Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam (CSVN) quyết định xây dựng đài tưởng niệm các binh sĩ Triều Tiên, đồng thời cho ra mắt bộ tuyển tập 24 tập về cố lãnh tụ Cuba Fidel Castro, không chỉ gợi lại những mối quan hệ được hình thành từ thời Chiến tranh Lạnh, mà còn làm dấy lên nhiều cuộc bàn luận về cách Hà Nội muốn chuyển tải thông điệp gì trong bối cảnh thế giới ngày càng thay đổi…
Đầu tháng 8 năm 2026, Việt Nam liên tiếp công bố hai hoạt động có ý nghĩa đặc biệt trong lãnh vực lịch sử và đối ngoại. Một mặt, Hà Nội xác nhận sẽ xây dựng một đài tưởng niệm dành cho các phi công Triều Tiên đã tử trận trong thời gian tham chiến tại miền Bắc Việt Nam. Mặt khác, ngày 5 tháng 8, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật giới thiệu bộ tuyển tập gồm 24 tập tác phẩm của cố lãnh tụ Cuba Fidel Castro bằng tiếng Tây Ban Nha, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông.
Hai sự kiện diễn ra gần như cùng thời điểm đã thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu lịch sử, các nhà quan sát chính trị và dư luận trong ngoài nước.
Theo những tài liệu được công bố, Triều Tiên là một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập bang giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuy nhiên, vai trò của các phi công Triều Tiên trong cuộc chiến tranh tại Việt Nam trong nhiều thập niên qua ít được nhắc tới một cách rộng rãi trước công chúng.
Phải đến năm 2000, Hà Nội và Bình Nhưỡng mới chính thức xác nhận rằng lực lượng không quân Triều Tiên từng tham gia hỗ trợ phòng không tại miền Bắc Việt Nam trong thời gian diễn ra các cuộc oanh kích của Không quân Hoa Kỳ. Việc xây dựng đài tưởng niệm lần này được xem là một sự ghi nhận công khai hiếm hoi đối với những quân nhân Triều Tiên đã bỏ mạng trong giai đoạn chiến tranh, đồng thời cho thấy mối quan hệ lâu năm giữa hai quốc gia từng có sự gắn bó đặc biệt trong quá khứ.
Song song với câu chuyện về Triều Tiên, ngày 5 tháng 8 năm 2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật cho ra mắt bộ sách gồm gần 15.000 trang, tập hợp các bài diễn văn, bài viết, cuộc phỏng vấn và tài liệu lịch sử của Fidel Castro Ruz bằng tiếng Tây Ban Nha.
Ông Vũ Trọng Lâm, Giám đốc kiêm Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật, cho biết bộ sách được biên soạn theo những tiêu chuẩn biên tập nghiêm ngặt nhằm bảo đảm giá trị tư liệu và độ chính xác về mặt lịch sử. Trong khi đó, Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes cho rằng đây là sự thể hiện tình cảm của Việt Nam đối với Fidel Castro, người từng nhiều lần bày tỏ sự ủng hộ dành cho Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh.
Theo kế hoạch được công bố, bộ sách này sẽ tiếp tục được chuyển ngữ sang tiếng Anh và tiếng Việt để phục vụ công việc nghiên cứu, giảng dạy và tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp chính trị của Fidel Castro.
Nhìn từ góc độ ngoại giao, hai sự kiện nói trên cho thấy Hà Nội vẫn dành sự quan tâm đặc biệt đối với những mối quan hệ lịch sử được hình thành trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Việc ghi nhận sự hy sinh của phi công Triều Tiên và giới thiệu toàn tập tác phẩm Fidel Castro không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm, mà còn là một cách nhấn mạnh sự gắn bó truyền thống với những quốc gia từng có quan hệ mật thiết với Việt Nam trong quá khứ.
Tuy nhiên, những hoạt động mang tính biểu tượng lịch sử này cũng tạo ra nhiều cuộc tranh luận trong dư luận, nhất là trên các diễn đàn mạng xã hội. Một số ý kiến cho rằng trong đời sống hiện nay, những vấn đề thiết thực như công ăn việc làm, giá cả sinh hoạt, giáo dục, nhà ở và đời sống kinh tế mới là những điều được nhiều người quan tâm hàng đầu. Vì vậy, các hoạt động liên quan đến biểu tượng lịch sử hoặc quan hệ chính trị truyền thống có thể không còn tạo được sự chú ý rộng rãi như trước đây.
Chưa kể, sự phát triển mạnh mẽ của Internet và mạng xã hội đã làm thay đổi hoàn toàn cách công chúng tiếp cận thông tin. Nếu trước đây các câu chuyện lịch sử chủ yếu được truyền tải qua sách báo, trường học hoặc các phương tiện truyền thông truyền thống, thì ngày nay người dân có thể tiếp xúc với nhiều nguồn tin khác nhau, nhiều quan điểm khác nhau về cùng một sự kiện.
NGƯỜI QUAN SÁT
