Wednesday, November 18, 2026
spot_img

GaZa: Ngừng bắn mong manh, mùa đông đau thương

Hơn một năm sau ngày thỏa thuận đình chiến có hiệu lực, Gaza vẫn chưa tìm được lối thoát cho cuộc khủng hoảng triền miên. Israel vẫn tiếp tục những cuộc oanh kích, Hamas chưa chịu giải giới, viện trợ nhân đạo bị cản trở, trong khi hàng triệu người Palestine phải sống giữa những đống gạch vụn và các căn lều tạm bợ lạnh lẽo. Mùa đông lại đang kéo đến, khiến lời hứa hòa bình một lần nữa đứng trước nguy cơ tan vỡ…

Ngày 17 tháng 11 năm 2026, Hội đồng Hòa bình – cơ quan được thành lập nhằm giám sát việc thi hành thỏa thuận đình chiến tại Gaza do Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đứng ra làm trung gian – đã đệ trình bản báo cáo đầu tiên sau một năm hoạt động lên Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Bản báo cáo đưa ra lời cảnh cáo nghiêm trọng: thỏa thuận đình chiến giữa Israel và Hamas có nguy cơ sụp đổ nếu cả hai phía không mau chóng thực hiện những cam kết đã ký kết. Theo hãng thông tấn Associated Press (AP), cơ quan này nhận định rằng khoảng cách giữa những điều đã được thỏa thuận trên bàn hội nghị và tình hình thực tế tại Gaza vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với tiến trình hòa bình.

Thỏa thuận đình chiến chính thức có hiệu lực từ ngày 10 tháng 10 năm 2025, sau nhiều tháng giao tranh khốc liệt. Kế hoạch do chính quyền Tổng thống Donald Trump thúc đẩy không chỉ nhằm chấm dứt những cuộc tấn công, mà còn vạch ra một chương trình lâu dài hơn, bao gồm việc giải giới Hamas, rút quân Israel khỏi Gaza theo từng giai đoạn, thành lập một chính quyền dân sự chuyển tiếp của người Palestine, đưa lực lượng ổn định quốc tế vào khu vực và tiến hành tái thiết vùng đất đã bị chiến tranh tàn phá. Thế nhưng, hơn một năm trôi qua, phần lớn những bước tiến quan trọng này vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.

Trong bản báo cáo ngày 17 tháng 11, Hội đồng Hòa bình chỉ rõ rằng những cuộc không kích của Israel vẫn tiếp diễn, trong khi các hoạt động quân sự của Hamas cũng chưa chấm dứt. Tình trạng này khiến cả hai phía tiếp tục đi ngược lại tinh thần của lộ trình đình chiến, đồng thời làm suy giảm niềm tin vốn đã hết sức mong manh. Bản báo cáo nhấn mạnh rằng một thỏa thuận ngừng bắn không thể tồn tại mãi mãi nếu người dân không nhìn thấy bất cứ sự cải thiện nào trong đời sống hằng ngày. Nếu thỏa thuận sụp đổ, Gaza sẽ không còn một lộ trình rõ ràng để trở lại bàn thương thuyết, không có chính quyền chuyển tiếp để tiếp quản và cũng chẳng có môi trường cần thiết để khởi động công cuộc tái thiết.

Một trong những trở ngại lớn nhất hiện nay là việc thành lập chính quyền dân sự chuyển tiếp. Hội đồng Hòa bình đã xây dựng một cơ chế điều hành theo hướng chuyên môn, với mục tiêu trao cho người Palestine trách nhiệm quản lý những công việc dân sự tại Gaza trong thời kỳ quá độ. Tuy nhiên, cơ chế này đến nay vẫn chưa được đưa vào hoạt động trên thực địa. Bản báo cáo cho rằng chính phủ Israel chưa đưa ra những quyết định cần thiết để tổ chức huấn luyện, sắp xếp nhân sự và đưa lực lượng cảnh sát dân sự Palestine trở lại hoạt động tại Gaza. Hội đồng Hòa bình kêu gọi chính phủ Israel mau chóng giải quyết vấn đề này, bởi nếu không có một bộ máy quản trị dân sự, khoảng trống quyền lực sẽ tiếp tục kéo dài và Hamas vẫn còn điều kiện duy trì ảnh hưởng của mình.

Ông Nickolay Mladenov, Tổng giám đốc Hội đồng Hòa bình và là cựu đặc phái viên Liên Hiệp Quốc về tiến trình hòa bình Trung Đông, trước đó đã trình bày bản báo cáo đầu tiên của cơ quan này vào tháng 5 năm 2026. Khi ấy, ông cũng thừa nhận tiến trình đình chiến do Tổng thống Trump đứng ra làm trung gian đã rơi vào tình trạng bế tắc kể từ khi có hiệu lực vào tháng 10 năm 2025, nguyên nhân chính là những bất đồng chung quanh vấn đề giải giới Hamas. Sáu tháng trôi qua, những vấn đề cũ vẫn chưa được giải quyết. Hamas không muốn từ bỏ toàn bộ khả năng quân sự nếu không nhận được những bảo đảm nhất định về chính trị và an ninh, trong khi Israel khẳng định giải giới tổ chức này là điều kiện quan trọng để chấm dứt chiến tranh và bảo đảm an ninh lâu dài.

Theo AP và nhật báo Times of Israel, Hamas từng chấp thuận kế hoạch giải giới do Hội đồng Hòa bình đề nghị vào ngày 30 tháng 7 năm 2026, nhưng tiến trình thực hiện sau đó lại tiếp tục bị đình trệ. Israel vẫn nghi ngờ liệu kế hoạch này có thật sự bảo đảm Hamas giao nộp toàn bộ võ khí hay không. Trong khi đó, Israel cũng chưa chấp thuận những điều kiện cần thiết để chính quyền dân sự chuyển tiếp và lực lượng cảnh sát Palestine có thể hoạt động. Đây chính là một vòng luẩn quẩn đầy nguy hiểm: Israel đòi Hamas phải giải giới trước khi tiến hành những bước kế tiếp, trong khi Hamas và các quốc gia trung gian lại muốn có một lộ trình rõ ràng về việc rút quân, điều hành Gaza và bảo đảm an ninh trước khi từ bỏ quyền kiểm soát.

Không chỉ bế tắc trên phương diện chính trị, tình hình nhân đạo tại Gaza còn ngày càng bi đát khi mùa đông đang đến gần. Bản báo cáo của Hội đồng Hòa bình cho biết những hạn chế của Israel đối với việc đưa vật tư và trang thiết bị vào Gaza, cộng thêm tình trạng thiếu ngân khoản cứu trợ, đang gây trở ngại nghiêm trọng cho công tác chuẩn bị và ứng phó nhân đạo. Cơ quan này kêu gọi gia tăng nhanh chóng số lượng lều bạt, vật liệu chống rét, máy bơm nước, máy phát điện và các loại máy móc hạng nặng được đưa vào vùng đất này. Đây đều là những vật dụng thiết yếu để người dân có nơi trú ngụ, giải quyết tình trạng nước ngập và thu dọn những đống gạch vụn sau chiến tranh.

Theo Financial Times ngày 16 tháng 11, các cơ quan Palestine cho biết ít nhất 70.000 căn lều tạm đã bị ngập trong những trận mưa lớn hồi đầu tháng 11. Khoảng 150.000 căn lều khác được cho là vẫn còn bị kẹt tại khu vực biên giới vì những trở ngại trong việc chuyển hàng cứu trợ vào Gaza. Các ngoại trưởng Anh, Canada, Australia và Italy đã lên tiếng yêu cầu Israel chấm dứt tình trạng trì hoãn, đồng thời cho phép viện trợ nhân đạo được đưa vào Gaza nhanh chóng và không bị cản trở. Trong khi đó, phía Israel bác bỏ lời cáo buộc ngăn chặn viện trợ, đồng thời cho biết khoảng 93.000 căn lều và 8.600 xe vận tải chở hàng hóa phục vụ mùa đông đã được đưa vào Gaza. Những con số khác biệt cho thấy cuộc tranh cãi về mức độ viện trợ vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, một thực tế không thể phủ nhận là người dân vẫn phải tiếp tục sống trong những căn lều tạm bợ và giữa các công trình đổ nát.

Ông Jan Egeland, Tổng thư ký Hội đồng Người tị nạn Na Uy, cảnh cáo rằng thế giới đang dần xem nỗi đau của người Palestine tại Gaza như một chuyện bình thường. Ông nhấn mạnh người dân cần xi măng, thép xây dựng và những tấm kim loại để có thể dựng lại nơi trú ngụ, thay vì cứ phải tiếp tục chờ đợi ngay cả những căn lều tạm căn bản. Tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng cũng khiến công cuộc tái thiết gần như chưa thể bắt đầu, mặc dù chiến sự đã có một thỏa thuận đình chiến.

Một vấn đề khác là lực lượng ổn định quốc tế dự trù được đưa vào Gaza vẫn chưa thể triển khai hoạt động. Lực lượng này được xem là một mắt xích quan trọng trong kế hoạch rút quân Israel, bảo đảm an ninh và tạo điều kiện để chính quyền dân sự Palestine tiếp quản công việc điều hành. Tuy nhiên, vì chưa có cơ chế quản trị, chưa có lực lượng cảnh sát dân sự và cũng chưa đạt được một thỏa thuận rõ ràng về việc giải giới Hamas, kế hoạch đưa lực lượng quốc tế vào Gaza vẫn bị đình trệ. Theo Financial Times, khoảng 500 quân nhân đã sẵn sàng tham gia lực lượng này, phần lớn đến từ Morocco, nhưng những điều kiện chính trị và an ninh cần thiết để họ được triển khai vẫn chưa hội đủ.

Hội đồng Hòa bình đã kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình để buộc cả Israel lẫn Hamas phải thi hành đầy đủ những cam kết đã đưa ra. Bản báo cáo nhấn mạnh rằng không bên nào được phép lấy sự chậm trễ của đối phương làm lý do để tiếp tục trì hoãn trách nhiệm của chính mình. Kết quả sau cùng phải mở ra một con đường đáng tin cậy hướng tới quyền tự quyết và việc thành lập một quốc gia Palestine, thay vì để tương lai của người dân Gaza tiếp tục bị định đoạt bởi những cuộc đối đầu quân sự.

Nhìn vào tình hình hiện nay, thỏa thuận đình chiến tại Gaza đang phơi bày một nghịch lý hết sức cay đắng: tiếng súng có thể tạm thời giảm bớt, nhưng hòa bình thật sự vẫn chưa đến. Israel có quyền quan tâm đến vấn đề an ninh của mình; Hamas phải chịu trách nhiệm về những hoạt động quân sự và những hành động gây nguy hiểm cho thường dân. Tuy nhiên, không bên nào có thể viện dẫn lý do an ninh hay trả đũa để phủ nhận quyền được sống, quyền được cứu trợ và quyền có một tương lai của hàng triệu người Palestine. Một thỏa thuận chỉ tồn tại trên giấy tờ, trong khi thường dân vẫn thiệt mạng, nhà cửa tiếp tục bị phá hủy và trẻ em vẫn phải co ro ngủ trong những căn lều lạnh lẽo, thì đó chưa thể được xem là một thành quả của ngành ngoại giao.

NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp 

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

MỚI CẬP NHẬT

spot_img