Một loạt chủ trương cải tổ giáo dục Việt Nam vừa được nhà cầm quyền CSVN công bố với nhiều thay đổi đáng chú ý. Từ kế hoạch giảm tối thiểu 20% đầu mối các trường đại học công lập trước năm 2027 cho đến việc tinh giản chương trình giáo dục phổ thông, những quyết định này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mới cho nền giáo dục, nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức trong quá trình thực hiện…
Ngày 30 tháng 7 năm 2026, lĩnh vực giáo dục tiếp tục thu hút sự quan tâm khi giới lãnh đạo Việt Nam đồng loạt đưa ra những định hướng cải tổ quan trọng, từ việc sắp xếp lại hệ thống đại học đến yêu cầu tinh giản chương trình giáo dục phổ thông. Hai chủ trương được công bố cùng lúc cho thấy mục tiêu xây dựng một hệ thống giáo dục có quy mô hợp lý hơn, giảm bớt đầu mối quản lý, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo để đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn sắp tới.
Theo Kế hoạch 06-KH/TW do Bộ Chính trị CSVN ban hành, các cơ quan hữu trách Bộ Gíao dục được yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh việc cải tổ hệ thống giáo dục đại học. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là trước tháng 4 năm 2027 phải giảm tối thiểu 20% số đầu mối các cơ sở giáo dục đại học công lập trên toàn quốc thông qua việc sáp nhập, hợp nhất hoặc tái tổ chức theo hướng gọn nhẹ và nâng cao hiệu quả hoạt động. Chủ trương này được đưa ra trong bối cảnh nhiều trường đại học có quy mô nhỏ, ngành học trùng lặp, nguồn lực phân tán và hiệu quả đầu tư chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng được yêu cầu rà soát toàn bộ mạng lưới các trường đại học, cơ sở đào tạo và các viện nghiên cứu có chức năng đào tạo để xây dựng mô hình phù hợp hơn với chiến lược phát triển quốc gia. Mục tiêu không chỉ là giảm số lượng đầu mối quản lý mà còn hướng đến việc hình thành những cơ sở giáo dục đại học có quy mô lớn hơn, năng lực nghiên cứu mạnh hơn và khả năng cạnh tranh cao hơn trong khu vực cũng như trên thế giới. Song song với quá trình sắp xếp, các cơ quan liên quan được giao trách nhiệm bảo đảm quyền lợi của sinh viên, giảng viên và nhân viên, nhằm hạn chế tối đa những xáo trộn trong giai đoạn chuyển tiếp.
Cũng trong ngày 30 tháng 7, tại một buổi làm việc về giáo dục, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát và tinh giản chương trình giáo dục phổ thông. Theo ông, việc giảm tải nội dung học tập là điều cần thiết để học sinh học thực chất hơn, giảm áp lực thi cử và tạo điều kiện để giáo viên tập trung phát triển năng lực thay vì chỉ truyền đạt kiến thức. Bộ Giáo dục được giao nhiệm vụ đánh giá toàn diện chương trình hiện hành, xác định những nội dung còn chồng chéo, trùng lặp hoặc không còn phù hợp để điều chỉnh, đồng thời bảo đảm việc đổi mới không ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.
Giới lãnh đạo Việt Nam cũng nhấn mạnh rằng chương trình giáo dục cần hướng đến việc phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh, tăng cường kỹ năng thực hành, tư duy phản biện, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Việc tinh giản chương trình không có nghĩa là cắt bỏ kiến thức một cách máy móc mà phải chọn lọc những nội dung cốt lõi, thiết thực và phù hợp với từng bậc học. Đây được xem là bước tiếp theo trong lộ trình hoàn thiện chương trình giáo dục phổ thông mới sau nhiều năm triển khai trên phạm vi cả nước.
Việc cắt giảm ít nhất 20% đầu mối các cơ sở giáo dục đại học có thể góp phần hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, tập trung nguồn lực cho những trường có thế mạnh và nâng cao chất lượng nghiên cứu cũng như đào tạo. Tuy nhiên, quá trình sáp nhập hoặc tái tổ chức chắc chắn sẽ đặt ra nhiều thách thức liên quan đến bộ máy quản lý, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và quyền lợi của người học. Nếu thiếu một lộ trình rõ ràng cùng những cơ chế hỗ trợ thích hợp, việc tinh gọn tổ chức có thể gây ra không ít xáo trộn trong hoạt động của các trường.
Đối với bậc phổ thông, chủ trương giảm tải chương trình từ lâu đã được nhiều người mong đợi. Thực tế cho thấy học sinh vẫn đang chịu áp lực đáng kể từ khối lượng kiến thức, thời lượng học tập và các kỳ kiểm tra, trong khi kỹ năng thực hành, tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề chưa được chú trọng đúng mức. Vì vậy, việc tinh giản chương trình chỉ có thể đạt hiệu quả nếu đi kèm với đổi mới phương pháp giảng dạy, cách kiểm tra, đánh giá và nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên.
NGƯỜI QUAN SÁT
