WASHINGTON (Reuters) – Vào thứ Sáu, chính quyền Tổng thống Trump đã tạm ngưng các lệnh trừng phạt đối với việc mua dầu của Iran đang ở trên biển trong vòng 30 ngày. Đây là nỗ lực mới nhất của Tòa Bạch Ốc nhằm xoa dịu đà tăng giá dầu, vốn đang leo thang do cuộc xung đột giữa liên quân Mỹ-Israel và Iran.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã thông báo trên mạng xã hội X rằng lệnh miễn trừ này sẽ đưa khoảng 140 triệu thùng dầu vào thị trường quốc tế, giúp giảm bớt áp lực lên nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Động thái này phản ánh nỗi lo ngại của chính phủ Mỹ về việc giá dầu tăng vọt sau gần ba tuần không kích vào Iran. Tình trạng này đang gây tổn hại cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới – thời điểm đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump đang nỗ lực duy trì quyền kiểm soát Quốc hội.
Lần miễn trừ trừng phạt thứ ba trong cuộc chiến Iran
Giấy phép này đã được đăng tải trên trang web của Bộ Tài chính sau giờ đóng cửa thị trường. Văn bản nêu rõ dầu của Iran có thể được nhập cảng vào Hoa Kỳ theo diện miễn trừ khi cần thiết để hoàn tất việc mua bán hoặc giao nhận.
Thực tế, Hoa Kỳ đã không nhập cảng đáng kể dầu từ Iran kể từ khi áp đặt các biện pháp trừng phạt sau cuộc cách mạng năm 1979. Hiện vẫn chưa rõ liệu có lượng dầu Iran nào thực sự cập bến Mỹ sau quyết định này hay không. Các khu vực bao gồm Cuba, Bắc Hàn và Crimea nằm trong danh sách loại trừ và lệnh này sẽ có hiệu lực đến hết ngày 19 tháng 4.
Giới quan sát dự đoán Trung Quốc – khách hàng tiêu thụ dầu lớn nhất của Iran – sẽ là bên hưởng lợi chính. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho biết nguồn cung có thể đến Á Châu trong vòng 3 đến 4 ngày và sẽ chính thức thâm nhập thị trường sau khi được lọc hóa dầu trong khoảng một tháng rưỡi tới.
Đây là lần thứ ba trong hơn hai tuần qua, Bộ Tài chính Mỹ tạm thời dỡ bỏ trừng phạt đối với dầu mỏ từ các đối thủ của Washington. Những bước đi này nằm trong chiến lược kiềm chế giá năng lượng vốn đã vượt ngưỡng $100/thùng – mức cao nhất kể từ năm 2022.
Trước đó, Mỹ đã nới lỏng trừng phạt đối với dầu của Nga. Đến thứ Sáu, một giấy phép tổng quát đã được ban hành cho phép bán dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Iran đã được bốc lên tàu tính đến ngày thứ Sáu.
“Về bản chất, chúng ta sẽ dùng chính những thùng dầu của Iran để chống lại Tehran nhằm giữ giá thấp, trong khi chúng ta vẫn tiếp tục Chiến dịch Epic Fury,” Bộ trưởng Bessent khẳng định.
‘Đang dần cạn kiệt các lựa chọn’
Giá dầu đã nhảy vọt khoảng 50% kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào ngày 28 tháng 2. Đáp trả lại, Tehran đã tiến hành các cuộc tập kích vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh nơi có căn cứ quân sự của Mỹ.
Nhiều hạ tầng năng lượng quan trọng tại Iran và các nước láng giềng đã bị phá hủy. Iran cũng đã phong tỏa hiệu quả Eo biển Hormuz – con đường vận chuyển của khoảng 20% lượng dầu và khí đốt hóa lỏng (LNG) trên toàn thế giới.
Bên cạnh việc nới lỏng trừng phạt, chính quyền Trump hôm thứ Tư cũng đã công bố miễn trừ 60 ngày đối với Đạo luật Jones (Jones Act), cho phép tàu treo cờ nước ngoài tạm thời vận chuyển nhiên liệu, phân bón và các hàng hóa khác giữa các cảng nội địa Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích năng lượng, bao gồm ông Brett Erickson từ Obsidian Risk Advisors, nhận định rằng những nỗ lực này sẽ không mang lại tác động đáng kể trừ khi Eo biển Hormuz được khai thông trở lại.
“Việc nới lỏng trừng phạt làm dấy lên lo ngại về việc kho công cụ kinh tế của Washington đang cạn kiệt nhanh chóng,” ông Erickson nhận xét. “Nếu chúng ta đã đi đến bước phải nới lỏng trừng phạt với chính quốc gia mà chúng ta đang giao chiến, thì thực sự chúng ta đang không còn nhiều lựa chọn.”
