Vụ án 5 lô đất ở Đà Nẵng không chỉ là bản án dành cho một cựu cán bộ, mà còn khiến biểu tượng thanh liêm một thời của thành phố này bị bong tróc. Khi hồ sơ ghi N.B.T, dư luận lập tức đọc ra Nguyễn Bá Thanh, với nghịch lý: tài sản sinh cho cấp trên nhưng án tù dành cho cấp dưới…
Ngày 6/ 2/ 2026, Tòa án Nhân dân Tối cao của CSVN tại Đà Nẵng mở phiên xét xử phúc thẩm đối với bị cáo Võ Nhi, cựu cán bộ Văn phòng UBND TP Đà Nẵng, và Trần Kim Tuyến, vợ ông Nhi, về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Theo hồ sơ vụ án, vào năm 2002, vợ chồng ông N.B.T., nguyên lãnh đạo TP Đà Nẵng, và bà L.T.Q. đã mua 5 thửa đất tại nhiều vị trí khác nhau trên địa bàn thành phố, gồm một thửa ở đường Hồ Xuân Hương, một thửa ở đường Lê Đình Lý và ba lô đất K11, K12, K13 tại khu vực gần cầu Sông Hàn hướng ra biển. Do không trực tiếp đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, họ đã nhờ ông Võ Nhi và vợ là bà Trần Kim Tuyến đứng tên hộ các thửa đất này.
Sau khi hoàn tất thủ tục cấp sổ đỏ, toàn bộ giấy tờ gốc liên quan đến 5 lô đất được giao lại cho vợ chồng ông T. và bà Q. cất giữ tại nhà riêng. Đến năm 2015, ông T. qua đời. Khoảng một năm sau đó, gia đình bà Q. yêu cầu ông Nhi thực hiện thủ tục sang tên quyền sử dụng đất để hoàn trả tài sản cho người thừa kế theo đúng thỏa thuận ban đầu.
Tuy nhiên, thay vì thực hiện nghĩa vụ sang tên, ngày 18/ 12/ 2016, ông Nhi và vợ đã làm hồ sơ báo mất các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để xin cấp lại. Ngày 6/ 6/ 2017, cơ quan chức năng cấp lại sổ đỏ cho ông Nhi đối với thửa đất tại đường Lê Đình Lý, sau đó ông này chuyển nhượng thửa đất cho người khác với giá khoảng 10 tỷ đồng. Hai ngày sau, sổ đỏ thửa đất tại đường Hồ Xuân Hương được cấp lại cho bà Tuyến và thửa đất này cũng nhanh chóng được bán cho người khác theo chỉ đạo của ông Nhi với giá khoảng 5 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền thu được từ các giao dịch trên đều được ông Nhi sử dụng cho mục đích cá nhân.
Khi tiếp tục nộp hồ sơ báo mất để xin cấp lại sổ đỏ đối với ba thửa đất còn lại tại các lô K11, K12 và K13 nhằm chiếm đoạt tiếp, hành vi của ông Nhi đã bị bà Q. phát hiện. Ngay sau đó, bà Q. gửi đơn tố cáo đến cơ quan chức năng. Theo kết quả định giá, tổng giá trị 5 thửa đất liên quan trong vụ án lên tới hơn 57,4 tỷ đồng.
Tháng 9-2025, TAND TP Đà Nẵng xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Võ Nhi 14 năm tù, bà Trần Kim Tuyến 3 năm tù về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Bản án xác định hai bị cáo đã lợi dụng sự tin tưởng của người nhờ đứng tên để chiếm đoạt tài sản có giá trị đặc biệt lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người bị hại.
Tại phiên phúc thẩm, Hội đồng xét xử bác toàn bộ kháng cáo của hai bị cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm đã tuyên. Phán quyết này khép lại quá trình tố tụng của vụ án, khẳng định hành vi của cựu cán bộ và người liên quan đủ yếu tố cấu thành tội phạm và phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng.
Vụ án này thu hút nhiều sự quan tâm vì danh tính “nguyên lãnh đạo TP Đà Nẵng” ký hiệu N.B.T. trong hồ sơ được dư luận và một số nguồn bình luận ngoài luồng chỉ đích danh cố Bí Thư Thành ủy Nguyễn Bá Thanh, người từng giữ các vị trí chủ chốt của Đà Nẵng trong giai đoạn các lô đất được mua. Ông Thanh là nhân vật được biết đến rộng rãi với vai trò lãnh đạo Đà Nẵng, sau đó là Trưởng Ban Nội chính Trung ương, và qua đời vào năm 2015, trùng với mốc thời gian được nhắc đến trong vụ án.
Tuy nhiên, các bản tin của báo CSVN khi đưa tin vụ án chỉ sử dụng chữ viết tắt “N.B.T.”, không nêu rõ họ tên đầy đủ trong cáo trạng hay các quyết định xét xử được công bố. Cách thể hiện này khiến nhiều độc giả đặt câu hỏi về mức độ minh bạch thông tin, đồng thời mở ra khoảng trống cho suy luận.
Nguyễn Bá Thanh từng được dựng lên như một biểu tượng: quan chức “nói là làm”, chống tiêu cực, gần dân và đặc biệt là thanh liêm. Một biểu tượng kéo dài suốt nhiều năm liền, đến nỗi ở Đà Nẵng chỉ cần một ai đó nhắc tên ông kèm theo câu hỏi về quyền lực và tài sản lập tức gây tranh cãi căng thẳng với đám đông. Tuy nhiên biểu tượng suy cho cùng, chỉ đứng vững khi không bị đặt dưới ánh sáng của sự thật cụ thể.
Vụ án 5 lô đất ở Đà Nẵng, Nguyễn Bá Thanh bị kết án do ông đã chết. Nhưng đọng lại câu hỏi đánh bạt mọi lời ca tụng, vì sao một lãnh đạo được tung hô là thanh liêm lại sở hữu nhiều lô đất đắc địa đến mức phải nhờ cán bộ cấp dưới đứng tên hộ. Đây không còn là câu chuyện có đất hay khôn”, mà là câu chuyện một người ở đỉnh cao quyền lực đã chọn cách né tránh minh bạch tài sản.
Một lãnh đạo thực sự liêm chính không được phép né tránh trách nhiệm công khai, bởi nó chính là đạo đức quyền lực, chứ không phải là chuyện riêng. Xa hơn, một hệ thống cho phép cấp trên giữ hình ảnh, còn cấp dưới gánh hậu quả, đó là thứ tham nhũng tinh vi nhất, tham nhũng trách nhiệm./.
NGƯỜI QUAN SÁT
