XÃ LUẬN – AO THẢ VỊT
Trong sinh hoạt cộng đồng người Việt tị nạn, không thiếu những tiếng nói mạnh mẽ trên sân khấu. Họ hô hào chống độc tài, chống cộng sản, bảo vệ lập trường quốc gia. Những lời lẽ ấy nghe qua tưởng chừng đầy nhiệt huyết và chính nghĩa. Nhưng trớ trêu thay, khi ánh đèn sân khấu tắt đi, hành động thực tế của họ lại dẫn dắt theo một hướng khác — ủng hộ hoặc hợp tác với những nhóm người có hành tung đi ngược lại quan điểm chung mà cộng đồng đã dày công xây dựng.
Đáng lo hơn, những người này thường không phải cá nhân bình thường. Họ là người đứng đầu hội đoàn, là người có ảnh hưởng, là tiếng nói đại diện. Khi lời nói và hành động không đồng nhất, niềm tin của cộng đồng bị xói mòn không phải bởi kẻ thù bên ngoài, mà bởi sự mâu thuẫn ngay trong nội bộ.
Vậy phải gọi họ là gì?
Có người gọi đó là “cơ hội chính trị” — những người sử dụng khẩu hiệu như một phương tiện để giữ vị trí. Có người gọi là “lập trường hai mặt” — nói một đằng làm một nẻo. Nhưng có lẽ đúng hơn cả là những người khoác áo lý tưởng nhưng hành xử theo lợi ích phe nhóm.
Nguy hiểm của họ không nằm ở việc họ sai, mà nằm ở việc họ khiến cộng đồng khó phân biệt đâu là lập trường thật, đâu là khẩu hiệu rỗng. Khi lãnh đạo không sống đúng với điều mình nói, lý tưởng trở thành công cụ trang trí, và niềm tin tập thể dần biến thành hoài nghi.
Cộng đồng trưởng thành không phải là cộng đồng không có sai lầm, mà là cộng đồng biết đặt câu hỏi. Người lãnh đạo càng lớn, càng cần minh bạch. Nói chống độc tài nhưng hành xử độc đoán hoặc chọn phe trái ngược với nguyên tắc chung — đó không phải là chiến lược, mà là sự phản bội niềm tin.
Trong một cộng đồng lưu vong đã trải qua quá nhiều mất mát, điều cần nhất không phải là những bài diễn văn hùng hồn, mà là sự nhất quán giữa lời nói và hành động.
Bởi vì, cuối cùng, lịch sử không nhớ những ai nói hay nhất trên sân khấu — mà nhớ những ai sống đúng với điều mình tuyên bố.
LÃNH ĐẠO GIẢ LẬP TRƯỜNG — CĂN BỆNH ÂM THẦM CỦA CỘNG ĐỒNG HẢI NGOẠI
Một trong những nghịch lý lớn nhất trong sinh hoạt cộng đồng người Việt hải ngoại là sự xuất hiện của những “lãnh đạo giả lập trường”. Trên sân khấu, họ hô hào chống độc tài, chống cộng sản, bảo vệ lý tưởng quốc gia. Nhưng phía sau hậu trường, hành động của họ lại đi theo những nhóm người hoặc quyết định hoàn toàn trái ngược với điều họ vừa tuyên bố.
Đây không chỉ là chuyện cá nhân thiếu nhất quán. Đó là biểu hiện của một tâm lý nguy hiểm: dùng lập trường như một tấm áo khoác để giữ vị trí lãnh đạo, chứ không phải như một giá trị sống.
Người lãnh đạo thật không cần phải hét lớn về lý tưởng; hành động của họ tự nói thay. Ngược lại, lãnh đạo giả lập trường thường rất giỏi diễn thuyết. Họ hiểu rõ rằng cộng đồng người Việt tị nạn luôn nhạy cảm với các biểu tượng và khẩu hiệu chính nghĩa, nên họ sử dụng chính những khẩu hiệu ấy như chiếc chìa khóa để xây dựng uy tín. Nhưng khi quyền lợi phe nhóm, quan hệ cá nhân hoặc tính toán riêng xen vào, lập trường bỗng trở nên co giãn.
Cái nguy hiểm của dạng lãnh đạo này không phải là họ chống đối trực tiếp lý tưởng chung — mà là họ làm mờ ranh giới giữa đúng và sai. Khi cộng đồng không còn phân biệt được ai thực sự giữ lập trường và ai chỉ đóng vai, sự hoài nghi sẽ lan rộng. Và một cộng đồng bị chia rẽ bởi sự giả tạo nội bộ thường suy yếu nhanh hơn bất kỳ áp lực nào từ bên ngoài.
Thực tế đau lòng là cộng đồng hải ngoại đôi khi quá dễ tha thứ cho sự mâu thuẫn này. Chỉ cần vài bài phát biểu mạnh mẽ, vài lần đứng dưới lá cờ biểu tượng, người ta sẵn sàng bỏ qua những hành động trái ngược phía sau. Đó chính là môi trường nuôi dưỡng “lãnh đạo giả lập trường” tồn tại lâu dài.
Đã đến lúc cần một chuẩn mực rõ ràng: lãnh đạo không phải là người nói đúng điều cộng đồng muốn nghe, mà là người sống đúng với điều mình tuyên bố — kể cả khi không ai nhìn thấy.
Bởi vì nếu lời nói chỉ là diễn xuất, thì lý tưởng sẽ biến thành sân khấu. Và khi lý tưởng trở thành sân khấu, cộng đồng sẽ chỉ còn lại những khán giả mệt mỏi, không còn niềm tin vào ai nữa.
DUY VĂN
