WASHINGTON (AP) — Khoảng hai chục tiểu bang đã phản đối các mức thuế quan toàn cầu mới của Tổng thống Donald Trump hôm thứ Năm, đệ đơn kiện về thuế nhập khẩu mà ông áp đặt sau thất bại cay đắng tại Tòa án Tối cao.
Các tổng chưởng lý và thống đốc đảng Dân chủ trong vụ kiện lập luận rằng Trump đang vượt quá quyền hạn của mình khi lên kế hoạch áp thuế 15% đối với phần lớn thế giới.
Ông Trump cho rằng thuế quan là cần thiết để giảm thâm hụt thương mại kéo dài của Mỹ. Ông đã áp đặt thuế theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế mà ông áp đặt năm ngoái theo luật khẩn cấp.
Điều khoản 122, chưa từng được áp dụng, cho phép tổng thống áp đặt thuế quan lên tới 15%. Thời hạn áp dụng là năm tháng trừ khi được Quốc hội gia hạn.
Vụ kiện này do các tổng chưởng lý từ Oregon, Arizona, California và New York dẫn đầu.
“Trọng tâm lúc này phải là hoàn trả tiền cho người dân, chứ không phải là tiếp tục áp đặt các loại thuế quan bất hợp pháp,” ông Dan Rayfield, Tổng chưởng lý bang Oregon, cho biết. Vụ kiện diễn ra một ngày sau khi một thẩm phán phán quyết rằng các công ty đã trả thuế theo khuôn khổ cũ của chính quyền Trump nên được hoàn tiền.
Tòa Bạch Ốc cam kết sẽ bảo vệ mạnh mẽ.
Tòa Bạch Ốc cho biết ông Trump đang hành động trong phạm vi quyền hạn của mình. Người phát ngôn Kush Desai nói: “Tổng thống đang sử dụng quyền hạn được Quốc hội trao cho để giải quyết các vấn đề cơ bản về thanh toán quốc tế và xử lý thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng của đất nước chúng ta. Chính quyền sẽ kiên quyết bảo vệ hành động của Tổng thống trước tòa án.”
Vụ kiện mới lập luận rằng Trump không thể chuyển hướng sang Điều 122 vì điều khoản này chỉ được sử dụng trong những trường hợp cụ thể, hạn chế — chứ không phải để áp dụng thuế nhập khẩu trên diện rộng. Vụ kiện cũng cho rằng thuế quan sẽ làm tăng chi phí cho các tiểu bang, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Tổng chưởng lý Arizona Kris Mayes đã dẫn chứng một nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho thấy người dân Mỹ phần lớn phải gánh chịu chi phí của thuế quan, ước tính khoảng 1.200 đô la mỗi năm cho mỗi hộ gia đình. Ông Mayes nói: “Đó là số tiền lấy từ túi của các gia đình Mỹ đang cố gắng mua thực phẩm, trả tiền thuê nhà và duy trì hoạt động kinh doanh nhỏ của họ”.
Nhiều bang nguyên đơn cũng đã thắng kiện về thuế quan mà ông Trump áp đặt theo một đạo luật khác: Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Bốn ngày sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế quan IEEPA sâu rộng của ông vào ngày 20 tháng 2, Trump đã viện dẫn Điều 122 để áp thuế 10% đối với hàng hóa nước ngoài. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với CNBC hôm thứ Tư rằng chính quyền sẽ nâng mức thuế lên mức tối đa 15% trong tuần này.
Các bang do đảng Dân chủ lãnh đạo và các nhà phê bình khác cho rằng tổng thống không thể sử dụng Điều 122 để thay thế cho các loại thuế quan đã bị bãi bỏ nhằm giải quyết thâm hụt thương mại.
Điều khoản Mục 122 nhằm giải quyết những gì nó gọi là “các vấn đề cơ bản về thanh toán quốc tế”. Vấn đề đặt ra là liệu cách diễn đạt đó có bao gồm thâm hụt thương mại, tức là khoảng cách giữa những gì Mỹ bán cho các nước khác và những gì Mỹ mua từ họ hay không.
Điều khoản 122 ra đời từ cuộc khủng hoảng tài chính xảy ra vào những năm 1960 và 1970 khi đồng đô la Mỹ được neo vào vàng. Các quốc gia khác đã bán tháo đô la để đổi lấy vàng với tỷ giá cố định, gây nguy cơ sụp đổ đồng tiền Mỹ và hỗn loạn trên thị trường tài chính. Nhưng hiện nay đồng đô la không còn được neo vào vàng nữa, vì vậy các nhà phê bình cho rằng Điều khoản 122 đã lỗi thời.
Điều trớ trêu là, chính Bộ Tư pháp của ông đã lập luận trong một hồ sơ tòa án năm ngoái rằng tổng thống cần phải viện dẫn đạo luật về quyền hạn khẩn cấp vì Điều 122 “không có bất kỳ ứng dụng rõ ràng nào” trong việc giải quyết thâm hụt thương mại, mà họ gọi là “khác biệt về mặt khái niệm” với các vấn đề về cán cân thanh toán.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích pháp lý cho rằng chính quyền Trump lần này có cơ sở pháp lý vững chắc hơn.
“Thực tế pháp lý là các tòa án có khả năng sẽ dành cho Tổng thống Trump sự ưu ái lớn hơn nhiều đối với Điều 122 so với các mức thuế quan trước đây của ông theo IEEPA”, Peter Harrell, học giả thỉnh giảng tại Viện Luật Kinh tế Quốc tế thuộc Đại học Georgetown, viết trong một bài bình luận hôm thứ Tư.
Tòa án Thương mại Quốc tế chuyên biệt ở New York, nơi sẽ thụ lý vụ kiện của các tiểu bang, đã viết trong phán quyết riêng của mình năm ngoái bác bỏ các mức thuế khẩn cấp rằng Trump không cần chúng vì Điều 122 đã có sẵn để chống lại thâm hụt thương mại.
Ông Trump có những thẩm quyền pháp lý khác mà ông có thể sử dụng để áp đặt thuế quan, và một số thẩm quyền đã được tòa án thông qua. Thuế mà ông Trump áp đặt đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình theo Điều 301 của đạo luật thương mại năm 1974 vẫn còn hiệu lực.
Ngoài ra, các tổng chưởng lý của Colorado, Connecticut, Delaware, Illinois, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, North Carolina, Rhode Island, Vermont, Virginia, Washington, Wisconsin và các thống đốc của Kentucky và Pennsylvania cũng tham gia vụ kiện.
Ny (Theo AP)
