Theo các quan chức Hoa Kỳ, Iran hiện chưa thể mở cửa eo biển Hormuz cho các tàu vận tải vì không thể xác định vị trí của tất cả số thủy lôi đã rải, đồng thời thiếu năng lực để rà phá chúng.
Diễn biến này là một trong những lý do khiến Tehran chưa thể nhanh chóng tuân thủ các cảnh báo của chính quyền Trump về việc nới lỏng lưu thông qua eo biển. Đây cũng là một yếu tố gây phức tạp cho quá trình đàm phán khi các đại diện của Iran và phái đoàn Hoa Kỳ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu có cuộc gặp tại Pakistan vào cuối tuần này để thảo luận về hòa bình.
Tháng trước, ngay sau khi Hoa Kỳ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống lại nước này, Iran đã sử dụng các tàu cỡ nhỏ để rải thủy lôi tại eo biển. Hệ thống thủy lôi này, kết hợp với mối đe dọa từ thiết bị bay không người lái (drone) và tên lửa, đã khiến số lượng tàu dầu và tàu hàng đi qua đây giảm xuống mức tối thiểu. Điều này làm đẩy giá năng lượng tăng vọt, tạo ra đòn bẩy chiến lược lớn nhất cho Iran trong cuộc chiến.
Thực tế, Iran vẫn để lại một luồng lạch hẹp xuyên qua eo biển và cho phép các tàu đi qua nếu đóng phí. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng liên tục đưa ra cảnh báo về nguy cơ va chạm thủy lôi, trong khi các cơ quan thông tấn bán chính thức của nước này đăng tải sơ đồ các tuyến đường được cho là an toàn.
Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết những tuyến đường này rất hạn chế do Iran đã rải thủy lôi một cách bừa bãi. Hiện chưa rõ phía Iran có ghi chép lại vị trí của từng quả thủy lôi hay không. Thậm chí, ngay cả khi có hồ sơ, một số quả vẫn được đặt ở trạng thái để chúng có thể trôi tự do hoặc dịch chuyển theo dòng nước.
Tương tự như mìn trên đất liền, việc rà phá thủy lôi khó khăn hơn nhiều so với khi triển khai. Ngay cả quân đội Hoa Kỳ cũng thiếu năng lực rà phá thủy lôi mạnh mẽ, chủ yếu dựa vào các tàu chiến ven biển (LCS) được trang bị thiết bị chuyên dụng. Về phía Iran, họ cũng không có khả năng loại bỏ nhanh chóng các chướng ngại vật này, dù đó là vũ khí do chính họ lắp đặt.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào thứ Ba vừa qua nhằm thảo luận về việc tạm dừng cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran, Tổng thống Trump khẳng định lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần sẽ phụ thuộc vào việc eo biển Hormuz phải được “MỞ CỬA HOÀN TOÀN, LẬP TỨC và AN TOÀN”.
Đến thứ Tư, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết eo biển sẽ được mở cho giao thương “trên cơ sở xem xét kỹ lưỡng các hạn chế về kỹ thuật”. Các quan chức Mỹ nhận định rằng cụm từ “hạn chế kỹ thuật” của ông Araghchi chính là ám chỉ việc Iran không thể tìm thấy hoặc gỡ bỏ thủy lôi một cách nhanh chóng.
Hiện ông Araghchi đã có mặt tại Islamabad để chuẩn bị cho cuộc hội đàm với ông Vance vào thứ Bảy. Trước những yêu cầu khắt khe từ phía ông Trump, vấn đề làm thế nào để sớm khôi phục hành lang an toàn qua tuyến đường thủy này chắc chắn sẽ là trọng tâm của cuộc thảo luận.
Trước đó, quân đội Mỹ đã nỗ lực tiêu diệt hải quân Iran bằng cách đánh chìm các tàu chiến và nhắm mục tiêu vào các căn cứ hải quân. Tuy nhiên, Iran sở hữu hàng trăm tàu nhỏ có khả năng quấy rối hoặc rải thủy lôi, và việc quét sạch toàn bộ lực lượng tàu nhỏ này đã chứng minh là một nhiệm vụ bất khả thi.
Ngay cả trước khi Iran bắt đầu rải thủy lôi, những lời đe dọa từ giới lãnh đạo nước này đã làm gián đoạn vận tải toàn cầu và khiến giá dầu tăng sốc. Theo truyền thông nhà nước Iran, vào ngày 2 tháng 3, một quan chức cấp cao của IRGC đã tuyên bố đóng cửa eo biển và khẳng định sẽ “thiêu rụi” bất kỳ tàu thuyền nào xâm nhập.
Chỉ vài ngày sau lời đe dọa đó, Iran bắt đầu chiến dịch rải thủy lôi, ngay cả khi Hoa Kỳ tăng cường các cuộc không kích vào các tài sản hải quân của nước này. Vào thời điểm đó, giới chức Mỹ nhận định Iran triển khai thủy lôi một cách vội vã và thiếu hiệu quả.
Do việc theo dấu các tàu nhỏ rải thủy lôi gặp nhiều khó khăn, phía Hoa Kỳ hiện vẫn chưa thể xác định chính xác số lượng thủy lôi mà Iran đã rải cũng như vị trí cụ thể của chúng.
Nguồn nytimes
