CaliToday News – Thống đốc bang California Gavin Newsom hôm thứ Năm thông báo với Tối cao Pháp viện California rằng ông sẽ giảm án tử hình cho toàn bộ 548 tù nhân của tiểu bang đang chờ thi hành án, chuyển hình phạt của họ xuống mức tù chung thân không có cơ hội được ân xá.
Thống đốc Newsom có quyền trực tiếp giảm khoảng 40% số bản án tử hình này, trong khi số còn lại (khoảng 60%, gồm những người từng có tiền án đại hình trước đó hoặc phạm thêm tội khi chờ hành quyết) sẽ cần sự phê chuẩn của Tối cao Pháp viện California để được hoàn tất. Động thái giảm án hàng loạt này áp dụng cho 529 nam giới và 19 phụ nữ. Trong một lá thư gửi tới người dân California, ông Newsom khẳng định: “Tôi đưa ra hành động này vì tôi tin tưởng vững chắc rằng việc giết người do nhà nước trừng phạt không phù hợp với các giá trị của California, làm suy yếu nền tảng của hệ thống pháp luật và làm hạ thấp phẩm giá của mỗi chúng ta. Tôi biết chúng ta không thể hành quyết con người trong một hệ thống pháp luật bất toàn mà vẫn giữ đúng các giá trị cốt lõi, trước hết là công lý và phẩm giá con người.”
Quyết định này được đưa ra trong những tháng cuối cùng tại nhiệm của ông Newsom trên cương vị thống đốc, vào thời điểm ông đang cân nhắc việc tranh cử tổng thống. Động thái này phần lớn mang tính biểu tượng ở một tiểu bang chưa từng thi hành bất kỳ án tử hình nào kể từ năm 2006, dù các chuyên gia cho biết nó có thể tiết kiệm hàng triệu USD chi phí tòa án mỗi năm. Theo báo cáo năm 2025 của Trung tâm Tài nguyên Habeas Corpus, tiểu bang tiêu tốn hơn 200 triệu USD mỗi năm để giải quyết các kháng cáo tự động và đơn bảo thân (habeas corpus) cho những tù nhân mà nhiều khả năng sẽ không bao giờ bị xử tử.
Quyết định của Thống đốc Newsom đã gây ra nhiều phản ứng trái chiều gay gắt. Trong số các phạm nhân được hưởng lợi có những kẻ phạm tội ác man rợ như Charles Ng, Richard Allen Davis và Christopher Cheary. Bà Anne Marie Schubert, cựu Biện lý Quận Sacramento kiêm Chủ tịch Quỹ Pháp lý Tư pháp Hình sự, kịch liệt phản đối và gọi đây là “sự nhạo báng công lý lớn nhất”, chỉ trích thống đốc đã đặt ý kiến cá nhân lên trên thẩm phán, bồi thẩm đoàn và ý chí cử tri mà không hề thông báo cho thân nhân các nạn nhân. Nhiều gia đình nạn nhân cũng bày tỏ sự phẫn nộ, cho rằng đây là sự thiếu tôn trọng và phản bội lời hứa công lý dành cho họ. Ngược lại, một số thân nhân khác cùng các nhóm phản đối án tử hình lại đồng tình, cho rằng việc thi hành án không giúp chữa lành vết thương mà chỉ kéo dài sự đau đớn qua các thủ tục tố tụng phức tạp.
Thống đốc đắc cử Xavier Becerra cũng là người phản đối án tử hình. Giới chuyên gia pháp lý nhận định việc chấm dứt án tử hình tại California dường như là điều không thể tránh khỏi, bất kể có sự can thiệp của ông Newsom hay không, đặc biệt khi các cơ quan tư pháp và tòa án đang xem xét những rủi ro bất bình đẳng chủng tộc sâu sắc trong hệ thống hình phạt này.
Ban tập viên CaliToday
