Đà Nẵng đang nghiên cứu kế hoạch mở rộng đô thị bằng cách lấn biển trên 2.000ha, với kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế và thu hút nguồn vốn đầu tư. Tuy nhiên, đằng sau tham vọng mở rộng thành phố là những mối lo ngại về hệ sinh thái biển, nguy cơ xói lở bờ biển và những hậu quả môi trường lâu dài mà các thế hệ mai sau có thể phải gánh chịu…
Ngày 21/10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ký Quyết định số 2016/QĐ-TTg, phê chuẩn Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, với tầm nhìn đến năm 2075. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là kế hoạch nghiên cứu phát triển hơn 2.050ha đô thị lấn biển, dự trù phục vụ khoảng 400.000 cư dân vào năm 2050. Đây được xem là phương án mở rộng không gian phát triển của thành phố, nhưng đồng thời cũng làm nảy sinh nhiều câu hỏi về nguy cơ gây xáo trộn hệ sinh thái biển và ảnh hưởng đến môi trường ven bờ.
Theo quy hoạch, những khu vực được nghiên cứu lấn biển tập trung tại vịnh Đà Nẵng, với diện tích khoảng 1.500ha; khu vực cảng Liên Chiểu khoảng 450ha; phía Nam bán đảo Sơn Trà khoảng 100ha cùng một số địa điểm có tiềm năng khác ở phía Nam thành phố. Các khu đô thị mới được dự trù phát triển theo mô hình đa chức năng, kết hợp nhà ở, du lịch, thương mại, dịch vụ cao cấp, công viên và những khu vực sinh hoạt công cộng. Khi hình thành, các khu vực này sẽ cùng với vùng trung tâm đô thị hiện hữu tạo thành những đầu mối phát triển quan trọng của Đà Nẵng, hướng đến các lãnh vực như tài chính quốc tế, du lịch, thương mại tự do, dịch vụ hậu cần vận tải và công nghệ cao.
Theo dự báo trong quy hoạch, dân số toàn thành phố, kể cả các khu vực lấn biển, có thể đạt khoảng 5,5 triệu người vào năm 2040 và vượt 6,5 triệu người vào năm 2050. Riêng khu vực đô thị trung tâm Đà Nẵng được định hướng có khoảng 2,26 triệu cư dân vào năm 2050, trong đó những khu đô thị lấn biển dự kiến tiếp nhận khoảng 400.000 người. Thành phố cũng đặt mục tiêu phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, kết hợp hệ thống giao thông công cộng, đường sắt đô thị, mạng lưới hậu cần vận tải và các hành lang sinh thái nhằm giảm bớt áp lực lên những khu vực đô thị hiện hữu.
Trước đó, vào tháng 5/2025, Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng đã thành lập tổ công tác nghiên cứu ý tưởng lấn biển tại vịnh Đà Nẵng. Tổ công tác do ông Lê Trung Chinh, khi ấy là Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố, làm tổ trưởng, với nhiệm vụ xem xét các phương án, thẩm định hiệu quả kinh tế – xã hội, tính khả thi về kỹ thuật và những ảnh hưởng đối với môi trường. Việc đưa kế hoạch lấn biển vào quy hoạch chung lần này cho thấy ý tưởng ấy đã được đặt trong định hướng phát triển lâu dài của thành phố. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa toàn bộ diện tích nói trên sẽ lập tức được san lấp hoặc xây dựng. Mọi bước thực hiện cụ thể vẫn phải tuân thủ luật pháp, trải qua quá trình lập quy hoạch chi tiết, thẩm định ảnh hưởng môi trường và hoàn tất những thủ tục cần thiết.
Tuy nhiên, quy mô lấn biển hơn 2.000ha đặt ra những mối lo ngại không thể xem thường. Việc san lấp mặt biển có thể làm mất hoặc thu hẹp các bãi triều, bãi cát và môi trường sinh sống tự nhiên ven bờ; đồng thời làm thay đổi dòng chảy, quá trình vận chuyển trầm tích và khả năng thoát nước tự nhiên. Trong thời gian thi công, các hoạt động nạo vét, vận chuyển vật liệu và đổ đất đá có thể khiến nước biển đục hơn, gây ảnh hưởng đến những sinh vật sống dưới đáy biển, nguồn thức ăn của các loài thủy sinh và hoạt động đánh bắt hải sản ven bờ. Nếu các công trình không được thiết kế phù hợp với đặc điểm thủy văn, việc lấn biển còn có thể làm thay đổi hướng sóng và dòng chảy, khiến một số khu vực lân cận gia tăng tình trạng xói lở hoặc làm cho nguy cơ ngập úng trở nên phức tạp hơn. Đây là những rủi ro cần được khảo sát và thẩm định bằng những dữ kiện khoa học cụ thể, chứ không thể chỉ dựa vào những lời cam kết về phát triển xanh.
Đáng chú ý, vịnh Đà Nẵng còn gắn liền với sinh kế của cộng đồng ngư dân, cảnh quan du lịch và phẩm chất môi trường sống của cư dân ven biển. Nếu diện tích mặt nước bị thu hẹp, nguồn lợi hải sản suy giảm hoặc quyền tiếp cận bờ biển của người dân bị hạn chế, những lợi ích kinh tế do các khu đô thị mới đem lại có thể phải trả giá bằng những tổn thất lâu dài đối với cộng đồng địa phương. Mặc dù quy hoạch đặt ra yêu cầu bảo đảm hành lang sinh thái, không gian công cộng và duy trì lối tiếp cận biển liên tục, kết quả thực hiện trên thực tế sẽ tùy thuộc vào những quy định cụ thể, cơ chế giám sát độc lập và mức độ công khai thông tin cho công chúng.
Xét về phương diện kinh tế, việc xây dựng đô thị lấn biển có thể tạo thêm quỹ đất, thu hút nguồn vốn đầu tư và mở rộng các hoạt động dịch vụ. Nhưng vấn đề quan trọng cần được đặt ra là những lợi ích ấy có đủ bù đắp phí tổn xây dựng, bảo trì cơ sở hạ tầng, giải quyết ô nhiễm môi trường và đối phó với những rủi ro khí hậu trong nhiều thập niên hay không. Trong bối cảnh mực nước biển ngày càng dâng cao và thời tiết cực đoan trở thành mối quan tâm lớn, mọi phương án phát triển cần tính đến những kịch bản lâu dài, thay vì chỉ chú trọng giá trị địa ốc hoặc tốc độ tăng trưởng kinh tế trước mắt.
NGƯỜI QUAN SÁT
