hàng hải của Saudi Arabia tại điểm nghẽn chiến lược này.

Chuẩn tướng Yahya Saree, người phát ngôn quân sự của lực lượng Houthi, cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Sáu rằng các tàu này đã đổi hướng, đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở phía nam châu Phi để tránh lệnh phong tỏa.

Tại miền nam Lebanon, lực lượng Israel hôm thứ Sáu đã cho nổ tung các khối thuốc nổ nhằm phá hủy một mạng lưới đường hầm ngầm bên dưới lâu đài Beaufort, công trình do quân Thập tự chinh xây dựng. Israel cho biết các tay súng Hezbollah được Iran hậu thuẫn đã sử dụng mạng lưới này làm trung tâm chỉ huy.

Lâu đài có từ thế kỷ 12 này, còn được gọi là Al-Shaqif, đã bị lực lượng Israel chiếm giữ vào tháng 5. Gần đây, địa điểm này được bổ sung vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO, bất chấp sự phản đối của Israel.

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cho biết chiến dịch của Israel đã gửi đi những “thông điệp tiêu cực” trước thềm các cuộc đàm phán sắp tới tại Rome. Các phái đoàn đàm phán của Israel và Lebanon dự kiến sẽ một lần nữa gặp nhau tại đây để tiếp tục thảo luận về một kế hoạch theo đó Israel sẽ rút khỏi miền nam Lebanon, đổi lại Hezbollah phải giải giáp.

Quân đội Israel cho biết một sĩ quan quân đội Israel bị thương ở mức độ vừa phải trong cuộc đụng độ với các tay súng Hezbollah tại miền nam Lebanon vào đêm thứ Sáu rạng sáng thứ Bảy hôm qua. 

Ba mươi tám binh sĩ Israel đã thiệt mạng tại Lebanon hoặc miền bắc Israel sau khi Hezbollah nã hỏa lực vào Israel không lâu sau khi cuộc chiến với Iran bắt đầu.

Mỹ sẽ là chính quyền minh bạch nhất từ trước đến nay

Trong tháng đầu tiên nhậm chức, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cam kết rằng chính quyền của ông “sẽ là chính quyền minh bạch nhất từ trước đến nay”, tạo ra sự tương phản rõ rệt với các cuộc chiến trước đây tại Iraq và Afghanistan, vốn bị những người chỉ trích cho rằng đã bị bao phủ bởi sự bí mật và những tuyên bố gây hiểu lầm với công chúng.

Giờ đây, khi cuộc chiến do Mỹ dẫn đầu chống lại Iran bước sang tháng thứ sáu, chính quyền đang cung cấp cho công chúng ít thông tin hơn về cuộc xung đột và hướng đi của nó, ngay cả khi những tổn thất và chi phí tiếp tục gia tăng.

Hơn 50.000 binh sĩ Mỹ vẫn đang được triển khai tại Trung Đông. Khoảng 18 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng, hàng trăm người khác bị thương. Tổng thống Trump đã tiến hành nhiều nỗ lực ngoại giao với Iran, gần đây nhất là vào cuối tuần này. Quốc hội cũng được yêu cầu phê duyệt thêm 67 tỷ USD để trang trải chi phí cho chiến dịch.

Tuy nhiên, các cuộc họp báo của Ngũ Giác Đài dành cho phóng viên và công chúng gần như đã biến mất — cuộc họp báo gần nhất diễn ra vào đầu tháng 5. Các Dân biểu thuộc cả hai đảng cho biết ngay cả họ cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận các cuộc báo cáo chi tiết từ một chính quyền ngày càng dựa vào những tuyên bố của Tổng thống Trump và các bài đăng trên mạng xã hội để cung cấp thông tin cho công chúng về cuộc chiến.

Ông Trump gần như mỗi ngày đều nói về cuộc chiến bằng những lời lẽ bao quát và lạc quan, trong khi các thông tin chi tiết về hoạt động di chuyển của quân đội, thương vong và thiệt hại trong chiến đấu hiếm khi được công bố.

Hôm thứ Sáu tại Camp David, bang Maryland, ông nói rằng Hải quân Iran đã “bị tiêu diệt hoàn toàn”, Không quân Iran cũng đã “bị tiêu diệt hoàn toàn”, và Iran vẫn còn một số tên lửa, “nhưng ít hơn rất nhiều so với số lượng họ có cách đây bốn hoặc năm tháng.” Đây cũng chính là đánh giá mà ông đã đưa ra từ ít nhất là hồi tháng 3.

Dưới thời ông Hegseth, Bộ Quốc phòng đã thay thế các cuộc họp báo thường xuyên bằng những video chiến trường được dàn dựng và biên tập kỹ lưỡng.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan phụ trách các lực lượng Mỹ tại Trung Đông, có đăng các video trên mạng xã hội X cho thấy những cuộc không kích của Mỹ, kèm một số thông tin về loại mục tiêu bị tấn công. Tuy nhiên, những video này không cung cấp thông tin toàn diện về cuộc chiến.

Điều đó khiến các phóng viên, Dân biểu và công chúng phải cố gắng ghép lại bức tranh về cuộc chiến từ những mảnh thông tin rời rạc.

Tình trạng của cuộc chiến cũng thường xuyên thay đổi.

Tháng đầu tiên của cuộc chiến được đánh dấu bởi các cuộc không kích dữ dội của Mỹ, yêu cầu Iran đầu hàng vô điều kiện của ông Trump và những dự đoán của tổng thống rằng cuộc xung đột sẽ kéo dài từ bốn đến năm tuần.

Đầu tháng 4, chỉ vài giờ sau khi cảnh báo rằng “cả một nền văn minh sẽ diệt vong”, ông Trump đã đạt được một lệnh ngừng bắn tạm thời với Iran.

Đến giữa tháng 6, Mỹ và Iran đồng ý duy trì việc tạm ngừng các hành động thù địch trong 60 ngày và khởi động các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Khi đó, ông Trump ca ngợi giới lãnh đạo Iran là “rất lý trí.”

Nhưng chưa đầy một tháng sau, sau khi Iran tấn công các tàu thương mại, ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã “chấm dứt” và ra lệnh tiến hành các cuộc tấn công gần như hàng đêm trong gần hai tuần.

Cuối tuần này, ông Trump đã cân nhắc việc ra lệnh tiến hành một chiến dịch ném bom dữ dội nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran. Tuy nhiên, ông đã hủy bỏ các cuộc không kích sau những cuộc trao đổi với Thái tử Saudi Arabia vào tối thứ Bảy, đồng thời cho biết ông đang tìm cách “nhanh chóng đạt được một THỎA THUẬN” với Iran.

Ông cảnh báo rằng Mỹ vẫn đang “sẵn sàng chiến đấu và đã lên đạn.”

Một yếu tố khác khiến việc xây dựng một bức tranh rõ ràng về cuộc chiến trở nên khó khăn hơn là Iran đang áp dụng lệnh hạn chế thông tin truyền thông. Hầu như không có hình ảnh nào được đưa ra khỏi Iran, đồng thời không có binh sĩ Mỹ trên bộ để các nhà báo có thể đi cùng và đưa tin trực tiếp. Điều này khiến công chúng có rất ít cách để hiểu cuộc chiến đang diễn biến như thế nào.

Khi được CBS News hỏi liệu Ngũ Giác Đài có dự định khôi phục các cuộc họp báo thường xuyên về cuộc chiến hay không, người phát ngôn chính của Ngũ Giác Đài Sean Parnell cho biết: “Bộ Chiến tranh và Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã liên tục cung cấp những thông tin cập nhật toàn diện cho thế giới về các cuộc tấn công và hoạt động của Mỹ tại Iran.”

Ông nói thêm: “Tổng thống Trump và Bộ trưởng Hegseth đã liên tục trực tiếp cung cấp thông tin cập nhật cho truyền thông và người dân Mỹ trên mạng, mang đến những thông tin rõ ràng, không bị lọc về các mục tiêu cũng như những hành động quyết đoán của chúng ta.”

Gần hai thập niên trước cuộc chiến mới nhất với Iran, một loại đạn xuyên giáp tạo hình bằng thuốc nổ (EFP) đã xé toạc một chiếc xe của Lục quân Mỹ trên một con đường ở Baghdad, khiến Thượng sĩ William Brooks thiệt mạng và khiến Trung sĩ Robert Bartlett (đã giải ngũ) bị thương nặng đến mức ông nói rằng mình đã “chết ba lần”.

Theo các phán quyết của tòa án liên bang, loại vũ khí này nằm trong một chiến dịch rộng lớn hơn của Iran nhằm trang bị vũ khí và huấn luyện các lực lượng ủy nhiệm để tấn công binh sĩ Mỹ tại Iraq. Trong những vụ án liên quan đến hàng trăm nạn nhân người Mỹ, các thẩm phán kết luận rằng Iran đã sản xuất hoặc cung cấp những vũ khí được sử dụng trong các cuộc tấn công, đồng thời những kẻ tấn công được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) huấn luyện hoặc chỉ đạo.

“Vụ nổ xé tôi làm đôi, từ thái dương xuống tận hàm, rồi thổi bay hai chân của xạ thủ súng máy của tôi, sau đó thổi bay phần đỉnh đầu của người chỉ huy xe,” Bartlett nói với Fox News Digital. “Cuối cùng tôi đã chết ba lần và phải trải qua bốn năm tại Walter Reed cũ để phẫu thuật, tái tạo và phục hồi.”

Chiếc xe do Trung sĩ Robert Bartlett (đã giải ngũ) điều khiển sau khi bị một thiết bị nổ đánh trúng trên tuyến đường Pluto ở Baghdad ngày 3/5/2005. Thượng sĩ William Brooks thiệt mạng, trong khi Bartlett và hai binh sĩ khác bị thương. Bartlett bị chấn thương nghiêm trọng ở vùng mặt. Fox News

Bartlett đang lái một chiếc Humvee bọc thép trên tuyến đường Pluto ở Baghdad vào ngày 3/5/2005 thì một quả đạn xuyên giáp tạo hình bằng thuốc nổ xé toạc chiếc xe. Thượng sĩ William Brooks thiệt mạng, trong khi Bartlett và hai binh sĩ khác bị thương. Bartlett bị chấn thương nghiêm trọng ở vùng mặt.

Báo cáo thương vong của Lục quân mô tả Bartlett là “bị thương rất nghiêm trọng”, với những tổn thương lớn ở vùng mặt và răng. Ông là tài xế của chiếc xe trong một nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường thì một thiết bị nổ phát nổ từ phía bên phải xe.

Bartlett cho biết loại vũ khí này là một quả EFP do Iran cung cấp, có liên quan đến chiến dịch của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo nhằm trang bị vũ khí cho các lực lượng dân quân tấn công quân đội Mỹ tại Iraq.

“Khi bị nổ tung, bạn không biết thứ gì đã đánh trúng mình,” ông nói. “Bạn chỉ biết được sau đó, khi các báo cáo tình báo được chuyển xuống và cấp chỉ huy cho bạn biết bạn đã bị tấn công bằng thứ gì.”

Việc Bartlett sống sót khiến câu chuyện của ông gắn liền với hai gia đình Gold Star, những người cho rằng chiến dịch kéo dài nhiều năm của Iran chống lại người Mỹ không bắt đầu từ cuộc giao tranh mới nhất — và cũng không thể được hiểu chỉ qua những dòng tin tức hiện nay.

Đại úy Shawn English thiệt mạng bởi một quả đạn xuyên giáp tạo hình bằng thuốc nổ tại Baghdad ngày 3/12/2006. Thiếu tá Stuart Wolfer thiệt mạng khi một quả rocket đánh trúng một phòng tập thể dục bên trong một căn cứ Mỹ ở Khu Quốc tế Baghdad ngày 6/4/2008.

Trong các vụ án liên bang liên quan đến Trung sĩ Robert Bartlett (đã giải ngũ), Đại úy Shawn English và Thiếu tá Stuart Wolfer, tòa án kết luận rằng Iran vừa sản xuất hoặc cung cấp các loại vũ khí được sử dụng trong những cuộc tấn công, vừa huấn luyện hoặc chỉ đạo những kẻ thực hiện các vụ tấn công thông qua Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Đại úy Shawn English cùng ba con trai. English thiệt mạng tại Baghdad ngày 3/12/2006 khi một thiết bị nổ do Iran cung cấp đánh trúng xe của ông. 

Sau đó, các tòa án liên bang phán quyết rằng Iran phải chịu trách nhiệm vì đã cung cấp vũ khí, huấn luyện, tài chính và các hình thức hỗ trợ vật chất khác cho những lực lượng ủy nhiệm chịu trách nhiệm về các cuộc tấn công nhằm vào nhân viên Mỹ tại Iraq.

Đối với những người thân của các nạn nhân, những phán quyết đó mang lại sự xác nhận chính thức về vai trò của Iran. Nhưng chúng không thể chấm dứt nỗi đau mất mát.

“Anh ấy thực sự là người bạn thân nhất của tôi,” Beverly Wolfer Nerenberg, em gái của Wolfer, nghẹn ngào nói trong nước mắt trước khi giọng cô vỡ òa. “Xin lỗi, ngay cả sau 18 năm, nói về chuyện này vẫn không trở nên dễ dàng hơn.”

Trong đám cưới của mình, cô quyết định không có phù dâu. Thay vào đó, anh trai cô đứng bên cạnh cô với vai trò “người danh dự” — một vị trí thường dành cho người bạn hoặc người thân đặc biệt thân thiết với cô dâu.

“Tôi không thể nghĩ ra bất kỳ ai khác mà tôi thân thiết hơn, người thực sự hiểu tôi và biết tôi,” cô nói.

Wolfer 36 tuổi và là cha của ba cô con gái nhỏ khi ông thiệt mạng.

Em gái ông cho biết ông đã đi tập thể dục cùng một người bạn thì cảnh báo có hỏa lực đang bay tới vang lên. Những người ở bên trong phòng tập chỉ có vài giây để phản ứng và phải nằm rạp xuống sàn vì không còn đủ thời gian để chạy đến khu vực được bảo vệ.

Một cuộc điều tra quân sự xác định rằng một quả rocket đã đánh trúng mái phòng tập vào khoảng 3 giờ 28 phút chiều, khiến các mảnh vỡ bắn vào bên trong tòa nhà. Wolfer và Đại tá Stephen Scott gần như ở ngay bên dưới điểm va chạm và bị thương nghiêm trọng. Wolfer được đưa tới một bệnh viện hỗ trợ chiến đấu, nơi ông được xác nhận đã tử vong.

Theo em gái ông, ba cô con gái của Wolfer khi đó lần lượt khoảng 5 tuổi, 3 tuổi và 18 tháng tuổi.

“Tôi vô cùng biết ơn và tự hào về các cháu gái của mình, về cách các cháu đã trưởng thành,” Wolfer Nerenberg nói. “Nhưng thật sự rất khó khi những gì mình có chỉ là những ký ức.”

Bà mô tả gia đình mình là những người gìn giữ ký ức về Wolfer, lưu giữ ký ức ấy cho những đứa trẻ vốn có rất ít thời gian để biết về ông.

Bà cho biết gia đình được thông báo ngay sau vụ tấn công rằng quả rocket được bắn từ hướng Sadr City, Iraq, và có nguồn gốc từ Iran.

“Cuộc chiến này đã bắt đầu từ rất lâu rồi,” Wolfer Nerenberg nói. “Đối với nhiều người trong chúng tôi, 18 năm qua thực chất là một cuộc chiến kéo dài liên tục.”

Tricia English cho biết chồng bà hiểu rõ mối đe dọa từ các loại đạn xuyên phá tạo hình, hay EFP — những quả bom ven đường tinh vi được thiết kế để xuyên thủng các phương tiện quân sự bọc thép — trước khi một quả trong số đó cướp đi mạng sống của ông.

Bà nhớ lại rằng trong một kỳ nghỉ phép không lâu trước khi qua đời, Đại úy English có vẻ mất tập trung và thường thức khuya làm việc trên máy tính.

“Anh ấy nói với tôi rằng họ đã phát hiện những loại vũ khí này — cụ thể là EFP,” bà kể. “Họ biết chúng xuất phát từ đâu, và tình hình thực sự rất tồi tệ.”

“Anh ấy biết đó là vũ khí của Iran,” bà nói thêm.

English đang phục vụ trong một đội chuyển giao quân sự làm việc cùng lực lượng Iraq thì chiếc EFP đánh trúng phương tiện của ông trong một chiến dịch hộ tống.

Một cuộc điều tra của Lục quân cho biết đội tuần tra hỗn hợp Mỹ-Iraq của ông đang di chuyển về phía bắc thì một quả đạn xuyên phá tạo hình đánh trúng bên phải phương tiện. English được sơ tán đến một bệnh viện hỗ trợ chiến đấu nhưng đã tử vong vì vết thương.

Vợ góa của ông cho biết ông vẫn còn tỉnh táo trong một phần quá trình sơ tán và bà được thông báo rằng lời nhắn cuối cùng ông nói khi còn tỉnh là: “Hãy nói với Trish và các con rằng anh yêu họ.”

“Bạn nghĩ rằng sau 20 năm, chuyện này đáng lẽ không còn khó khăn đến thế,” bà nói, cố gắng tiếp tục câu chuyện.

English cho biết ban đầu quân đội chỉ mô tả vũ khí này đơn giản là một quả bom ven đường hoặc thiết bị nổ tự chế. Nhưng các thủ tục tố tụng sau đó đã giúp bà tiếp cận những bằng chứng về loại vũ khí, những người cung cấp nó và mạng lưới rộng lớn đứng phía sau vụ tấn công.

“Khi ngồi trong phòng xử án, tôi mới biết thêm rất nhiều thông tin về những gì thực sự đã xảy ra và toàn bộ sự việc thực sự diễn ra như thế nào,” bà nói. “Điều đó rất đau đớn. Nhưng anh ấy xứng đáng được làm rõ mọi chuyện. Tôi cần phải đứng lên bảo vệ anh ấy.”

Bartlett cho biết ông tham gia vụ kiện không chỉ vì bản thân mình mà còn vì những người đã không bao giờ trở về.

“Bạn tôi đã chết, và rất nhiều người của tôi — rất nhiều người — đã chết ở đó dưới tay IRGC,” ông nói.

“Nếu tôi được đưa trở lại đó, nếu tôi chết, nhìn thấy thế giới bên kia rồi quay trở lại, mà tôi không làm điều đúng đắn cho họ và gia đình họ — những gia đình không có cơ hội đón con mình trở về — thì tôi đang không đòi lại công lý,” ông nói. “Tôi không sống đúng với đức tin của mình, và tôi không sống đúng với điều mà tôi đã chiến đấu để bảo vệ, đó là sự thật.”

Các vụ kiện được đưa ra dựa trên ngoại lệ về khủng bố trong Đạo luật Miễn trừ Chủ quyền của Nước ngoài (Foreign Sovereign Immunities Act), cho phép một số nạn nhân người Mỹ kiện các quốc gia được chỉ định là nhà tài trợ cho khủng bố.

Iran nhìn chung không xuất hiện để bảo vệ mình trong các vụ kiện, dẫn đến các thủ tục xét xử vắng mặt. Tuy nhiên, các thẩm phán vẫn yêu cầu nguyên đơn đưa ra bằng chứng chứng minh rằng sự hỗ trợ vật chất của Iran là một yếu tố quan trọng dẫn đến các cuộc tấn công.

Các phán quyết sau đó kết luận rằng Iran, thông qua Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và Lực lượng Quds, đã cung cấp tài chính, huấn luyện, vũ khí và hỗ trợ kỹ thuật cho các nhóm dân quân người Shiite, những lực lượng sử dụng các nguồn hỗ trợ này để tấn công người Mỹ. Iran chưa tự nguyện thanh toán các khoản bồi thường theo phán quyết, và các nguyên đơn tiếp tục đối mặt với những trở ngại đáng kể trong việc thu hồi số tiền được tòa án trao cho họ.

HẠNH DƯƠNG

Tổng hợp.