CaliToday News – Nghe như một công cụ tự hủy trong phim Điệp viên 007, nhưng đây thực chất là tính năng của một hệ điều hành mã nguồn mở trên điện thoại Android.
Mới đây, các công tố viên liên bang tại Atlanta đã truy tố một công dân Mỹ tên Samuel Tunick về tội cản trở thi hành công vụ. Khi bị giữ lại thẩm vấn tại Sân bay Quốc tế Hartsfield-Jackson Atlanta lúc nhập cảnh vào ngày 24/01 năm ngoái, Tunick đã cung cấp cho lực lượng hải quan một “mật mã khẩn cấp” (duress passcode) khiến toàn bộ dữ liệu trên máy bị xóa sạch.
Đây là một trong những vụ án đầu tiên cơ quan tư pháp liên bang cáo buộc một cá nhân tiêu hủy chứng cứ bằng cách nhập mã tự xóa dữ liệu.
Tại phiên tòa tuần trước, các luật sư bào chữa khẳng định việc thu giữ thiết bị là bất hợp pháp. Phía bào chữa cho rằng Tunick bị đưa vào tầm ngắm do tham gia phản đối dự án xây dựng trung tâm huấn luyện cảnh sát và cứu hỏa tại Atlanta — một dự án gây tranh cãi vì lo ngại quân sự hóa lực lượng chức năng và tàn phá môi trường.
Căn cứ pháp lý của cáo trạng
Đạo luật liên bang quy định: Hành vi cố tình tiêu hủy chứng cứ để cản trở việc thu giữ của chính phủ cấu thành tội danh nghiêm trọng (felony), có thể đối mặt mức án tới 5 năm tù. Quy định này áp dụng ngay cả khi đối tượng biết cuộc khám xét sắp xảy ra mà vẫn cố tình cản trở. Theo Văn phòng Bào chữa Liên bang, đây mới là trường hợp thứ hai bị truy tố theo điều khoản này trong 30 năm qua.
Vì sao dữ liệu kỹ thuật số có thể bị thu giữ?
Tòa án coi dữ liệu kỹ thuật số là một dạng tài sản, nên việc xóa dữ liệu cũng tương tự tiêu hủy vật chứng vật lý. Phía chính phủ tranh luận rằng chiếc điện thoại chỉ là “vật chứa”, còn bản thân dữ liệu mới là đối tượng bị thu giữ. Việc cố tình cung cấp mã xóa dữ liệu cho cơ quan chức năng được tính là hành vi trực tiếp tiêu hủy chứng cứ.
Yếu tố “kiểm tra hải quan”
Việc sự việc diễn ra tại biên giới là yếu tố then chốt cho cả hai bên:
- Cơ quan Hải quan và Biên phòng cho rằng họ có quyền kiểm tra thiết bị kỹ thuật số của hành khách nhập cảnh mà không cần lệnh của tòa án, do du khách chưa chính thức đặt chân lên lãnh thổ Mỹ khi chưa được cấp phép.
- Phía bào chữa tranh luận rằng ngay cả tại sân bay quốc tế, du khách vẫn có các quyền bảo hộ cốt lõi. Tunick đã bị tạm giữ trái phép, không được đọc các quyền hiến định và bị từ chối yêu cầu gặp luật sư.
Dù vậy, các luật sư cũng thừa nhận Tòa án Tối cao từng phán quyết rằng một số quyền hiến định (như Tu chính án thứ Tư) sẽ bị hạn chế tại khu vực biên giới để ưu tiên cho an ninh quốc gia.
Cơ chế hoạt động của “Mật mã khẩn cấp”
Mật mã khẩn cấp (duress passcode) là một tính năng bảo mật cho phép người dùng thiết lập một mật mã phụ. Khi bị ép buộc giao nộp điện thoại, người dùng cung cấp mã này thay vì mã mở khóa thông thường.
Khi nhập mã khẩn cấp, hệ điều hành sẽ lập tức kích hoạt quá trình xóa sạch toàn bộ dữ liệu kỹ thuật số, giữ nguyên vẹn phần cứng vật lý. Trong trường hợp này, Tunick đã sử dụng GrapheneOS — một hệ điều hành chú trọng quyền riêng tư trên nền tảng Android.
Né tránh công bố chi tiết cuộc điều tra gốc
Đạo luật được áp dụng trong vụ án này không bắt buộc phía công tố phải chứng minh hay giải thích về cuộc điều tra ban đầu. Các chuyên gia nhận định chính quyền đang cố tình tập trung hoàn toàn vào hành vi tiêu hủy dữ liệu để tránh phải công khai chi tiết cuộc điều tra gốc.
Yếu tố thời điểm quyết định tội danh
Giáo sư Richman lưu ý:
- Nếu hành khách chủ động xóa dữ liệu trước khi đi qua trạm kiểm soát đơn giản vì muốn bảo vệ riêng tư, họ có cơ sở bào chữa mạnh mẽ rằng mình không cố tình cản trở một cuộc khám xét.
- Tuy nhiên, một khi đã bị giữ lại và đang trong quá trình bị thẩm vấn trực tiếp, hành vi cố tình cung cấp mã xóa dữ liệu sẽ đưa người đó rơi thẳng vào phạm vi bị truy tố hình sự.
Nguồn Tổng hợp
